Filozofuj! 2023 nr 1 (49) e‑wydanie

7,50

Opis

Wersja elektroniczna w pliku PDF

Spis treści numeru Ewolucja

Trzy sceny, jeden spektakl > Zbigniew Wróblewski
„Jeżeli nie wzniesiono świątyń na cześć teorii ewolucji, to zapewne z tego samego powodu, dla jakiego w średniowieczu nie wznoszono świątyń na cześć nieśmiertelności duszy: nie wielbi się prawd oczywistych […]”. C. Miłosz, Widzenia nad Zatoką San Francisco

Epistemologia ewolucyjna > Robert Poczobut
Wszystkie naturalne mechanizmy poznawcze, które wykorzystujemy do poznawania świata i samych siebie, powstały w procesie ewolucyjnym jako wynik dostosowania do warunków środowiskowych. Nasuwa się w związku z tym kilka pytań. Czy i w jakim stopniu ewolucyjna geneza mechanizmów poznawczych wpływa na ocenę wartości uzyskiwanych za ich pomocą rezultatów poznawczych? Czy ewolucyjne opisy i wyjaśnienia ludzkiej wiedzy są poprawne? Czy naturalizm ewolucyjny jest owocnym podejściem do klasycznych problemów epistemologii?

Czym jest etyka ewolucyjna? > Andrzej Elżanowski
Termin etyka ewolucyjna stosowany jest w dwóch różnych znaczeniach. W sensie ścisłym odnosi się do prób stworzenia nowej, alternatywnej etyki, która uzasadnia normy postępowania, odwołując się do wartości biologicznej maksymalizowanej przez dobór naturalny, i tym samym redukuje etykę do biologii, traktując (naiwnie) psychikę jako doskonały instrument nadający wartość (biologiczną) zachowaniu (behawiorowi). Etyka ewolucyjna w szerszym znaczeniu obejmuje również wyjaśnianie genezy moralności (i ostatecznie etyki) jako wytworu biokulturowej ewolucji człowiekowatych, czyli hominidów. Takie ewolucyjne wyjaśnienia zdemitologizowały moralność i pozwoliły krytycznie spojrzeć na jej praktykowane normy i ich etniczną różnorodność, ale nie kwestionują autonomicznego intelektualnego pochodzenia uniwersalnych, coraz bardziej zbieżnych lub komplementarnych nurtów uniwersalnej etyki.

Mózg wraca na sawannę, czyli ewolucyjne ujęcie piękna i sztuki > Monika Bokiniec
Na początku lat 30. XX w. pochodzący z Polski charakteryzator gwiazd Hollywood Max Factor skonstruował urządzenie zwane mikrometrem (lub kalibratorem) urody. Za pomocą ruchomych metalowych taśm urządzenie to pozwalało określić dokładne proporcje ludzkiej twarzy. Miało za zadanie wykrywać najmniejsze niesymetryczności, które następnie były wyrównywane dzięki makijażowi. Jak wiadomo, Max Factor zbudował imperium kosmetyczne, które istnieje do dzisiaj. Czy intuicyjnie wiedział na temat piękna coś, co obecnie odkrywamy w badaniach naukowych?

Celowość ewolucji? Kilka argumentów za > Piotr Bylica
Czy są jakieś racje przemawiające za tym, aby wyjaśniać ewolucję biologiczną, odwołując się do przyczyn celowych? Przyjrzyjmy się paru przykładom.

Od ameby do Einsteina. Ewoluujący umysł > Anna Dutkowska
Ewolucja życia na Ziemi trwa od ponad 3,8 mld lat, w wyniku czego naszą planetę zamieszkuje niezmierna liczba gatunków. Badacze przeróżnych dyscyplin starają się określić ich pokrewieństwo czy też prześledzić łączące je podobieństwa w obrębie procesów fizjologicznych czy budowy narządów. A co z procesami poznawczymi? Czy ewolucja może również dotyczyć umysłu?

Przyszłość ewolucji życia na Ziemi > Józef Zon
Pomimo usilnych prób zapobieżenia zmianom gatunkowej mapy biosfery tempo zanikania naturalnych gatunków przewyższać będzie tempo tworzenia i włączania w biosferę odtworzonych oraz syntetycznych jednostek życia. Kierowanie stanem biosfery powierzone zostanie sztucznej inteligencji.

Fragment z klasyka #1

Wywiad
Jesteśmy końcowym etapem naturalnego procesu rozwoju > Wywiad z prof. Michaelem Rusem, jednym z pionierów współczesnej filozofii biologii, światowej sławy ekspertem od problematyki ewolucji

Narzędzia filozofa
Eksperyment myślowy: Zapiski międzyplanetarnego podróżnika. Wyimki > Artur Szutta
Kurs logiki: #13. Problemy z nieostrością > Krzysztof A. Wieczorek

Fragment z klasyka #2

Filozofia w nauce
Meta-fizyka kwantowa: Dialog 4. Zasada nieoznaczoności Heisenberga > Andrzej Łukasik

Filozofia w literaturze
Siłaczka a etyka ewolucyjna > Natasza Szutta

Filozofia w filmie
Wyspa doktora Moreau > Piotr Lipski

Felieton
Ewolucja i transcendencja > Jan Woleński
Projekt inteligentny inaczej > Adam Grobler

Satyra
Objawienie Augusta Cieszkowskiego. AD 1836 > Piotr Bartula

Relacja
Jakiej filozofii Polacy potrzebują? Drugi Kongres Filozofii Polskiej > Ryszard Zajączkowski

Wokół tematu
Ewoluująca teologia w ewoluującym świecie > Wojciech P. Grygiel

Z półki filozofa…
Myślenie w edukacji > Dorota Monkiewicz
Wartości miarą poznania > Błażej Gębura

Filozofia w szkole
Życie na Ziemi. Scenariusz lekcji filozofii dla uczniów szkół podstawowych > Dorota Monkiewicz

Filozofia z przymrużeniem oka

Opinie

Na razie nie ma opinii o produkcie.

Napisz pierwszą opinię o „Filozofuj! 2023 nr 1 (49) e‑wydanie”

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Polecamy także zakupy w