Kluby „Filozofuj!” Olsztyn

Olsztyn filozofuje – relacja z pierwszego spotkania Klubu „Filozofuj!” w stolicy Warmii

20 maja odbyło się pierwsze spotkanie Klubu „Filozofuj!” w Olsztynie. Gospodarzem spotkania było Centrum Polsko-Francuskie. Tematyka spotkania, podobnie jak ostatni numer czasopisma, oscylowała wokół zagadnienia wolnej woli. O istocie tego pojęcia, jego znaczeniu dla człowieka i nauki dyskutowali: dr hab. Przemysław Gut z KUL, ks. dr Karol Jasiński z UWM oraz dr Artur Szutta z UG. Spotkanie poprowadził najmłodszy członek redakcji „Filozofuj” – Staszek Gut.

Zapisz się do naszego newslettera

Staszek Gut zapowia­da spotkanie w Radiu Plus.


Przy­jem­ność rozpoczę­cia spotka­nia przy­padła w udziale dyrek­torowi Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskiego, Kaz­imier­zowi Brakonieck­iemu, który zażar­tował, że impreza odby­wa się w zarządzanej przez niego jed­nos­tce dlat­ego, że jako poeta szczegól­nie ceni sobie myśle­nie. Pub­liczność w refleksyjny nas­trój wprowadz­iły nato­mi­ast dwa cytaty zapro­ponowane przez prowadzącego – pier­wszy z fil­mu Przy­padek Krzyszto­fa Kieślowskiego, dru­gi – z książ­ki Free will Sama Har­risa, filo­zo­fa-neu­rolo­ga poczy­tu­jącego wol­ną wolę za iluzję.

Poglą­dowi tego właśnie auto­ra zdawał się sprzy­jać prof. Prze­mysław Gut, który swo­je stanowisko zaprezen­tował jako pier­wszy. Filo­zof zauważył, że wszelkie kon­trow­er­sje wokół prob­lematy­ki wol­nej woli naras­ta­ją wskutek zderzenia ludzkiego przeświad­czenia o jej posi­ada­niu z wynika­mi badań neu­rologów, głoszą­cych, że jest to poczu­cie ilu­zo­ryczne. Uczony wyraz­ił przeko­nanie, że nieza­leżnie od tego, jaką kon­cepcję świa­ta przyjąć – deter­min­isty­czną lub inde­ter­min­isty­czną – wol­ność jed­nos­t­ki zawsze pozostanie złudze­niem.

Dr Artur Szut­ta – w opozy­cji do tego stanowiska – skon­sta­tował, że choć nau­ka nie stwierdz­iła ist­nienia wol­nej woli, nie dowiodła również, że ta nie ist­nieje. Aby dowieść słusznoś­ci swo­jej tezy, gdańszczanin przy­toczył wyni­ki ekspery­men­tu Ben­jam­i­na Libeta z 1983 roku. Choć w wyniku badań amerykańskiego neu­rofizjolo­ga udowod­niono, że przed pod­ję­ciem decyzji w mózgu pojaw­ia się tzw. potenc­jał gotowoś­ci, czyli impuls prowadzą­cy do określonego zachowa­nia, nie stwierd­zono jed­nak, dlaczego cza­sem się mu ule­ga, a innym razem nie. Zróżni­cow­anie reakcji wieńczą­cych pro­ces pow­stawa­nia tego samego bodź­ca jest – zdaniem dr. Szut­ty – dowo­dem na to, że deter­min­isty­cz­na wiz­ja świa­ta jest nieprawdzi­wa.

W toku dyskusji ks. dr Karol Jasińs­ki wysunął pos­tu­lat o złagodze­nie stanowisk przed­mów­ców, zauważa­jąc przy tym, że nawet neu­ronaukow­cy, którzy przeczą ist­nie­niu wol­nej woli, są w swoich wypowiedzi­ach ostrożni. Wiedza o mózgu, co pod­kreślił filo­zof z UWM, nie upoważ­nia bowiem do stwierdzenia, że wiemy wszys­tko o stanach men­tal­nych – nie sposób prze­cież przewidzieć pro­cesów decyzyjnych, zachodzą­cych w mózgu, który przez całe życie człowieka się uczy.

Wypowiedzi filo­zofów zain­try­gowały pub­liczność. W drugiej częś­ci spotka­nia goś­cie Klubu „Filo­zo­fuj!” mierzyli się z pyta­ni­a­mi olsz­tyn­ian o dobrą i złą wolę w rozu­mie­niu Kan­ta, tezę Plo­ty­na jako­by zło nie miało idei, o bru­tum i liberum, hei­deg­gerowską kon­cepcję globum oraz o to, czy wol­na wola jest roz­ciąg­nię­ta w cza­sie, czy też doty­czy tzw. tu i ter­az.

Odpowiedzi na te i wiele innych pytań, a także szczegółowe opinie filo­zofów na tem­at wol­nej woli obe­jrzeć i wysłuchać poniżej, do czego gorą­co zachę­camy.

Kinga Perużyńs­ka


No Slide Found In Slid­er.

Fot. Kinga Perużyńs­ka


20 maja miałem przy­jem­ność uczest­niczyć w debi­u­tanckim spotka­niu klubu „Filo­zo­fuj!” w Olsz­tynie, inspirowanym ostat­nim numerem tegoż cza­sopis­ma. Głównym tem­atem była wol­na wola, a prele­gen­ta­mi byli dr hab. Prze­mysław Gut, dr Artur Szut­ta i ks. dr Karol Jasińs­ki.

Początek spotka­nia zdomi­nowany został przez długą, ale intere­su­jącą wypowiedź dr. Prze­mysława Guta, który przy­bliżył tem­at spotka­nia. Pod­kreślił on wpływ współczes­nej wiedzy naukowej postrze­ganie wol­nej woli, odnosząc się przede wszys­tkim do kon­cepcji deter­miniz­mu. Stwierdza­jąc, że neu­ronau­ka przed­staw­ia kole­jne argu­men­ty prze­maw­ia­jące za tezą, że nasze dzi­ała­nia są zde­ter­mi­nowane wcześniejszy­mi czyn­nika­mi, uznał on za praw­dopodob­ne, że „wol­na wola” jest w rzeczy­wis­toś­ci jedynie iluzją.  Odmi­en­ny punkt widzenia przed­staw­ił dr Szut­ta, zwraca­jąc uwagę na niepewność i zmi­en­ność poglądów naukowych, jak również niemożność dowiedzenia deter­miniz­mu poprzez nau­ki empiryczne. Później swo­je zdanie przed­staw­ił również ks. dr. Jasińs­ki, opowiada­jąc się „po stron­ie wol­nej woli”.

Początkowe wypowiedzi były rzeczy­wiś­cie ciekawe, ale nie ukry­wam, że spotkanie stało się dla mnie naprawdę intere­su­jące w momen­cie włączenia się pub­licznoś­ci, która okaza­ła się bardziej zaan­gażowana niż się tego spodziewałem. Uczest­nikom nie brakło śmi­ałoś­ci, by skry­tykować tezy prele­gen­tów – jak się okaza­ło, przede wszys­tkim dr. Guta, który, jako kry­tyk kon­cepcji wol­nej woli, stał się adresatem licznych uwag. W pewnym momen­cie odnieść moż­na było wraże­nie, że spotkanie stało się jego dyskusją z pub­licznoś­cią przy medi­acji dr. Szut­ty. Zde­cy­dowanie odczuć dało się więk­szość zwolen­ników kon­cepcji wol­nej woli. Zwracali oni uwagę między inny­mi na jej utyl­i­tarny aspekt – jej znacze­nie jako fun­da­men­tu moral­noś­ci. Pojaw­iły się również pos­tu­laty unieza­leżnienia postrze­ga­nia wol­nej woli, jako kwestii metafizy­cznej, od nauk empirycznych, które mogą nie być odpowied­nim narzędziem, by szukać odpowiedzi na pyta­nia tego typu. Inny intere­su­ją­cy punkt widzenia przed­staw­ił gospo­darz spotka­nia, Kaz­imierz Brakoniec­ki, omaw­ia­jąc zagad­nie­nie ze społecznej i artysty­cznej per­spek­ty­wy.

Miałem na początku odczu­cie, że roz­mowa odd­al­iła się od zagad­nienia, odnosząc się zbyt sil­nie do neu­ronau­ki, wątek której rozpoczę­ty przez dr. Guta stał się kluc­zowym tem­atem wypowiedzi dr. Szut­ty i ks. dr. Jasińskiego. Był to jed­nak ważny bodziec, który sprowokował, jak sądzę, pub­liczność do dyskusji, co z kolei uczyniło całe spotkanie znacznie ciekawszym. Muszę przyz­nać, że uda­jąc się na nie, spodziewałem się raczej domin­u­jącej roz­mowy prele­gen­tów, a zostałem pozy­ty­wnie zaskoc­zony akty­wnym kon­tak­tem z pub­licznoś­cią  i niezwyk­le przy­jazną atmos­ferą spotka­nia.

Piotr Śmie­ja


Relację ze spotka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szczególne podz­iękowa­nia dla:

  • goś­ci spec­jal­nych – prof. Prze­mysława Guta, ks. dr. Karo­la Jasińskiego, dr. Artu­ra Szut­ty – za chęć udzi­ału w dyskusji,
  • dyrek­torowi Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskiego, Kaz­imier­zowi Brakonieck­iemu, za gościnę,
  • Kin­gi Perużyńskiej za wspani­ałą relację, zdję­cia oraz pomoc przy orga­ni­za­cji,
  • Michała Winogrodzkiego za pomoc przy rozwiesza­niu plakatów,
  • Krzyszto­fa Guz­ka z Radia Plus za pro­mocję spotka­nia,
  • Pawła Piecha oraz Zuzi Szut­ty za sprzedaż numerów.

Dzięku­je­my wszys­tkim, którzy w jakikol­wiek sposób nas wspar­li. Spotkanie nie odbyło­by się w takiej postaci bez Waszej pomo­cy.

Pod­czas spotka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyjnej cenie.


Zachę­camy do obe­jrzenia relacji wideo ze spotka­nia.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dyskusji wzięli udzi­ał:

Dr hab. Prze­mysław Gut – Adi­unkt Kat­edry His­torii Filo­zofii Nowożyt­nej i Współczes­nej KUL. Zaj­mu­ję się głównie filo­zofią nowożyt­ną, zwłaszcza metafizyką i epis­te­mologią XVII wieku, oraz filo­zofią współczes­ną, szczegól­nie teorią dzi­ała­nia i zagad­nie­niem wol­noś­ci. Rozprawa dok­tors­ka: Spór monizm-plu­ral­izm w filo­zofii XVII wieku. G. W. Leib­niza uza­sad­nie­nie plu­ral­iz­mu metafizy­cznego (2002). Rozprawa habil­i­ta­cyj­na: Spin­oza o naturze ludzkiej (2012). Więcej infor­ma­cji > tutaj.

Ks. dr Karol Jasińs­ki – Adi­unkt Kat­edry Prawa Kanon­icznego i Filo­zofii Wydzi­ału Teo­log­icznego Uni­w­er­syte­tu Warmińsko-Mazurskiego w Olsz­tynie. Rozprawa dok­tors­ka: Mar­ti­na Bubera kon­cepc­ja „zaćmienia Boga” (2009). Zaj­mu­je się antropologią filo­zoficzną i filo­zofią społeczną.

 

arturDr Artur Szut­ta, redak­tor naczel­ny „Filo­zo­fuj!” – Filo­zof, pra­cown­ik Uni­w­er­syte­tu Gdańskiego, spec­jal­izu­je się w filo­zofii społecznej, etyce i metae­tyce. Jego pas­je to przyrządzanie smacznych potraw, nau­ka języków obcych (obec­nie węgier­skiego), chodze­nie po górach i gra w piłkę nożną.

 

Spotkanie poprowadz­ił Staszek Gut z redakcji „Filo­zo­fuj!”.


Patronaty

radioplus

radio uwm

radio-olsztyn

Send­ing
User Review
5 (1 vote)

Najnowszy numer można nabyć od 2 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy