Kluby „Filozofuj!” Olsztyn

Olsztyn filozofuje – relacja z pierwszego spotkania Klubu „Filozofuj!” w stolicy Warmii

20 maja odbyło się pierwsze spotkanie Klubu „Filozofuj!” w Olsztynie. Gospodarzem spotkania było Centrum Polsko-Francuskie. Tematyka spotkania, podobnie jak ostatni numer czasopisma, oscylowała wokół zagadnienia wolnej woli. O istocie tego pojęcia, jego znaczeniu dla człowieka i nauki dyskutowali: dr hab. Przemysław Gut z KUL, ks. dr Karol Jasiński z UWM oraz dr Artur Szutta z UG. Spotkanie poprowadził najmłodszy członek redakcji „Filozofuj” – Staszek Gut.

Sta­szek Gut zapo­wia­da spo­tka­nie w Radiu Plus.


Przy­jem­ność roz­po­czę­cia spo­tka­nia przy­pa­dła w udzia­le dyrek­to­ro­wi Cen­trum Pol­sko-Fran­cu­skie­go, Kazi­mie­rzo­wi Bra­ko­niec­kie­mu, któ­ry zażar­to­wał, że impre­za odby­wa się w zarzą­dza­nej przez nie­go jed­no­st­ce dla­te­go, że jako poeta szcze­gól­nie ceni sobie myśle­nie. Publicz­ność w reflek­syj­ny nastrój wpro­wa­dzi­ły nato­miast dwa cyta­ty zapro­po­no­wa­ne przez pro­wa­dzą­ce­go – pierw­szy z fil­mu Przy­pa­dek Krzysz­to­fa Kie­ślow­skie­go, dru­gi – z książ­ki Free will Sama Har­ri­sa, filo­zo­fa-neu­ro­lo­ga poczy­tu­ją­ce­go wol­ną wolę za iluzję.

Poglą­do­wi tego wła­śnie auto­ra zda­wał się sprzy­jać prof. Prze­my­sław Gut, któ­ry swo­je sta­no­wi­sko zapre­zen­to­wał jako pierw­szy. Filo­zof zauwa­żył, że wszel­kie kon­tro­wer­sje wokół pro­ble­ma­ty­ki wol­nej woli nara­sta­ją wsku­tek zde­rze­nia ludz­kie­go prze­świad­cze­nia o jej posia­da­niu z wyni­ka­mi badań neu­ro­lo­gów, gło­szą­cych, że jest to poczu­cie ilu­zo­rycz­ne. Uczo­ny wyra­ził prze­ko­na­nie, że nie­za­leż­nie od tego, jaką kon­cep­cję świa­ta przy­jąć – deter­mi­ni­stycz­ną lub inde­ter­mi­ni­stycz­ną – wol­ność jed­nost­ki zawsze pozo­sta­nie złudzeniem.

Dr Artur Szut­ta – w opo­zy­cji do tego sta­no­wi­ska – skon­sta­to­wał, że choć nauka nie stwier­dzi­ła ist­nie­nia wol­nej woli, nie dowio­dła rów­nież, że ta nie ist­nie­je. Aby dowieść słusz­no­ści swo­jej tezy, gdańsz­cza­nin przy­to­czył wyni­ki eks­pe­ry­men­tu Ben­ja­mi­na Libe­ta z 1983 roku. Choć w wyni­ku badań ame­ry­kań­skie­go neu­ro­fi­zjo­lo­ga udo­wod­nio­no, że przed pod­ję­ciem decy­zji w mózgu poja­wia się tzw. poten­cjał goto­wo­ści, czy­li impuls pro­wa­dzą­cy do okre­ślo­ne­go zacho­wa­nia, nie stwier­dzo­no jed­nak, dla­cze­go cza­sem się mu ule­ga, a innym razem nie. Zróż­ni­co­wa­nie reak­cji wień­czą­cych pro­ces powsta­wa­nia tego same­go bodź­ca jest – zda­niem dr. Szut­ty – dowo­dem na to, że deter­mi­ni­stycz­na wizja świa­ta jest nieprawdziwa.

W toku dys­ku­sji ks. dr Karol Jasiń­ski wysu­nął postu­lat o zła­go­dze­nie sta­no­wisk przed­mów­ców, zauwa­ża­jąc przy tym, że nawet neu­ro­nau­kow­cy, któ­rzy prze­czą ist­nie­niu wol­nej woli, są w swo­ich wypo­wie­dziach ostroż­ni. Wie­dza o mózgu, co pod­kre­ślił filo­zof z UWM, nie upo­waż­nia bowiem do stwier­dze­nia, że wie­my wszyst­ko o sta­nach men­tal­nych – nie spo­sób prze­cież prze­wi­dzieć pro­ce­sów decy­zyj­nych, zacho­dzą­cych w mózgu, któ­ry przez całe życie czło­wie­ka się uczy.

Wypo­wie­dzi filo­zo­fów zain­try­go­wa­ły publicz­ność. W dru­giej czę­ści spo­tka­nia goście Klu­bu „Filo­zo­fuj!” mie­rzy­li się z pyta­nia­mi olsz­ty­nian o dobrą i złą wolę w rozu­mie­niu Kan­ta, tezę Plo­ty­na jako­by zło nie mia­ło idei, o bru­tum i libe­rum, heideg­ge­row­ską kon­cep­cję glo­bum oraz o to, czy wol­na wola jest roz­cią­gnię­ta w cza­sie, czy też doty­czy tzw. tu i teraz.

Odpo­wie­dzi na te i wie­le innych pytań, a tak­że szcze­gó­ło­we opi­nie filo­zo­fów na temat wol­nej woli obej­rzeć i wysłu­chać poni­żej, do cze­go gorą­co zachęcamy.

Kin­ga Perużyńska


No Sli­de Found In Slider.

Fot. Kin­ga Perużyńska


20 maja mia­łem przy­jem­ność uczest­ni­czyć w debiu­tanc­kim spo­tka­niu klu­bu „Filo­zo­fuj!” w Olsz­ty­nie, inspi­ro­wa­nym ostat­nim nume­rem tegoż cza­so­pi­sma. Głów­nym tema­tem była wol­na wola, a pre­le­gen­ta­mi byli dr hab. Prze­my­sław Gut, dr Artur Szut­ta i ks. dr Karol Jasiński.

Począ­tek spo­tka­nia zdo­mi­no­wa­ny został przez dłu­gą, ale inte­re­su­ją­cą wypo­wiedź dr. Prze­my­sła­wa Guta, któ­ry przy­bli­żył temat spo­tka­nia. Pod­kre­ślił on wpływ współ­cze­snej wie­dzy nauko­wej postrze­ga­nie wol­nej woli, odno­sząc się przede wszyst­kim do kon­cep­cji deter­mi­ni­zmu. Stwier­dza­jąc, że neu­ro­nau­ka przed­sta­wia kolej­ne argu­men­ty prze­ma­wia­ją­ce za tezą, że nasze dzia­ła­nia są zde­ter­mi­no­wa­ne wcze­śniej­szy­mi czyn­ni­ka­mi, uznał on za praw­do­po­dob­ne, że „wol­na wola” jest w rze­czy­wi­sto­ści jedy­nie ilu­zją.  Odmien­ny punkt widze­nia przed­sta­wił dr Szut­ta, zwra­ca­jąc uwa­gę na nie­pew­ność i zmien­ność poglą­dów nauko­wych, jak rów­nież nie­moż­ność dowie­dze­nia deter­mi­ni­zmu poprzez nauki empi­rycz­ne. Póź­niej swo­je zda­nie przed­sta­wił rów­nież ks. dr. Jasiń­ski, opo­wia­da­jąc się „po stro­nie wol­nej woli”.

Począt­ko­we wypo­wie­dzi były rze­czy­wi­ście cie­ka­we, ale nie ukry­wam, że spo­tka­nie sta­ło się dla mnie napraw­dę inte­re­su­ją­ce w momen­cie włą­cze­nia się publicz­no­ści, któ­ra oka­za­ła się bar­dziej zaan­ga­żo­wa­na niż się tego spo­dzie­wa­łem. Uczest­ni­kom nie bra­kło śmia­ło­ści, by skry­ty­ko­wać tezy pre­le­gen­tów – jak się oka­za­ło, przede wszyst­kim dr. Guta, któ­ry, jako kry­tyk kon­cep­cji wol­nej woli, stał się adre­sa­tem licz­nych uwag. W pew­nym momen­cie odnieść moż­na było wra­że­nie, że spo­tka­nie sta­ło się jego dys­ku­sją z publicz­no­ścią przy media­cji dr. Szut­ty. Zde­cy­do­wa­nie odczuć dało się więk­szość zwo­len­ni­ków kon­cep­cji wol­nej woli. Zwra­ca­li oni uwa­gę mię­dzy inny­mi na jej uty­li­tar­ny aspekt – jej zna­cze­nie jako fun­da­men­tu moral­no­ści. Poja­wi­ły się rów­nież postu­la­ty unie­za­leż­nie­nia postrze­ga­nia wol­nej woli, jako kwe­stii meta­fi­zycz­nej, od nauk empi­rycz­nych, któ­re mogą nie być odpo­wied­nim narzę­dziem, by szu­kać odpo­wie­dzi na pyta­nia tego typu. Inny inte­re­su­ją­cy punkt widze­nia przed­sta­wił gospo­darz spo­tka­nia, Kazi­mierz Bra­ko­niec­ki, oma­wia­jąc zagad­nie­nie ze spo­łecz­nej i arty­stycz­nej perspektywy.

Mia­łem na począt­ku odczu­cie, że roz­mo­wa odda­li­ła się od zagad­nie­nia, odno­sząc się zbyt sil­nie do neu­ro­nau­ki, wątek któ­rej roz­po­czę­ty przez dr. Guta stał się klu­czo­wym tema­tem wypo­wie­dzi dr. Szut­ty i ks. dr. Jasiń­skie­go. Był to jed­nak waż­ny bodziec, któ­ry spro­wo­ko­wał, jak sądzę, publicz­ność do dys­ku­sji, co z kolei uczy­ni­ło całe spo­tka­nie znacz­nie cie­kaw­szym. Muszę przy­znać, że uda­jąc się na nie, spo­dzie­wa­łem się raczej domi­nu­ją­cej roz­mo­wy pre­le­gen­tów, a zosta­łem pozy­tyw­nie zasko­czo­ny aktyw­nym kon­tak­tem z publicz­no­ścią  i nie­zwy­kle przy­ja­zną atmos­fe­rą spotkania.

Piotr Śmie­ja


Rela­cję ze spo­tka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia dla:

  • gości spe­cjal­nych – prof. Prze­my­sła­wa Guta, ks. dr. Karo­la Jasiń­skie­go, dr. Artu­ra Szut­ty – za chęć udzia­łu w dyskusji,
  • dyrek­to­ro­wi Cen­trum Pol­sko-Fran­cu­skie­go, Kazi­mie­rzo­wi Bra­ko­niec­kie­mu, za gościnę,
  • Kin­gi Peru­żyń­skiej za wspa­nia­łą rela­cję, zdję­cia oraz pomoc przy organizacji,
  • Micha­ła Wino­grodz­kie­go za pomoc przy roz­wie­sza­niu plakatów,
  • Krzysz­to­fa Guz­ka z Radia Plus za pro­mo­cję spotkania,
  • Paw­ła Pie­cha oraz Zuzi Szut­ty za sprze­daż numerów.

Dzię­ku­je­my wszyst­kim, któ­rzy w jaki­kol­wiek spo­sób nas wspar­li. Spo­tka­nie nie odby­ło­by się w takiej posta­ci bez Waszej pomocy.

Pod­czas spo­tka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyj­nej cenie.


Zachę­ca­my do obej­rze­nia rela­cji wideo ze spotkania.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dys­ku­sji wzię­li udział:

Dr hab. Prze­my­sław Gut – Adiunkt Kate­dry Histo­rii Filo­zo­fii Nowo­żyt­nej i Współ­cze­snej KUL. Zaj­mu­ję się głów­nie filo­zo­fią nowo­żyt­ną, zwłasz­cza meta­fi­zy­ką i epi­ste­mo­lo­gią XVII wie­ku, oraz filo­zo­fią współ­cze­sną, szcze­gól­nie teo­rią dzia­ła­nia i zagad­nie­niem wol­no­ści. Roz­pra­wa dok­tor­ska: Spór monizm-plu­ra­lizm w filo­zo­fii XVII wie­ku. G. W. Leib­ni­za uza­sad­nie­nie plu­ra­li­zmu meta­fi­zycz­ne­go (2002). Roz­pra­wa habi­li­ta­cyj­na: Spi­no­za o natu­rze ludz­kiej (2012). Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Ks. dr Karol Jasiń­ski – Adiunkt Kate­dry Pra­wa Kano­nicz­ne­go i Filo­zo­fii Wydzia­łu Teo­lo­gicz­ne­go Uni­wer­sy­te­tu War­miń­sko-Mazur­skie­go w Olsz­ty­nie. Roz­pra­wa dok­tor­ska: Mar­ti­na Bube­ra kon­cep­cja „zaćmie­nia Boga” (2009). Zaj­mu­je się antro­po­lo­gią filo­zo­ficz­ną i filo­zo­fią społeczną.

 

arturDr Artur Szut­ta, redak­tor naczel­ny „Filo­zo­fuj!” – Filo­zof, pra­cow­nik Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go, spe­cja­li­zu­je się w filo­zo­fii spo­łecz­nej, ety­ce i meta­ety­ce. Jego pasje to przy­rzą­dza­nie smacz­nych potraw, nauka języ­ków obcych (obec­nie węgier­skie­go), cho­dze­nie po górach i gra w pił­kę nożną.

 

Spo­tka­nie popro­wa­dził Sta­szek Gut z redak­cji „Filo­zo­fuj!”.


Patro­na­ty

radioplus

radio uwm

radio-olsztyn

Sending 
User Review
5 (1 vote)

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy