Kluby „Filozofuj!” Łódź Spotkanie

Relacja z 1. spotkania Klubu „Filozofuj!” w Łodzi: wolna wola – wokół nr. 8 „Filozofuj!”

29 czerwca 2016 roku odbyło się pierwsze w Łodzi spotkanie Klubu „Filozofuj!”. Tematyka spotkania dotyczyła numeru „Filozofuj!” poświęconego wolnej woli – „Wolna wola – czy to Ty decydujesz?”. Gośćmi specjalnymi spotkania byli prof. Ryszard Kleszcz (Uniwersytet Łódzki) oraz dr hab. Elżbieta Jung, prof. UŁ. Spotkanie prowadził: Rafał Tryścień, nasz kolega redakcyjny, doktorant z Uniwersytetu Łódzkiego. Spotkanie Klubu odbyło się w Klubokawiarni All Star w Łodzi. Zachęcamy do przeczytania, wysłuchania i obejrzenia relacji.

Zapisz się do naszego newslettera

Audy­c­ja w Radio Łódź – krót­ka zajawka relacji ze spotka­nia Klubu Filo­zo­fuj w Łodzi.


Spotkanie rozpoczęło się od zwróce­nia uwa­gi na ist­nie­nie wielu niejed­noz­nacznoś­ci w dyskusji o wol­nej woli. Zan­im miała­by nastąpić jakakol­wiek deba­ta na tem­at wol­nej woli, najpierw należało­by wyjaśnić poję­cia, które będą stosowane, tak by „pokon­ać przeszkody natu­ry ter­mi­no­log­icznej” – powiedzi­ał prof. Ryszard Kleszcz. Prob­lem wyni­ka z tego, że niekiedy myli się dyskus­je o wol­nej woli z dyskus­ja­mi na tem­at wol­nego wyboru, co jest obec­nie bard­zo pop­u­larne. Nas nato­mi­ast będzie intere­sować wol­na wola z punk­tu widzenia możli­woś­ci pode­j­mowa­nia swo­bod­nych decyzji, niezde­ter­mi­nowanych przez różne czyn­ni­ki. Tak rozu­mi­anej wol­nej woli prze­ci­w­staw­ia­ją się stanowiska deter­min­isty­czne, których moż­na wyliczyć kil­ka stop­ni, począwszy od tego, który dopuszcza swo­bodę decyzji, a kończąc na tej wer­sji twardej deter­miniz­mu, która wyk­lucza jakąkol­wiek możli­woś­ci pode­j­mowa­nia nieogranic­zonych decyzji.

Kiedy może­my mówić, że „decyz­ja jest wol­na?” – zapy­tał prof. Ryszard Kleszcz. Po pier­wsze wtedy, kiedy mam możli­wość wyboru pomiędzy dwoma człon­a­mi alter­naty­wy i mieliśmy możli­wość innego wyboru, niż tego, który rzeczy­wiś­cie dokon­al­iśmy. Po drugie, może­my mówić o wol­nej decyzji, wtedy, kiedy „decyz­je i dzi­ała­nia, które pode­j­mu­ję podle­ga­ją mojej kon­troli”. Po trze­cie, to, na co się decy­du­ję zależy ode mnie, to jest moim wyborem i ja jestem tego spraw­cą, a nie czyn­ni­ki zewnętrzne. Tak rozu­mi­ana wol­na wola, na co zwró­cił uwagę prof. Kleszcz, nie odrzu­ca całkowicie deter­miniz­mu, bowiem nie podle­ga to więk­szej dyskusji, że w jakimś stop­niu jesteśmy zde­ter­mi­nowani np. przez kod gene­ty­czny czy środowisko w jakim się wychowywal­iśmy.

W roz­mowie, prof. Elż­bi­eta Jung, zwró­ciła uwagę, że w dyskus­jach śred­niowiecznych, Bóg posi­adał wol­ną wolę, a człowiek nie miał żad­nej wąt­pli­woś­ci, że ma wol­ną wolę, bo został stwor­zony na obraz i podobieńst­wo Boga, rozum­nego i obdar­zonego wol­ną wolą. Nato­mi­ast to, co istotne, dyskus­je śred­niowieczne bardziej oscy­lowały nie wokół pyta­nia, czy człowiek ma wol­ną wolę czy nie, a raczej, czy wybo­ry mojej wol­nej woli są auto­nom­iczne wzglę­dem rozu­mu, czy wola zależy od rozu­mu. Inny­mi słowy, czy decyz­ja zależy od osą­du rozu­mu, czy też wola jest auto­nom­icz­na i sama pode­j­mu­je decyz­je. Inną kwest­ią była relac­ja między moją skońc­zoną wola  a nieskońc­zoną wolą Boga, której się jako isto­ta przy­god­na nie mogę się oprzeć, a nieskońc­zonej woli Boga nie da się niczym ograniczyć.


Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image... Loading image...

Fot. Rafał Tryś­cień


Prof. Kleszcz dodał, że następst­wem debat śred­niowiecznych na tem­at atry­butów Boga oraz jego relacji do człowieka są współczesne dyskus­je prowad­zone na grun­cie filo­zofii religii. Częs­to sprowadza­ją się one do postaw­ia­nia pyta­nia o to, czy Boska wszech­wiedza ma wpływ na moją wol­ną wolę, tj. czy przy­pad­kiem, jeżeli Bóg wie, jak się zachowam, to tym samym zna­jo­mość mojego zachowa­nia nie prowadzi do uzna­nia, że nie ma miejs­ca na moją wol­ną wolę, bowiem zostało to przewidziane przez Boga.

W rozważa­ni­ach na tem­at wol­nej woli nie moż­na także zapom­nieć jed­nego bard­zo ważnego punk­tu, czyli hipote­ty­cznego uzna­nia, że nie mamy wol­nej woli i jesteśmy skaza­nia na deter­minizm w jego najt­ward­szej postaci. Zdaniem prof. Kleszcza moż­na wyróżnić kil­ka płaszczyzn, na które deter­minizm miał­by wpływ. Przede wszys­tkim moż­na mówić o kon­sek­wenc­jach antropo­log­icznych i nie możli­woś­ci utrzy­ma­nia poję­cia oso­by, dla którego poję­cie wol­nej woli jest zasad­nicze. Na grun­cie ety­cznym, trze­ba było­by stwierdz­ić, że w wyniku deter­miniz­mu nasze wszys­tkie decyz­je są wyz­nac­zone przez inne czyn­ni­ki niż moja wola, i nie mogę być odpowiedzial­ny za jakiekol­wiek moje dzi­ałanie. W przy­pad­ku prawa, deter­minizm spowodował­by, że ze słown­i­ka prawnego usunięte musi­ało­by zostać poję­cie spraw­st­wa. Podob­nie i na grun­cie religii, szczegól­nie chrześ­ci­jańst­wa, judaiz­mu i w jakimś stop­niu isla­mu, także nie moż­na było­by mówić o odpowiedzial­noś­ci za dzi­ałanie. Wresz­cie w prak­tyce, kon­sek­wencją deter­miniz­mu była­by konieczność zmi­any języ­ka, jakim się na co dzień posługu­je­my.

Dokonu­jąc subiek­ty­wnego pod­sumowa­nia spotka­nia, do obe­jrzenia nagra­nia zachę­cam każdą osobę, moż­na dojść do wniosku, który może być właś­ci­wy dla reflek­sji nad rozstrzy­ganiem kwestii spornych w całej filo­zofii. Otóż, jakkol­wiek moż­na wysłuchać wielu argu­men­tów nt. wol­nej woli, wol­nego, niczym niezde­ter­mi­nowanego wyboru. Jakkol­wiek moż­na mieć wiele wąt­pli­woś­ci i trud­noś­ci ze zrozu­mie­niem różnych stanowisk. Tym jed­nak, co zawsze rewidu­je nasze prze­myśle­nia, jest prak­ty­ka codzi­en­na. W świecie w jakim żyje­my nie ma miejs­ca na deter­minizm w twardym sen­sie, a przy­na­jm­niej każ­da z osób w więk­szym lub mniejszym stop­niu chci­ała­by decy­dować o sobie, móc pode­j­mować jakąkol­wiek decyzję doty­czącą niej samej. Nie jest to zdanie konieczne, to jed­nak, nie wyda­je się, by nie było ono prawdzi­we.

W celu wysłucha­nia całego spotka­nia, zaprasza­my do zapoz­na­nia się z nagraniem.  

Rafał Tryś­cień


Relację ze spotka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szczególne podz­iękowa­nia dla:

  • goś­ci spec­jal­nych – prof. Ryszar­da Kleszcza, dr hab. Elż­bi­ety Jung, prof. UŁ,
  • Rafała Tryś­cienia – głównego orga­ni­za­to­ra spotka­nia, prowadzącego je i nagry­wa­jącego.

Dzięku­je­my wszys­tkim, którzy w jakikol­wiek sposób nas wspar­li. Spotkanie nie odbyło­by się w takiej postaci bez Waszej pomo­cy.

Pod­czas spotka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyjnej cenie.


Zachę­camy do obe­jrzenia relacji wideo ze spotka­nia.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dyskusji wzięli udzi­ał:

Dr hab. Elż­bi­eta Jung, prof. UŁ – Kierown­ik Kat­edry His­torii Filo­zofii UŁ. Spec­jal­izu­je się w filo­zofii nau­ki, his­torii filo­zofii śred­niowiecznej, his­torii myśli kobi­et. Osta­nia książ­ka Arys­tote­les na nowo odczy­tany. Ryszar­da Kilv­ing­tona „Kwest­ie o ruchu”. Kon­sul Hon­orowy Repub­li­ki Fin­landii w Łodzi. Więcej infor­ma­cji > tutaj.

 

Prof. dr hab. Ryszard Kleszcz – Kat­e­dra Logi­ki i Metodologii Nauk. Autor pon­ad 100 pub­likacji z zakre­su roz­maitych dyscy­plin filo­zoficznych, w tym 3 mono­grafii, 3 książek redagowanych oraz artykułów pub­likowanych w wydawnictwach zbiorowych. Członek Zarzą­du Głównego Pol­skiego Towarzyst­wa Filo­zoficznego, Prze­wod­niczą­cy Odd­zi­ału Łódzkiego PTF, członek Pol­skiego Towarzyst­wa Logi­ki i Filo­zofii Nau­ki. Bada­nia: epis­te­molo­gia, filo­zofia anal­i­ty­cz­na, filo­zofia pol­s­ka XX wieku, filo­zofia religii, metafilo­zofia, metodolo­gia nauk human­isty­cznych. Więcej infor­ma­cji > tutaj.

Spotkanie poprowadzi Rafał Tryś­cień z redakcji „Filo­zo­fuj!”.


Part­nerzy

Patroni

logo-ul

Insty­tut Filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Łódzkiego

Pol­skie Towarzyst­wo Filo­zoficzne Odd­zi­ał w Łodzi


Klu­by „Filo­zo­fuj!” – to nowo twor­zone niefor­malne grupy współpra­cown­ików i sym­pa­tyków cza­sopis­ma „Filo­zo­fuj!”, orga­nizu­jące w swoich miejs­cowoś­ci­ach imprezy (np. kon­fer­enc­je, spotka­nia dyskusyjne lub pro­mo­cyjne) pop­u­laryzu­jące filo­zofię pod patronatem Redakcji „Filo­zo­fuj!”. Więcej infor­ma­cji > tutaj.

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.

Send­ing
User Review
0 (0 votes)

Najnowszy numer można nabyć od 10 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy