Filozofia kultury Kluby „Filozofuj!” Warszawa

Relacja z pierwszego spotkania Klubu „Filozofuj!” w Warszawie pt. „Kultura? A cóż to takiego?”

19 grudnia 2016 roku odbyło się pierwsze spotkanie Klubu „Filozofuj!” w Warszawie. Poświęcone było zagadnieniom stanowiącym temat przewodni jedenastego numeru „Filozofuj!” – kulturze, jej przemianom oraz relacjom międzykulturowym. Gośćmi specjalnymi spotkania byli: prof. Jacek Hołówka oraz prof. Robert Piłat.

Numer o kulturze można czytać lub pobrać > tutaj.


Czym jest kul­tu­ra? Jakie są jej rela­cje z filo­zo­fią? Czy moż­li­wy jest dia­log mię­dzy­kul­tu­ro­wy? – na te pyta­nia zapro­sze­ni goście pró­bo­wa­li odpo­wie­dzieć w pierw­szej czę­ści spo­tka­nia, zaś w dru­giej jego czę­ści odby­ła się dys­ku­sja z publicz­no­ścią, za punkt wyj­ścia mają­ca wcze­śniej­sze rozważania.

Dys­ku­sję roz­po­czął prof. Piłat, któ­ry, odpo­wia­da­jąc na pyta­nie o isto­tę kul­tu­ry, nawią­zał do słów Mat­thew Arnol­da: „Kul­tu­ra to naj­lep­sze, co ludzie stwo­rzy­li” i zwró­cił uwa­gę, iż samo zro­zu­mie­nie zna­cze­nia tego zda­nia już wyma­ga uczest­nic­twa w kul­tu­rze. Bez okre­ślo­ne­go rozu­mie­nia kul­tu­ry nie wie­dzie­li­by­śmy, co wła­ści­wie zna­czy „naj­lep­sze” czy też „stwo­rzyć”. Taka sytu­acja powo­du­je licz­ne para­dok­sy. Prof. Piłat, poda­jąc ich przy­kła­dy, wska­zał m. in. na spo­so­by kształ­to­wa­nia się rela­cji mię­dzy „sta­rym” a „nowym” w kul­tu­rze, wykra­cza­nie bytów kul­tu­ry poza świat fizycz­ny czy też świa­do­mość dzia­ła­nia twór­cze­go. Jed­nak z dru­giej stro­ny zanik świa­do­mej reflek­sji nad kre­owa­niem kul­tu­ry pro­wa­dzi do jej upad­ku. Kon­klu­zją wypo­wie­dzi prof. Piła­ta było stwier­dze­nie o bez­rad­no­ści kul­tu­ry w defi­nio­wa­niu samej siebie.

Prof. Hołów­ka zauwa­żył, że kul­tu­rę moż­na rozu­mieć w spo­sób bar­dziej try­wial­ny. Zda­niem filo­zo­fa powin­ni­śmy patrzeć na róż­no­ra­kie cywi­li­za­cje tak, jak czy­nią to przy­rod­ni­cy – badać ich funk­cjo­nal­ność, pro­ce­sy w nich zacho­dzą­ce, ich otwar­tość, ela­stycz­ność czy warun­ki roz­wo­ju. Nie nale­ży spro­wa­dzać kul­tur do norm moral­nych, opła­cal­no­ści eko­no­micz­nej czy siły mili­tar­nej i oce­niać ich pod tym wzglę­dem, porów­nu­jąc ze sobą. Taka reduk­cja powo­du­je bowiem uzna­nie jed­nych kul­tur za lep­sze od innych. Jedy­ne kry­te­rium oce­ny kul­tu­ry może sta­no­wić jej sto­su­nek do okru­cień­stwa. Oce­na taka nie jest war­to­ścio­wa­niem, gdyż żad­na kul­tu­ra na prze­strze­ni wie­ków nie glo­ry­fi­ko­wa­ła w spo­sób bez­po­śred­ni okru­cień­stwa. Jest więc ono po pro­stu sprzecz­ne z ludz­ką naturą.


Fot. Mar­cin Będkowski


W kul­tu­rze, zda­niem prof. Piła­ta, ist­nie­ją dwa nur­ty: nurt spon­ta­nicz­ne­go two­rze­nia oraz nurt auto­ewa­lu­acji, samo­kry­ty­cy­zmu. Są one czę­ścią tej samej cywi­li­za­cji. Bez auto­re­flek­sji kul­tu­ra była­by jedy­nie eks­pre­sją ludz­kiej inte­li­gen­cji. Pod­le­ga ona jed­nak nie­ustan­ne­mu „samo­prze­sie­wa­niu” – szu­ka cze­goś wyż­sze­go, lep­sze­go, cze­goś dosko­na­łe­go. Prof. Piłat wska­zał tu na trans­cen­dent­ne źró­dła kultury.

Spo­tka­nie zakoń­czy­ło się pró­bą zna­le­zie­nia odpo­wie­dzi na pyta­nie, czym jest dia­log mię­dzy­kul­tu­ro­wy. Prof. Hołów­ka stwier­dził, iż dia­log moż­li­wy jest jedy­nie mię­dzy jed­nost­ka­mi. Cóż bowiem zna­czy „dia­log pomię­dzy kul­tu­ra­mi”? Sfor­mu­ło­wa­nie to nie­sie ryzy­ko takiej jego inter­pre­ta­cji, któ­ra pro­wa­dzić może do dąże­nia do ujed­no­li­ca­nia kul­tur. Może­my jed­nak, jak mówi pan pro­fe­sor, po pro­stu „pozo­stać na swo­ich miej­scach”. Taka posta­wa jest dobrą for­mą inte­rak­cji — nie wyklu­cza oso­bi­stych trans­fe­rów, podró­ży oraz wymia­ny opi­nii pomię­dzy jed­nost­ka­mi. Podob­nie zda­niem prof. Piła­ta jedy­ną sku­tecz­ną płasz­czy­zną poro­zu­mie­nia jest, wpraw­dzie nie­de­fi­nio­wal­ne, lecz intu­icyj­nie dla wszyst­kich zro­zu­mia­łe, oso­bi­ste doświad­cze­nie kulturowe.

Sta­ni­sław Puchniewicz


Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia składamy:

  • gospo­da­rzo­wi – Klu­bo­ka­wiar­ni Tara­buk,
  • dys­ku­tan­tom – prof. Jac­ko­wi Hołów­ce i prof. Rober­to­wi Piła­to­wi,
  • pro­wa­dzą­cej – dr. Aga­cie Łukom­skiej,
  • reje­stru­ją­ce­mu rela­cję audio – Radiu Filo­zo­ficz­ne­mu „Sed Contra”,
  • foto­gra­fo­wi  – Mar­ci­no­wi Będ­kow­skie­mu,
  • patro­nom  – Col­le­gium Civi­tas, Kołu Nauko­we­mu Meta­fi­zy­ków UKSW, Insty­tu­to­wi Filo­zo­fii UKSW, Wydzia­ło­wi Filo­zo­fii Chrze­ści­jań­skiej UKSW, Radiu Kam­pus, Radiu Kolor.

Rela­cję ze spo­tka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Zapis trans­mi­sji na żywo:


W dys­ku­sji udział wzięli:

holowkaProf. dr hab. Jacek Hołówka

Ur. w 1943 r. we Lwo­wie. Eme­ry­to­wa­ny pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go. Obec­nie pro­fe­sor filo­zo­fii w Peda­go­gium w War­sza­wie. Redak­tor „Prze­glą­du Filo­zo­ficz­ne­go”. Zaj­mu­je się filo­zo­fią ana­li­tycz­ną, moral­ną i poli­tycz­ną. Hob­by: ope­ra (sam nie śpie­wa), kolar­stwo ama­tor­skie (jeź­dzi).

pilatProf. dr hab. Robert Piłat

Pro­fe­sor filo­zo­fii na UKSW. Zaj­mu­je się filo­zo­fią umy­słu, epi­ste­mo­lo­gią, ety­ką, filo­zo­fią lite­ra­tu­ry. Pro­pa­ga­tor filo­zo­fii w szko­łach i radiu. Autor wie­lu cykli audy­cji radio­wych poświę­co­nych filo­zo­fii. Obec­nie współ­pro­wa­dzi w Pro­gra­mie Dru­gim Pol­skie­go Radia cykl zaty­tu­ło­wa­ny „Rachu­nek myśli”. W wol­nych chwi­lach ama­tor­sko muzy­ku­je, odby­wa dale­kie wypra­wy rowe­ro­we i w poszu­ki­wa­niu nowych dźwię­ków nigdy nie opusz­cza festi­wa­lu „War­szaw­ska Jesień”.

Dys­ku­sję mode­ro­wa­ła dr Aga­ta Łukom­skaa koor­dy­na­to­ra­mi spo­tka­nia byli Kamil Radzi­szew­ski i Mar­ty­na Świę­cic­ka.

Koor­dy­na­to­rem ogól­no­pol­skim Klu­bów „Filo­zo­fuj!” jest Celi­na Gło­gow­ska.


Partner

tarabuk

Patroni naukowi

Dzie­kan Wydzia­łu Filo­zo­fii Chrze­ści­jań­skiej UKSW

Prof. dr hab. Anna Latawiec

wydzial-filozofii-chrzescijanskiej-uksw-logotyp

Dyrek­tor Insty­tu­tu Filo­zo­fii WFCH UKSW

Prof. dr hab. Grze­gorz Bugajak

Rek­tor Col­le­gium Civitas

Prof. dr hab. Sta­ni­sław Mocek

Koło Nauko­we Stu­den­tów Filo­zo­fii UKSW

kolo-naukowe-studentow-filozofii-uksw

Koło Nauko­we Meta­fi­zy­ków UKSW

kolo-naukowe-metafizykow-uksw

Patroni medialni

header_logo_radio_kolor

radiokampus_bum

radio-filozoficzne-sed-contra-logotyp


Zob. rela­cje WIDEO ze spo­tkań Klu­bów „Filo­zo­fuj!” w innych mia­stach.

Klu­by „Filo­zo­fuj!” – to nowo two­rzo­ne nie­for­mal­ne gru­py współ­pra­cow­ni­ków i sym­pa­ty­ków cza­so­pi­sma „Filo­zo­fuj!”, orga­ni­zu­ją­ce w swo­ich miej­sco­wo­ściach impre­zy (np. kon­fe­ren­cje, spo­tka­nia dys­ku­syj­ne lub pro­mo­cyj­ne) popu­la­ry­zu­ją­ce filo­zo­fię pod patro­na­tem Redak­cji „Filo­zo­fuj!”. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.


mkidn_01_cmyk

Zre­ali­zo­wa­no w ramach sty­pen­dium z budże­tu Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Narodowego.

Tagi

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy