Kluby „Filozofuj!” Olsztyn Spotkanie

Olsztyn filozofuje – relacja z pierwszego spotkania Klubu „Filozofuj!” w stolicy Warmii

20 maja odbyło się pierwsze spotkanie Klubu „Filozofuj!” w Olsztynie. Gospodarzem spotkania było Centrum Polsko-Francuskie. Tematyka spotkania, podobnie jak ostatni numer czasopisma, oscylowała wokół zagadnienia wolnej woli. O istocie tego pojęcia, jego znaczeniu dla człowieka i nauki dyskutowali: dr hab. Przemysław Gut z KUL, ks. dr Karol Jasiński z UWM oraz dr Artur Szutta z UG. Spotkanie poprowadził najmłodszy członek redakcji „Filozofuj” – Staszek Gut.

Zapisz się do naszego newslettera

Staszek Gut zapowia­da spotkanie w Radiu Plus.


Przy­jem­ność rozpoczę­cia spotka­nia przy­padła w udziale dyrek­torowi Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskiego, Kaz­imier­zowi Brakonieck­iemu, który zażar­tował, że impreza odby­wa się w zarządzanej przez niego jed­nos­tce dlat­ego, że jako poeta szczegól­nie ceni sobie myśle­nie. Pub­liczność w refleksyjny nas­trój wprowadz­iły nato­mi­ast dwa cytaty zapro­ponowane przez prowadzącego – pier­wszy z fil­mu Przy­padek Krzyszto­fa Kieślowskiego, dru­gi – z książ­ki Free will Sama Har­risa, filo­zo­fa-neu­rolo­ga poczy­tu­jącego wol­ną wolę za iluzję.

Poglą­dowi tego właśnie auto­ra zdawał się sprzy­jać prof. Prze­mysław Gut, który swo­je stanowisko zaprezen­tował jako pier­wszy. Filo­zof zauważył, że wszelkie kon­trow­er­sje wokół prob­lematy­ki wol­nej woli naras­ta­ją wskutek zderzenia ludzkiego przeświad­czenia o jej posi­ada­niu z wynika­mi badań neu­rologów, głoszą­cych, że jest to poczu­cie ilu­zo­ryczne. Uczony wyraz­ił przeko­nanie, że nieza­leżnie od tego, jaką kon­cepcję świa­ta przyjąć – deter­min­isty­czną lub inde­ter­min­isty­czną – wol­ność jed­nos­t­ki zawsze pozostanie złudze­niem.

Dr Artur Szut­ta – w opozy­cji do tego stanowiska – skon­sta­tował, że choć nau­ka nie stwierdz­iła ist­nienia wol­nej woli, nie dowiodła również, że ta nie ist­nieje. Aby dowieść słusznoś­ci swo­jej tezy, gdańszczanin przy­toczył wyni­ki ekspery­men­tu Ben­jam­i­na Libeta z 1983 roku. Choć w wyniku badań amerykańskiego neu­rofizjolo­ga udowod­niono, że przed pod­ję­ciem decyzji w mózgu pojaw­ia się tzw. potenc­jał gotowoś­ci, czyli impuls prowadzą­cy do określonego zachowa­nia, nie stwierd­zono jed­nak, dlaczego cza­sem się mu ule­ga, a innym razem nie. Zróżni­cow­anie reakcji wieńczą­cych pro­ces pow­stawa­nia tego samego bodź­ca jest – zdaniem dr. Szut­ty – dowo­dem na to, że deter­min­isty­cz­na wiz­ja świa­ta jest nieprawdzi­wa.

W toku dyskusji ks. dr Karol Jasińs­ki wysunął pos­tu­lat o złagodze­nie stanowisk przed­mów­ców, zauważa­jąc przy tym, że nawet neu­ronaukow­cy, którzy przeczą ist­nie­niu wol­nej woli, są w swoich wypowiedzi­ach ostrożni. Wiedza o mózgu, co pod­kreślił filo­zof z UWM, nie upoważ­nia bowiem do stwierdzenia, że wiemy wszys­tko o stanach men­tal­nych – nie sposób prze­cież przewidzieć pro­cesów decyzyjnych, zachodzą­cych w mózgu, który przez całe życie człowieka się uczy.

Wypowiedzi filo­zofów zain­try­gowały pub­liczność. W drugiej częś­ci spotka­nia goś­cie Klubu „Filo­zo­fuj!” mierzyli się z pyta­ni­a­mi olsz­tyn­ian o dobrą i złą wolę w rozu­mie­niu Kan­ta, tezę Plo­ty­na jako­by zło nie miało idei, o bru­tum i liberum, hei­deg­gerowską kon­cepcję globum oraz o to, czy wol­na wola jest roz­ciąg­nię­ta w cza­sie, czy też doty­czy tzw. tu i ter­az.

Odpowiedzi na te i wiele innych pytań, a także szczegółowe opinie filo­zofów na tem­at wol­nej woli obe­jrzeć i wysłuchać poniżej, do czego gorą­co zachę­camy.

Kinga Perużyńs­ka


Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image...

Fot. Kinga Perużyńs­ka


20 maja miałem przy­jem­ność uczest­niczyć w debi­u­tanckim spotka­niu klubu „Filo­zo­fuj!” w Olsz­tynie, inspirowanym ostat­nim numerem tegoż cza­sopis­ma. Głównym tem­atem była wol­na wola, a prele­gen­ta­mi byli dr hab. Prze­mysław Gut, dr Artur Szut­ta i ks. dr Karol Jasińs­ki.

Początek spotka­nia zdomi­nowany został przez długą, ale intere­su­jącą wypowiedź dr. Prze­mysława Guta, który przy­bliżył tem­at spotka­nia. Pod­kreślił on wpływ współczes­nej wiedzy naukowej postrze­ganie wol­nej woli, odnosząc się przede wszys­tkim do kon­cepcji deter­miniz­mu. Stwierdza­jąc, że neu­ronau­ka przed­staw­ia kole­jne argu­men­ty prze­maw­ia­jące za tezą, że nasze dzi­ała­nia są zde­ter­mi­nowane wcześniejszy­mi czyn­nika­mi, uznał on za praw­dopodob­ne, że „wol­na wola” jest w rzeczy­wis­toś­ci jedynie iluzją.  Odmi­en­ny punkt widzenia przed­staw­ił dr Szut­ta, zwraca­jąc uwagę na niepewność i zmi­en­ność poglądów naukowych, jak również niemożność dowiedzenia deter­miniz­mu poprzez nau­ki empiryczne. Później swo­je zdanie przed­staw­ił również ks. dr. Jasińs­ki, opowiada­jąc się „po stron­ie wol­nej woli”.

Początkowe wypowiedzi były rzeczy­wiś­cie ciekawe, ale nie ukry­wam, że spotkanie stało się dla mnie naprawdę intere­su­jące w momen­cie włączenia się pub­licznoś­ci, która okaza­ła się bardziej zaan­gażowana niż się tego spodziewałem. Uczest­nikom nie brakło śmi­ałoś­ci, by skry­tykować tezy prele­gen­tów – jak się okaza­ło, przede wszys­tkim dr. Guta, który, jako kry­tyk kon­cepcji wol­nej woli, stał się adresatem licznych uwag. W pewnym momen­cie odnieść moż­na było wraże­nie, że spotkanie stało się jego dyskusją z pub­licznoś­cią przy medi­acji dr. Szut­ty. Zde­cy­dowanie odczuć dało się więk­szość zwolen­ników kon­cepcji wol­nej woli. Zwracali oni uwagę między inny­mi na jej utyl­i­tarny aspekt – jej znacze­nie jako fun­da­men­tu moral­noś­ci. Pojaw­iły się również pos­tu­laty unieza­leżnienia postrze­ga­nia wol­nej woli, jako kwestii metafizy­cznej, od nauk empirycznych, które mogą nie być odpowied­nim narzędziem, by szukać odpowiedzi na pyta­nia tego typu. Inny intere­su­ją­cy punkt widzenia przed­staw­ił gospo­darz spotka­nia, Kaz­imierz Brakoniec­ki, omaw­ia­jąc zagad­nie­nie ze społecznej i artysty­cznej per­spek­ty­wy.

Miałem na początku odczu­cie, że roz­mowa odd­al­iła się od zagad­nienia, odnosząc się zbyt sil­nie do neu­ronau­ki, wątek której rozpoczę­ty przez dr. Guta stał się kluc­zowym tem­atem wypowiedzi dr. Szut­ty i ks. dr. Jasińskiego. Był to jed­nak ważny bodziec, który sprowokował, jak sądzę, pub­liczność do dyskusji, co z kolei uczyniło całe spotkanie znacznie ciekawszym. Muszę przyz­nać, że uda­jąc się na nie, spodziewałem się raczej domin­u­jącej roz­mowy prele­gen­tów, a zostałem pozy­ty­wnie zaskoc­zony akty­wnym kon­tak­tem z pub­licznoś­cią  i niezwyk­le przy­jazną atmos­ferą spotka­nia.

Piotr Śmie­ja


Relację ze spotka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szczególne podz­iękowa­nia dla:

  • goś­ci spec­jal­nych – prof. Prze­mysława Guta, ks. dr. Karo­la Jasińskiego, dr. Artu­ra Szut­ty – za chęć udzi­ału w dyskusji,
  • dyrek­torowi Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskiego, Kaz­imier­zowi Brakonieck­iemu, za gościnę,
  • Kin­gi Perużyńskiej za wspani­ałą relację, zdję­cia oraz pomoc przy orga­ni­za­cji,
  • Michała Winogrodzkiego za pomoc przy rozwiesza­niu plakatów,
  • Krzyszto­fa Guz­ka z Radia Plus za pro­mocję spotka­nia,
  • Pawła Piecha oraz Zuzi Szut­ty za sprzedaż numerów.

Dzięku­je­my wszys­tkim, którzy w jakikol­wiek sposób nas wspar­li. Spotkanie nie odbyło­by się w takiej postaci bez Waszej pomo­cy.

Pod­czas spotka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyjnej cenie.


Zachę­camy do obe­jrzenia relacji wideo ze spotka­nia.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dyskusji wzięli udzi­ał:

Dr hab. Prze­mysław Gut – Adi­unkt Kat­edry His­torii Filo­zofii Nowożyt­nej i Współczes­nej KUL. Zaj­mu­ję się głównie filo­zofią nowożyt­ną, zwłaszcza metafizyką i epis­te­mologią XVII wieku, oraz filo­zofią współczes­ną, szczegól­nie teorią dzi­ała­nia i zagad­nie­niem wol­noś­ci. Rozprawa dok­tors­ka: Spór monizm-plu­ral­izm w filo­zofii XVII wieku. G. W. Leib­niza uza­sad­nie­nie plu­ral­iz­mu metafizy­cznego (2002). Rozprawa habil­i­ta­cyj­na: Spin­oza o naturze ludzkiej (2012). Więcej infor­ma­cji > tutaj.

Ks. dr Karol Jasińs­ki – Adi­unkt Kat­edry Prawa Kanon­icznego i Filo­zofii Wydzi­ału Teo­log­icznego Uni­w­er­syte­tu Warmińsko-Mazurskiego w Olsz­tynie. Rozprawa dok­tors­ka: Mar­ti­na Bubera kon­cepc­ja „zaćmienia Boga” (2009). Zaj­mu­je się antropologią filo­zoficzną i filo­zofią społeczną.

 

arturDr Artur Szut­ta, redak­tor naczel­ny „Filo­zo­fuj!” – Filo­zof, pra­cown­ik Uni­w­er­syte­tu Gdańskiego, spec­jal­izu­je się w filo­zofii społecznej, etyce i metae­tyce. Jego pas­je to przyrządzanie smacznych potraw, nau­ka języków obcych (obec­nie węgier­skiego), chodze­nie po górach i gra w piłkę nożną.

 

Spotkanie poprowadz­ił Staszek Gut z redakcji „Filo­zo­fuj!”.


Patronaty

radioplus

radio uwm

radio-olsztyn

Send­ing
User Review
5 (1 vote)

Najnowszy numer można nabyć od 17 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy