Filozofia kultury Kluby „Filozofuj!” Szczecin

Relacja z drugiego spotkania Klubu „Filozofuj!” w Szczecinie pt. „Kultura? A cóż to takiego?” – wokół nr. 11 magazynu „Filozofuj!”

6 grudnia 2016 r. w kluboksięgarni FiKa odbyło się drugie w Szczecinie spotkanie Klubu „Filozofuj!”. Tematyka debaty dotyczyła 11. numeru czasopisma poświęconego kulturze. W dyskusji wzięli udział: dr Ewa Kochan i mgr Michał Sokolski. Dyskusję prowadził Paweł Rozwadowski.

Numer o kulturze można czytać lub pobrać > tutaj.


Szczególne podziękowania kierujemy do Klubokawiarni „FiKa” za udostępnienie sali.

Deba­ta została podzielona na trzy częś­ci, poświę­cone następu­ją­cym kwes­t­iom:

  1. Czym jest kul­tura, co jest w niej najważniejsze i jaką rolę pełni w naszym życiu?
  2. Co kul­tura zawdz­ięcza filo­zofii i co filo­zofia czer­pie z kul­tu­ry?
  3. Czy ist­nieją wartoś­ci uni­w­er­salne, wspólne dla wszys­t­kich kul­tur? Czy kul­tu­ry moż­na oce­ni­ać i czy możli­wy jest dia­log międzykul­tur­owy?


Czym jest kultura?

Dr Kochan wyróżniła dwa znaczenia słowa „kul­tura”: opisowe i pos­tu­laty­wno-aksjo­log­iczne. W znacze­niu pier­wszym kul­tura to zarówno dziedz­ict­wo ludzkiej akty­wnoś­ci, jak i sama ta akty­wność. Dorobek i dzi­ałal­ność kul­tur­otwór­cza stanow­ią przed­miot badań naukowych. W znacze­niu aksjo­log­icznym kul­tura stanowi to, co byśmy chcieli, aby ist­ni­ało: wartoś­ci i cel, do którego dążymy. W tym sen­sie kul­tura stanowi przed­miot rozważań filo­zofów i etyków. Kul­tura jest poję­ciem sze­rokim i wieloz­nacznym. Mówiąc o niej łatwiej jest mówić o jej przykładach – kul­turze masowej, śred­niowiecznej etc.

Mgr Sokol­s­ki dodał, że istotne w definicji kul­tu­ry jest odróżnie­nie jej od natu­ry. Ludzie różnią się tym od innych zwierząt, że w komu­nikacji między sobą posługu­ją się sym­bo­l­a­mi. Ludz­ka reprezen­tac­ja świa­ta ma charak­ter sym­bol­iczny. Jaka jest rola kul­tu­ry w życiu człowieka? Kul­tura wypeł­nia nasze życie. Nie jesteśmy w stanie wyobraz­ić sobie życia poza kul­turą.

Dr Kochan zwró­ciła też uwagę na istot­ną rolę mate­ri­al­nych warunk­ów komu­nikacji, np. tech­ni­ki komu­nika­cyjnej.

Filozofia a kultura

Zdaniem mgra Sokol­skiego filo­zofia próbu­je dojść do wiedzy kul­tur­owo nieza­ko­rzenionej, wyko­rzys­tu­jąc dostęp­ne w kul­turze środ­ki, ale jej się to nie uda­je. Filo­zofia dzi­ała w ramach kul­tu­ry. Nie ma nic bardziej błęd­nego niż czy­tanie klasy­cznych autorów tak, jak­by byli nam współcześni, bez zna­jo­moś­ci his­to­rycznego tła. By dobrze poz­nać kul­turę danego okre­su, warto najpierw poz­nać jej filo­zofię – odbi­cie cza­sów. Zdaniem dr Kochan, by zrozu­mieć daną epokę, lep­iej najpierw zająć się naukowym badaniem przeszłoś­ci i dopiero z per­spek­ty­wy tej wiedzy czy­tać dzieła filo­zoficzne.

Dr Kochan zauważyła, że zgod­nie z his­to­ryczną kon­cepcją Comte’a każ­da epo­ka ma swo­ją for­mę. Dlat­ego warto zapy­tać, czy językiem współczes­nej kul­tu­ry jest język filo­zofii? Raczej nie. Obec­nie językiem powszech­nym jest język nau­ki. Filo­zofia jest współcześnie niepop­u­lar­na, ponieważ stanowi wiedzę ogól­ną – wyma­ga­jącą całoś­ciowego spo­jrzenia na kul­turę i naukę. Filo­zofia jest samowiedzą kul­tu­ry jako całoś­ci.

Wartości uniwersalne i wspólne – ocena kultur – dialog międzykulturowy

Zarówno dr Kochan, jak i mgr Sokol­s­ki są zda­nia, że nie ma uni­w­er­sal­nych wartoś­ci kul­tur­owych. Według dr Kochan wartoś­ci uni­w­er­salne (jako wieczne i abso­lutne) są tylko kon­strukcją metafizy­czną. Może­my jed­nak mówić o wartoś­ci­ach wspól­nych wszys­tkim kul­tur­om. Przed­staw­iciele różnych kul­tur mają tę samą bio­log­iczną pod­stawę. Żyją w podob­nym środowisku. Wbrew post­mod­ernistom, dia­log międzykul­tur­owy jest możli­wy i real­nie zachodzi: na tar­gowiskach, w hotelach. Wartoś­ci kul­tur­owe są przekładalne.

Zdaniem mgra Sokol­skiego wartoś­ci kul­tur­owe nie są w pełni przekładalne, choć dia­log międzykul­tur­owy jest możli­wy i konieczny. Kul­tu­ry nie są mono­li­ta­mi. Dia­log w obrę­bie tej samej kul­tu­ry różni się od dia­logu międzykul­tur­owego jedynie skalą, a nie jakoś­cią.

Mgr Sokol­s­ki zwró­cił też uwagę na niesłuszność oce­ny innych kul­tur z per­spek­ty­wy etno­cen­trycznej – naszej włas­nej kul­tu­ry. Zdaniem dr Kochan kul­tu­ry powin­no się oce­ni­ać i otwar­cie kry­tykować – wraz z byciem otwartym na wyco­fanie się z tej kry­ty­ki. Kry­ty­ka innych kul­tur jest uprawniona cho­ci­aż­by ze wzglę­du na Kan­towskie założe­nie, że wszyscy jesteśmy pod­mio­ta­mi dobrej woli. Zdaniem mgra Sokol­skiego powin­niśmy uważać, by oce­na kul­tur nie oznacza­ła ich aksjo­log­icznej seg­re­gacji jako mniej lub bardziej cywili­zowanych.

Problemy poruszone w dyskusji ze słuchaczami debaty:

  • kry­ty­ka innych kul­tur, kry­ty­ka cywiliza­cji zachod­niej,
  • oce­na współczes­nej kul­tu­ry na przykładzie muzy­ki — zanik form twór­czych (Jean Bau­drillard: rzeczy­wis­tość bez formy),
  • kul­tura niższa i wyższa — uma­sowie­nie i bar­baryza­c­ja kul­tu­ry,
  • możli­wość wyjś­cia poza kul­turę,
  • postęp kul­tur­owy,
  • pop­u­larność i dom­i­nac­ja wybranych kul­tur.

Mile­na Jaku­bi­ak


Relację ze spotka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szczególne podz­iękowa­nia kieru­je­my do naszych goś­ci spec­jal­nych: dr Ewy Kochan i mgra Michała Sokol­skiego. 


Zachę­camy do obe­jrzenia relacji wideo ze spotka­nia.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dyskusji wzięli udzi­ał:

Dr Ewa Kochan

Dr nauk human­isty­cznych, spec­jal­ność: filo­zofia kul­tu­ry i ety­ka zawodowa. Pracu­je w Insty­tu­cie Filo­zofii US. Trzykrot­na zwyciężczyni plebis­cy­tu na najlep­szego wykład­ow­cę w Insty­tu­cie. Autor­ka wielu pub­likacji. Prowadz­iła liczne szkole­nia, w tym e‑learningowe. Posi­a­da również duże doświad­cze­nie w pra­cy wydawniczej i admin­is­tra­cyjnej. Pry­wat­nie – miłośnicz­ka Pomorza Zachod­niego, muzy­ki i kotów.


Mgr Michał Sokol­s­ki

Mgr socjologii i filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Szczecińskiego, pra­cown­ik (2009–2014) i dok­torant na Wydziale Human­isty­cznym US. Doświad­c­zony i wysoko ceniony nauczy­ciel i wykład­ow­ca w różnych sek­torach sys­te­mu edukacji: od gim­nazjum po stu­dia pody­plo­mowe (z ety­ki), tłu­macz z języ­ka ang­iel­skiego oraz dzi­ałacz społeczny. Pry­wat­nie – miłośnik i znaw­ca lit­er­atu­ry oraz muzyk ama­tor.

Spotkanie moderował Paweł Rozwad­ows­ki. Koor­dy­na­torem był Artur Kosec­ki.

Koor­dy­na­torem ogólnopol­skim Klubów „Filo­zo­fuj!” jest Celi­na Gło­gows­ka.


Partnerzy

 


Klu­by „Filo­zo­fuj!” – to nowo twor­zone niefor­malne grupy współpra­cown­ików i sym­pa­tyków cza­sopis­ma „Filo­zo­fuj!”, orga­nizu­jące w swoich miejs­cowoś­ci­ach imprezy (np. kon­fer­enc­je, spotka­nia dyskusyjne lub pro­mo­cyjne) pop­u­laryzu­jące filo­zofię pod patronatem Redakcji „Filo­zo­fuj!”. Więcej infor­ma­cji > tutaj.



Zre­al­i­zowano w ramach stype­ndi­um z budże­tu Min­is­tra Kul­tu­ry i Dziedz­ict­wa Nar­o­dowego.

Tagi

Najnowszy numer można nabyć od 3 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy