Gdańsk Kluby „Filozofuj!”

Relacja z 4. spotkania Klubu „Filozofuj!” w Gdańsku: wolna wola – wokół nr. 8 „Filozofuj!”

Gdańsk filozofuje! Już po raz czwarty mieszkańcy tego miasta udowodnili, że cenią sobie refleksję nad fundamentalnymi zagadnieniami dotyczącymi człowieka i świata. Na debacie pt. „Wolna wola – czy to Ty decydujesz?”, zorganizowanej 28 czerwca w Europejskim Centrum Solidarności, zjawiło się prawie sto osób! Do przedstawienia poglądów na temat wolnej woli zaproszono dwóch specjalistów z tej dziedziny – prof. dr. hab. Stanisława Judyckiego z Uniwersytetu Gdańskiego oraz dr. hab. Roberta Poczobuta, profesora Uniwersytetu w Białymstoku. Spotkanie poprowadziła Celina Głogowska – koordynatorka debat organizowanych przez „Filozofuj!”, natomiast gości przywitał dr Jacek Kołtan kierujący Wydziałem Myśli Społecznej w Europejskim Centrum Solidarności.

Pro­fe­sor Sta­ni­sław Judyc­ki pod­czas kil­ku­na­sto­mi­nu­to­we­go wystą­pie­nia zwró­cił uwa­gę na kil­ka meta­fi­zycz­nych kwe­stii, któ­re spra­wia­ją trud­ność w jed­no­znacz­nym sfor­mu­ło­wa­niu sta­no­wi­ska na temat ist­nie­nia bądź nie­ist­nie­nia wol­nej woli. Po pierw­sze, o wol­nej woli nie powin­no mówić się jedy­nie w kon­tek­ście nie­za­leż­no­ści od zewnętrz­nych lub wewnętrz­nych bodź­ców deter­mi­nu­ją­cych ludz­kie decy­zje. Wol­na wola (jeże­li ist­nie­je) jest rów­nież zdol­no­ścią do samo­dziel­ne­go gene­ro­wa­nia skut­ków tych decy­zji, a więc tak­że do świa­do­mej auto­de­ter­mi­na­cji. Po dru­gie, aby mówić o ist­nie­niu wol­nej woli nale­ży odwo­łać się do poję­cia świa­do­mo­ści. Tyl­ko świa­do­ma isto­ta, zdol­na do reflek­sji, odróż­nia­nia war­to­ści od ich prze­ci­wieństw, a tak­że zdol­na do sta­wia­nia sobie celów, jest w sta­nie podej­mo­wać auto­no­micz­ne decy­zje i brać za nie odpo­wie­dzial­ność. Pro­fe­sor zwró­cił rów­nież uwa­gę na obec­ną w świe­cie filo­zo­ficz­nym dys­ku­sję sta­ra­ją­cą się pogo­dzić wol­ną wolę z atry­bu­ta­mi oso­bo­wo rozu­mia­ne­go Boga (taki­mi jak boska wszech­wie­dza, wszech­moc i dobroć). Na koniec przy­znał, że nie dys­po­nu­je­my argu­men­tem, któ­ry mógł­by udo­wod­nić ist­nie­nie wol­nej woli i roz­strzy­gnąć spór mię­dzy deter­mi­ni­sta­mi a inde­ter­mi­ni­sta­mi. Akty poświę­ce­nia lub rady­kal­ne­go zła, jakie zna histo­ria, a tak­że nasze oso­bi­ste doświad­cze­nie wol­no­ści decy­do­wa­nia, mogą świad­czyć na korzyść posia­da­nej przez ludzi auto­no­mii wyboru.


No Sli­de Found In Slider.

Fot. Justy­na Wasiniewska


Pro­fe­sor Robert Poczo­but skła­niał się ku natu­ra­li­stycz­nej per­spek­ty­wie w wyja­śnia­niu kwe­stii wol­nej woli, sil­nie zako­rze­nio­nej w dorob­ku współ­cze­snych nauk przy­rod­ni­czych. Jak przy­znał, sta­no­wi­sko natu­ra­li­stycz­ne przyj­mu­je ist­nie­nie aktów woli­tyw­nych, ale uza­leż­nia je cał­ko­wi­cie od pro­ce­sów zacho­dzą­cych w ludz­kim mózgu. Dla­te­go też wol­ną wolę pro­fe­sor zde­fi­nio­wał jako zdol­ność do świa­do­me­go kon­tro­lo­wa­nia wła­snych zacho­wań, przy czym świa­do­mość okre­ślał jako sieć powią­zań neu­ro­no­wych, odpo­wie­dzial­nych za pro­ce­sy myślo­we. Pro­fe­sor przed­sta­wił wie­le barw­nych i cie­ka­wych przy­kła­dów z życia codzien­ne­go, kie­dy spraw­cy mor­derstw nie pono­si­li odpo­wie­dzial­no­ści za swo­je zbrod­nie, ze wzglę­du na cho­ro­by mózgu, któ­re wpły­wa­ły na osła­bie­nie zdol­no­ści do świa­do­me­go kon­tro­lo­wa­nia przez nich swo­ich czy­nów. Na pod­sta­wie wie­lu takich przy­pad­ków moż­na wnio­sko­wać, że to, co zwy­kli­śmy okre­ślać mia­nem wol­nej woli, jest efek­tem pro­ce­sów mózgo­wych, któ­re deter­mi­nu­ją nasz wybór. Czy wobec tego jeste­śmy bez­po­śred­ni­mi auto­ra­mi naszych decy­zji? Zda­niem pro­fe­so­ra z Bia­łe­go­sto­ku nie ma sen­su dystan­so­wać wewnętrz­nej sfe­ry czło­wie­ka od efek­tów pra­cy jego umy­słu (tym samym wyra­ził tak­że swój pogląd na temat mind–body pro­blem, sil­nie obec­ne­go spo­ru w filo­zo­fii od cza­sów Kar­te­zju­sza). W trak­cie dys­ku­sji z pro­fe­so­rem Judyc­kim, pro­fe­sor Poczo­but wyja­śnił rów­nież, że w obli­czu roz­wo­ju nauk przy­rod­ni­czych, zagad­nie­nia filo­zo­ficz­ne nie powin­ny być roz­strzy­ga­ne bez wzię­cia pod uwa­gę rezul­ta­tów naj­now­szych badań cho­ciaż­by z dzie­dzi­ny neu­ro­bio­lo­gii czy neuropsychologii. 

W deba­cie aktyw­ny udział wzię­ła tak­że publicz­ność, komen­tu­jąc i zada­jąc pyta­nia. Pomi­mo tego, że spo­tka­nie trwa­ło dwie godzi­ny, po jego zakoń­cze­niu dało się odczuć nie­do­syt, obec­ny zawsze przy pró­bach ana­li­zy tak bar­dzo skom­pli­ko­wa­nej kwe­stii, jaką jest wol­na wola. 

Zachę­ca­my do obej­rze­nia lub wysłu­cha­nia całej deba­ty, dostęp­nej w naszym ser­wi­sie, do oso­bi­stej reflek­sji oraz do uczest­nic­twa w kolej­nych spo­tka­niach orga­ni­zo­wa­nych wokół następ­nych nume­rów maga­zy­nu „Filo­zo­fuj!”.

Nata­lia Marcinowska


Rela­cję ze spo­tka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia dla:

  • Gości spe­cjal­nych – prof. Sta­ni­sła­wa Judyc­kie­goprof. Rober­ta Poczo­bu­ta,
  • licz­nie zgro­ma­dzo­nej Publiczność,
  • Euro­pej­skie­go Cen­trum Soli­dar­no­ści — szcze­gól­nie dr. Jac­ka Koł­ta­na, Kuby KuflaMacie­ja Has­se.
  • hono­ro­we­go patro­na – Pre­zy­den­ta Mia­sta Gdańsk,
  • patro­nów: Rady Mia­sta, Radia Gdańsk, por­ta­lu trojmiasto.pl, Radia Mors,
  • part­ne­rów: !go troj­mia­sto — szcze­gól­nie p. Prze­my­sła­wa Kowal­skie­go, Woje­wódz­kiej i Miej­skiej Biblio­te­ki Publicz­nej w Gdańsku,
  • Wojt­ka Czap­kow­skie­go, Mar­ci­na Klo­ca, Izy Lewan­dow­skiej, Nata­lii Mar­ci­now­skiej i Moni­ki Zie­liń­skiej – za akcję promocyjną,
  • Jar­ka Dal­ke, dr. Artu­ra Szut­ty, jesz­cze raz dla Nata­lii i Wojt­ka 😉 – za pomoc w trak­cie spotkania,
  • Justy­nie Wasi­niew­skiej – za naj­pięk­niej­sze zdję­cia na świecie.

Dzię­ku­je­my wszyst­kim, któ­rzy w jaki­kol­wiek spo­sób nas wspar­li. Spo­tka­nie nie odby­ło­by się w takiej posta­ci bez Waszej pomocy.

Pod­czas spo­tka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyj­nej cenie.


Zachę­ca­my do obej­rze­nia rela­cji wideo ze spotkania.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dys­ku­sji wzię­li udział:

Prof. dr hab. Sta­ni­sław Judyc­ki – Pro­fe­sor filo­zo­fii, kie­row­nik Zakła­du Meta­fi­zy­ki i Filo­zo­fii Reli­gii Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go. Zaj­mu­je się epi­ste­mo­lo­gią, filo­zo­fią reli­gii i histo­rią filo­zo­fii współ­cze­snej. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

 

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Dr hab. Robert Poczo­but, prof. UwBKie­row­nik Zakła­du Epi­ste­mo­lo­gii i Kogni­ty­wi­sty­ki w Insty­tu­cie Socjo­lo­gii i Kogni­ty­wi­sty­ki UwB. Absol­went KUL (1993). W latach 1993–1999 asy­stent, a następ­nie adiunkt w Zakła­dzie Logi­ki i Meto­do­lo­gii Nauk UMCS. Od roku 2000 pra­cu­je na Uni­wer­sy­te­cie w Bia­łym­sto­ku. Sty­pen­dy­sta Fun­da­cji na Rzecz Nauki Pol­skiej (2003), lau­re­at Nagro­dy im. Tade­usza Kotar­biń­skie­go (2001). Czło­nek zarzą­du Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Kogni­ty­wi­stycz­ne­go. Opu­bli­ko­wał czte­ry książ­ki oraz kil­ka­dzie­siąt arty­ku­łów z filo­zo­fii logi­ki, onto­lo­gii, filo­zo­fii umy­słu i filo­zo­fii kogni­ty­wi­sty­ki. Za pra­cę Mię­dzy reduk­cją a emer­gen­cją. Spór o miej­sce umy­słu w świe­cie fizycz­ny­mi (2009) uzy­skał wyróż­nie­nie Fun­da­cji na Rzecz Nauki Pol­skiej. Redak­tor i współ­re­dak­tor (z Mar­ci­nem Mił­kow­skim) licz­nych prac zbio­ro­wych – m.in. Ana­li­tycz­na meta­fi­zy­ka umy­słu. Naj­now­sze kon­tro­wer­sje (2008), Prze­wod­nik po filo­zo­fii umy­słu (2012), a tak­że kogni­ty­wi­stycz­ne­go nume­ru (pt. Cogni­ti­ve Sys­tems) cza­so­pi­sma „Stu­dies in Logic, Gram­mar and Rhe­to­ric” (2015, wspól­nie z Witol­dem Hen­slem). Przy­go­to­wu­je do dru­ku książ­kę Kogni­ty­wi­stycz­ne teo­rie jaź­ni. Aktu­al­ne zain­te­re­so­wa­nia: inter­dy­scy­pli­nar­ne pro­gra­my badaw­cze, filo­zo­fia w kogni­ty­wi­sty­ce, natu­ra jaź­ni, rela­cja mię­dzy świa­do­my­mi i nie­świa­do­my­mi pro­ce­sa­mi poznaw­czy­mi, neu­ro­ety­ka. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Spo­tka­nie popro­wa­dzi­ła Celi­na Gło­gow­ska z redak­cji „Filo­zo­fuj!”.


Szczególne podziękowania kierujemy do Europejskiego Centrum Solidarności za współorganizowanie spotkania.

ECS


Patro­ni

go_trojmiastowmbpradioMorsRG logo na bialym trojmiastopl-logo

PHon_PMG_PA

www.gdansk.pl

rada-miasta-gdansk

Klu­by „Filo­zo­fuj!” – to nowo two­rzo­ne nie­for­mal­ne gru­py współ­pra­cow­ni­ków i sym­pa­ty­ków cza­so­pi­sma „Filo­zo­fuj!”, orga­ni­zu­ją­ce w swo­ich miej­sco­wo­ściach impre­zy (np. kon­fe­ren­cje, spo­tka­nia dys­ku­syj­ne lub pro­mo­cyj­ne) popu­la­ry­zu­ją­ce filo­zo­fię pod patro­na­tem Redak­cji „Filo­zo­fuj!”. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.

 

Sending 
User Review
0 (0 votes)

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy