Kluby „Filozofuj!” Olsztyn

Olsztyn filozofuje – relacja z pierwszego spotkania Klubu „Filozofuj!” w stolicy Warmii

20 maja odbyło się pierwsze spotkanie Klubu „Filozofuj!” w Olsztynie. Gospodarzem spotkania było Centrum Polsko-Francuskie. Tematyka spotkania, podobnie jak ostatni numer czasopisma, oscylowała wokół zagadnienia wolnej woli. O istocie tego pojęcia, jego znaczeniu dla człowieka i nauki dyskutowali: dr hab. Przemysław Gut z KUL, ks. dr Karol Jasiński z UWM oraz dr Artur Szutta z UG. Spotkanie poprowadził najmłodszy członek redakcji „Filozofuj” – Staszek Gut.

Zapisz się do naszego newslettera

Sta­szek Gut zapo­wia­da spo­tka­nie w Radiu Plus.


Przy­jem­ność roz­po­czę­cia spo­tka­nia przy­pa­dła w udzia­le dyrek­to­ro­wi Cen­trum Pol­sko-Fran­cu­skie­go, Kazi­mie­rzo­wi Bra­ko­niec­kie­mu, któ­ry zażar­to­wał, że impre­za odby­wa się w zarzą­dza­nej przez nie­go jed­no­st­ce dla­te­go, że jako poeta szcze­gól­nie ceni sobie myśle­nie. Publicz­ność w reflek­syj­ny nastrój wpro­wa­dzi­ły nato­miast dwa cyta­ty zapro­po­no­wa­ne przez pro­wa­dzą­ce­go – pierw­szy z fil­mu Przy­pa­dek Krzysz­to­fa Kie­ślow­skie­go, dru­gi – z książ­ki Free will Sama Har­ri­sa, filo­zo­fa-neu­ro­lo­ga poczy­tu­ją­ce­go wol­ną wolę za ilu­zję.

Poglą­do­wi tego wła­śnie auto­ra zda­wał się sprzy­jać prof. Prze­my­sław Gut, któ­ry swo­je sta­no­wi­sko zapre­zen­to­wał jako pierw­szy. Filo­zof zauwa­żył, że wszel­kie kon­tro­wer­sje wokół pro­ble­ma­ty­ki wol­nej woli nara­sta­ją wsku­tek zde­rze­nia ludz­kie­go prze­świad­cze­nia o jej posia­da­niu z wyni­ka­mi badań neu­ro­lo­gów, gło­szą­cych, że jest to poczu­cie ilu­zo­rycz­ne. Uczo­ny wyra­ził prze­ko­na­nie, że nie­za­leż­nie od tego, jaką kon­cep­cję świa­ta przy­jąć – deter­mi­ni­stycz­ną lub inde­ter­mi­ni­stycz­ną – wol­ność jed­nost­ki zawsze pozo­sta­nie złu­dze­niem.

Dr Artur Szut­ta – w opo­zy­cji do tego sta­no­wi­ska – skon­sta­to­wał, że choć nauka nie stwier­dzi­ła ist­nie­nia wol­nej woli, nie dowio­dła rów­nież, że ta nie ist­nie­je. Aby dowieść słusz­no­ści swo­jej tezy, gdańsz­cza­nin przy­to­czył wyni­ki eks­pe­ry­men­tu Ben­ja­mi­na Libe­ta z 1983 roku. Choć w wyni­ku badań ame­ry­kań­skie­go neu­ro­fi­zjo­lo­ga udo­wod­nio­no, że przed pod­ję­ciem decy­zji w mózgu poja­wia się tzw. poten­cjał goto­wo­ści, czy­li impuls pro­wa­dzą­cy do okre­ślo­ne­go zacho­wa­nia, nie stwier­dzo­no jed­nak, dla­cze­go cza­sem się mu ule­ga, a innym razem nie. Zróż­ni­co­wa­nie reak­cji wień­czą­cych pro­ces powsta­wa­nia tego same­go bodź­ca jest – zda­niem dr. Szut­ty – dowo­dem na to, że deter­mi­ni­stycz­na wizja świa­ta jest nie­praw­dzi­wa.

W toku dys­ku­sji ks. dr Karol Jasiń­ski wysu­nął postu­lat o zła­go­dze­nie sta­no­wisk przed­mów­ców, zauwa­ża­jąc przy tym, że nawet neu­ro­nau­kow­cy, któ­rzy prze­czą ist­nie­niu wol­nej woli, są w swo­ich wypo­wie­dziach ostroż­ni. Wie­dza o mózgu, co pod­kre­ślił filo­zof z UWM, nie upo­waż­nia bowiem do stwier­dze­nia, że wie­my wszyst­ko o sta­nach men­tal­nych – nie spo­sób prze­cież prze­wi­dzieć pro­ce­sów decy­zyj­nych, zacho­dzą­cych w mózgu, któ­ry przez całe życie czło­wie­ka się uczy.

Wypo­wie­dzi filo­zo­fów zain­try­go­wa­ły publicz­ność. W dru­giej czę­ści spo­tka­nia goście Klu­bu „Filo­zo­fuj!” mie­rzy­li się z pyta­nia­mi olsz­ty­nian o dobrą i złą wolę w rozu­mie­niu Kan­ta, tezę Plo­ty­na jako­by zło nie mia­ło idei, o bru­tum i libe­rum, heideg­ge­row­ską kon­cep­cję glo­bum oraz o to, czy wol­na wola jest roz­cią­gnię­ta w cza­sie, czy też doty­czy tzw. tu i teraz.

Odpo­wie­dzi na te i wie­le innych pytań, a tak­że szcze­gó­ło­we opi­nie filo­zo­fów na temat wol­nej woli obej­rzeć i wysłu­chać poni­żej, do cze­go gorą­co zachę­ca­my.

Kin­ga Peru­żyń­ska


No Sli­de Found In Sli­der.

Fot. Kin­ga Peru­żyń­ska


20 maja mia­łem przy­jem­ność uczest­ni­czyć w debiu­tanc­kim spo­tka­niu klu­bu „Filo­zo­fuj!” w Olsz­ty­nie, inspi­ro­wa­nym ostat­nim nume­rem tegoż cza­so­pi­sma. Głów­nym tema­tem była wol­na wola, a pre­le­gen­ta­mi byli dr hab. Prze­my­sław Gut, dr Artur Szut­ta i ks. dr Karol Jasiń­ski.

Począ­tek spo­tka­nia zdo­mi­no­wa­ny został przez dłu­gą, ale inte­re­su­ją­cą wypo­wiedź dr. Prze­my­sła­wa Guta, któ­ry przy­bli­żył temat spo­tka­nia. Pod­kre­ślił on wpływ współ­cze­snej wie­dzy nauko­wej postrze­ga­nie wol­nej woli, odno­sząc się przede wszyst­kim do kon­cep­cji deter­mi­ni­zmu. Stwier­dza­jąc, że neu­ro­nau­ka przed­sta­wia kolej­ne argu­men­ty prze­ma­wia­ją­ce za tezą, że nasze dzia­ła­nia są zde­ter­mi­no­wa­ne wcze­śniej­szy­mi czyn­ni­ka­mi, uznał on za praw­do­po­dob­ne, że „wol­na wola” jest w rze­czy­wi­sto­ści jedy­nie ilu­zją.  Odmien­ny punkt widze­nia przed­sta­wił dr Szut­ta, zwra­ca­jąc uwa­gę na nie­pew­ność i zmien­ność poglą­dów nauko­wych, jak rów­nież nie­moż­ność dowie­dze­nia deter­mi­ni­zmu poprzez nauki empi­rycz­ne. Póź­niej swo­je zda­nie przed­sta­wił rów­nież ks. dr. Jasiń­ski, opo­wia­da­jąc się „po stro­nie wol­nej woli”.

Począt­ko­we wypo­wie­dzi były rze­czy­wi­ście cie­ka­we, ale nie ukry­wam, że spo­tka­nie sta­ło się dla mnie napraw­dę inte­re­su­ją­ce w momen­cie włą­cze­nia się publicz­no­ści, któ­ra oka­za­ła się bar­dziej zaan­ga­żo­wa­na niż się tego spo­dzie­wa­łem. Uczest­ni­kom nie bra­kło śmia­ło­ści, by skry­ty­ko­wać tezy pre­le­gen­tów – jak się oka­za­ło, przede wszyst­kim dr. Guta, któ­ry, jako kry­tyk kon­cep­cji wol­nej woli, stał się adre­sa­tem licz­nych uwag. W pew­nym momen­cie odnieść moż­na było wra­że­nie, że spo­tka­nie sta­ło się jego dys­ku­sją z publicz­no­ścią przy media­cji dr. Szut­ty. Zde­cy­do­wa­nie odczuć dało się więk­szość zwo­len­ni­ków kon­cep­cji wol­nej woli. Zwra­ca­li oni uwa­gę mię­dzy inny­mi na jej uty­li­tar­ny aspekt – jej zna­cze­nie jako fun­da­men­tu moral­no­ści. Poja­wi­ły się rów­nież postu­la­ty unie­za­leż­nie­nia postrze­ga­nia wol­nej woli, jako kwe­stii meta­fi­zycz­nej, od nauk empi­rycz­nych, któ­re mogą nie być odpo­wied­nim narzę­dziem, by szu­kać odpo­wie­dzi na pyta­nia tego typu. Inny inte­re­su­ją­cy punkt widze­nia przed­sta­wił gospo­darz spo­tka­nia, Kazi­mierz Bra­ko­niec­ki, oma­wia­jąc zagad­nie­nie ze spo­łecz­nej i arty­stycz­nej per­spek­ty­wy.

Mia­łem na począt­ku odczu­cie, że roz­mo­wa odda­li­ła się od zagad­nie­nia, odno­sząc się zbyt sil­nie do neu­ro­nau­ki, wątek któ­rej roz­po­czę­ty przez dr. Guta stał się klu­czo­wym tema­tem wypo­wie­dzi dr. Szut­ty i ks. dr. Jasiń­skie­go. Był to jed­nak waż­ny bodziec, któ­ry spro­wo­ko­wał, jak sądzę, publicz­ność do dys­ku­sji, co z kolei uczy­ni­ło całe spo­tka­nie znacz­nie cie­kaw­szym. Muszę przy­znać, że uda­jąc się na nie, spo­dzie­wa­łem się raczej domi­nu­ją­cej roz­mo­wy pre­le­gen­tów, a zosta­łem pozy­tyw­nie zasko­czo­ny aktyw­nym kon­tak­tem z publicz­no­ścią  i nie­zwy­kle przy­ja­zną atmos­fe­rą spo­tka­nia.

Piotr Śmie­ja


Rela­cję ze spo­tka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłu­chać:


Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia dla:

  • gości spe­cjal­nych – prof. Prze­my­sła­wa Guta, ks. dr. Karo­la Jasiń­skie­go, dr. Artu­ra Szut­ty – za chęć udzia­łu w dys­ku­sji,
  • dyrek­to­ro­wi Cen­trum Pol­sko-Fran­cu­skie­go, Kazi­mie­rzo­wi Bra­ko­niec­kie­mu, za gości­nę,
  • Kin­gi Peru­żyń­skiej za wspa­nia­łą rela­cję, zdję­cia oraz pomoc przy orga­ni­za­cji,
  • Micha­ła Wino­grodz­kie­go za pomoc przy roz­wie­sza­niu pla­ka­tów,
  • Krzysz­to­fa Guz­ka z Radia Plus za pro­mo­cję spo­tka­nia,
  • Paw­ła Pie­cha oraz Zuzi Szut­ty za sprze­daż nume­rów.

Dzię­ku­je­my wszyst­kim, któ­rzy w jaki­kol­wiek spo­sób nas wspar­li. Spo­tka­nie nie odby­ło­by się w takiej posta­ci bez Waszej pomo­cy.

Pod­czas spo­tka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyj­nej cenie.


Zachę­ca­my do obej­rze­nia rela­cji wideo ze spo­tka­nia.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dys­ku­sji wzię­li udział:

Dr hab. Prze­my­sław Gut – Adiunkt Kate­dry Histo­rii Filo­zo­fii Nowo­żyt­nej i Współ­cze­snej KUL. Zaj­mu­ję się głów­nie filo­zo­fią nowo­żyt­ną, zwłasz­cza meta­fi­zy­ką i epi­ste­mo­lo­gią XVII wie­ku, oraz filo­zo­fią współ­cze­sną, szcze­gól­nie teo­rią dzia­ła­nia i zagad­nie­niem wol­no­ści. Roz­pra­wa dok­tor­ska: Spór monizm-plu­ra­lizm w filo­zo­fii XVII wie­ku. G. W. Leib­ni­za uza­sad­nie­nie plu­ra­li­zmu meta­fi­zycz­ne­go (2002). Roz­pra­wa habi­li­ta­cyj­na: Spi­no­za o natu­rze ludz­kiej (2012). Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Ks. dr Karol Jasiń­ski – Adiunkt Kate­dry Pra­wa Kano­nicz­ne­go i Filo­zo­fii Wydzia­łu Teo­lo­gicz­ne­go Uni­wer­sy­te­tu War­miń­sko-Mazur­skie­go w Olsz­ty­nie. Roz­pra­wa dok­tor­ska: Mar­ti­na Bube­ra kon­cep­cja „zaćmie­nia Boga” (2009). Zaj­mu­je się antro­po­lo­gią filo­zo­ficz­ną i filo­zo­fią spo­łecz­ną.

 

arturDr Artur Szut­ta, redak­tor naczel­ny „Filo­zo­fuj!” – Filo­zof, pra­cow­nik Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go, spe­cja­li­zu­je się w filo­zo­fii spo­łecz­nej, ety­ce i meta­ety­ce. Jego pasje to przy­rzą­dza­nie smacz­nych potraw, nauka języ­ków obcych (obec­nie węgier­skie­go), cho­dze­nie po górach i gra w pił­kę noż­ną.

 

Spo­tka­nie popro­wa­dził Sta­szek Gut z redak­cji „Filo­zo­fuj!”.


Patro­na­ty

radioplus

radio uwm

radio-olsztyn

Sen­ding
User Review
5 (1 vote)

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy