Kluby „Filozofuj!” Łódź

Relacja z 1. spotkania Klubu „Filozofuj!” w Łodzi: wolna wola – wokół nr. 8 „Filozofuj!”

29 czerwca 2016 roku odbyło się pierwsze w Łodzi spotkanie Klubu „Filozofuj!”. Tematyka spotkania dotyczyła numeru „Filozofuj!” poświęconego wolnej woli – „Wolna wola – czy to Ty decydujesz?”. Gośćmi specjalnymi spotkania byli prof. Ryszard Kleszcz (Uniwersytet Łódzki) oraz dr hab. Elżbieta Jung, prof. UŁ. Spotkanie prowadził: Rafał Tryścień, nasz kolega redakcyjny, doktorant z Uniwersytetu Łódzkiego. Spotkanie Klubu odbyło się w Klubokawiarni All Star w Łodzi. Zachęcamy do przeczytania, wysłuchania i obejrzenia relacji.

Audy­cja w Radio Łódź – krót­ka zajaw­ka rela­cji ze spo­tka­nia Klu­bu Filo­zo­fuj w Łodzi.


Spo­tka­nie roz­po­czę­ło się od zwró­ce­nia uwa­gi na ist­nie­nie wie­lu nie­jed­no­znacz­no­ści w dys­ku­sji o wol­nej woli. Zanim mia­ła­by nastą­pić jaka­kol­wiek deba­ta na temat wol­nej woli, naj­pierw nale­ża­ło­by wyja­śnić poję­cia, któ­re będą sto­so­wa­ne, tak by „poko­nać prze­szko­dy natu­ry ter­mi­no­lo­gicz­nej” – powie­dział prof. Ryszard Kleszcz. Pro­blem wyni­ka z tego, że nie­kie­dy myli się dys­ku­sje o wol­nej woli z dys­ku­sja­mi na temat wol­ne­go wybo­ru, co jest obec­nie bar­dzo popu­lar­ne. Nas nato­miast będzie inte­re­so­wać wol­na wola z punk­tu widze­nia moż­li­wo­ści podej­mo­wa­nia swo­bod­nych decy­zji, nie­zde­ter­mi­no­wa­nych przez róż­ne czyn­ni­ki. Tak rozu­mia­nej wol­nej woli prze­ciw­sta­wia­ją się sta­no­wi­ska deter­mi­ni­stycz­ne, któ­rych moż­na wyli­czyć kil­ka stop­ni, począw­szy od tego, któ­ry dopusz­cza swo­bo­dę decy­zji, a koń­cząc na tej wer­sji twar­dej deter­mi­ni­zmu, któ­ra wyklu­cza jaką­kol­wiek moż­li­wo­ści podej­mo­wa­nia nie­ogra­ni­czo­nych decyzji.

Kie­dy może­my mówić, że „decy­zja jest wol­na?” – zapy­tał prof. Ryszard Kleszcz. Po pierw­sze wte­dy, kie­dy mam moż­li­wość wybo­ru pomię­dzy dwo­ma czło­na­mi alter­na­ty­wy i mie­li­śmy moż­li­wość inne­go wybo­ru, niż tego, któ­ry rze­czy­wi­ście doko­na­li­śmy. Po dru­gie, może­my mówić o wol­nej decy­zji, wte­dy, kie­dy „decy­zje i dzia­ła­nia, któ­re podej­mu­ję pod­le­ga­ją mojej kon­tro­li”. Po trze­cie, to, na co się decy­du­ję zale­ży ode mnie, to jest moim wybo­rem i ja jestem tego spraw­cą, a nie czyn­ni­ki zewnętrz­ne. Tak rozu­mia­na wol­na wola, na co zwró­cił uwa­gę prof. Kleszcz, nie odrzu­ca cał­ko­wi­cie deter­mi­ni­zmu, bowiem nie pod­le­ga to więk­szej dys­ku­sji, że w jakimś stop­niu jeste­śmy zde­ter­mi­no­wa­ni np. przez kod gene­tycz­ny czy śro­do­wi­sko w jakim się wychowywaliśmy.

W roz­mo­wie, prof. Elż­bie­ta Jung, zwró­ci­ła uwa­gę, że w dys­ku­sjach śre­dnio­wiecz­nych, Bóg posia­dał wol­ną wolę, a czło­wiek nie miał żad­nej wąt­pli­wo­ści, że ma wol­ną wolę, bo został stwo­rzo­ny na obraz i podo­bień­stwo Boga, rozum­ne­go i obda­rzo­ne­go wol­ną wolą. Nato­miast to, co istot­ne, dys­ku­sje śre­dnio­wiecz­ne bar­dziej oscy­lo­wa­ły nie wokół pyta­nia, czy czło­wiek ma wol­ną wolę czy nie, a raczej, czy wybo­ry mojej wol­nej woli są auto­no­micz­ne wzglę­dem rozu­mu, czy wola zale­ży od rozu­mu. Inny­mi sło­wy, czy decy­zja zale­ży od osą­du rozu­mu, czy też wola jest auto­no­micz­na i sama podej­mu­je decy­zje. Inną kwe­stią była rela­cja mię­dzy moją skoń­czo­ną wola  a nie­skoń­czo­ną wolą Boga, któ­rej się jako isto­ta przy­god­na nie mogę się oprzeć, a nie­skoń­czo­nej woli Boga nie da się niczym ograniczyć.


No Sli­de Found In Slider.

Fot. Rafał Tryścień


Prof. Kleszcz dodał, że następ­stwem debat śre­dnio­wiecz­nych na temat atry­bu­tów Boga oraz jego rela­cji do czło­wie­ka są współ­cze­sne dys­ku­sje pro­wa­dzo­ne na grun­cie filo­zo­fii reli­gii. Czę­sto spro­wa­dza­ją się one do posta­wia­nia pyta­nia o to, czy Boska wszech­wie­dza ma wpływ na moją wol­ną wolę, tj. czy przy­pad­kiem, jeże­li Bóg wie, jak się zacho­wam, to tym samym zna­jo­mość moje­go zacho­wa­nia nie pro­wa­dzi do uzna­nia, że nie ma miej­sca na moją wol­ną wolę, bowiem zosta­ło to prze­wi­dzia­ne przez Boga.

W roz­wa­ża­niach na temat wol­nej woli nie moż­na tak­że zapo­mnieć jed­ne­go bar­dzo waż­ne­go punk­tu, czy­li hipo­te­tycz­ne­go uzna­nia, że nie mamy wol­nej woli i jeste­śmy ska­za­nia na deter­mi­nizm w jego naj­tward­szej posta­ci. Zda­niem prof. Klesz­cza moż­na wyróż­nić kil­ka płasz­czyzn, na któ­re deter­mi­nizm miał­by wpływ. Przede wszyst­kim moż­na mówić o kon­se­kwen­cjach antro­po­lo­gicz­nych i nie moż­li­wo­ści utrzy­ma­nia poję­cia oso­by, dla któ­re­go poję­cie wol­nej woli jest zasad­ni­cze. Na grun­cie etycz­nym, trze­ba było­by stwier­dzić, że w wyni­ku deter­mi­ni­zmu nasze wszyst­kie decy­zje są wyzna­czo­ne przez inne czyn­ni­ki niż moja wola, i nie mogę być odpo­wie­dzial­ny za jakie­kol­wiek moje dzia­ła­nie. W przy­pad­ku pra­wa, deter­mi­nizm spo­wo­do­wał­by, że ze słow­ni­ka praw­ne­go usu­nię­te musia­ło­by zostać poję­cie spraw­stwa. Podob­nie i na grun­cie reli­gii, szcze­gól­nie chrze­ści­jań­stwa, juda­izmu i w jakimś stop­niu isla­mu, tak­że nie moż­na było­by mówić o odpo­wie­dzial­no­ści za dzia­ła­nie. Wresz­cie w prak­ty­ce, kon­se­kwen­cją deter­mi­ni­zmu była­by koniecz­ność zmia­ny języ­ka, jakim się na co dzień posługujemy.

Doko­nu­jąc subiek­tyw­ne­go pod­su­mo­wa­nia spo­tka­nia, do obej­rze­nia nagra­nia zachę­cam każ­dą oso­bę, moż­na dojść do wnio­sku, któ­ry może być wła­ści­wy dla reflek­sji nad roz­strzy­ga­niem kwe­stii spor­nych w całej filo­zo­fii. Otóż, jak­kol­wiek moż­na wysłu­chać wie­lu argu­men­tów nt. wol­nej woli, wol­ne­go, niczym nie­zde­ter­mi­no­wa­ne­go wybo­ru. Jak­kol­wiek moż­na mieć wie­le wąt­pli­wo­ści i trud­no­ści ze zro­zu­mie­niem róż­nych sta­no­wisk. Tym jed­nak, co zawsze rewi­du­je nasze prze­my­śle­nia, jest prak­ty­ka codzien­na. W świe­cie w jakim żyje­my nie ma miej­sca na deter­mi­nizm w twar­dym sen­sie, a przy­naj­mniej każ­da z osób w więk­szym lub mniej­szym stop­niu chcia­ła­by decy­do­wać o sobie, móc podej­mo­wać jaką­kol­wiek decy­zję doty­czą­cą niej samej. Nie jest to zda­nie koniecz­ne, to jed­nak, nie wyda­je się, by nie było ono prawdziwe.

W celu wysłu­cha­nia całe­go spo­tka­nia, zapra­sza­my do zapo­zna­nia się z nagra­niem.  

Rafał Try­ścień


Rela­cję ze spo­tka­nia w wer­sji audio moż­na pobrać lub odsłuchać:


Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia dla:

  • gości spe­cjal­nych – prof. Ryszar­da Klesz­cza, dr hab. Elż­bie­ty Jung, prof. UŁ,
  • Rafa­ła Try­ście­nia – głów­ne­go orga­ni­za­to­ra spo­tka­nia, pro­wa­dzą­ce­go je i nagrywającego.

Dzię­ku­je­my wszyst­kim, któ­rzy w jaki­kol­wiek spo­sób nas wspar­li. Spo­tka­nie nie odby­ło­by się w takiej posta­ci bez Waszej pomocy.

Pod­czas spo­tka­nia moż­na było kupić egz. „Filo­zo­fuj!” w pro­mo­cyj­nej cenie.


Zachę­ca­my do obej­rze­nia rela­cji wideo ze spotkania.


Zob. relacje z innych spotkań Klubów „Filozofuj!”!


W dys­ku­sji wzię­li udział:

Dr hab. Elż­bie­ta Jung, prof. UŁ – Kie­row­nik Kate­dry Histo­rii Filo­zo­fii UŁ. Spe­cja­li­zu­je się w filo­zo­fii nauki, histo­rii filo­zo­fii śre­dnio­wiecz­nej, histo­rii myśli kobiet. Osta­nia książ­ka Ary­sto­te­les na nowo odczy­ta­ny. Ryszar­da Kilving­to­na „Kwe­stie o ruchu”. Kon­sul Hono­ro­wy Repu­bli­ki Fin­lan­dii w Łodzi. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

 

Prof. dr hab. Ryszard Kleszcz – Kate­dra Logi­ki i Meto­do­lo­gii Nauk. Autor ponad 100 publi­ka­cji z zakre­su roz­ma­itych dys­cy­plin filo­zo­ficz­nych, w tym 3 mono­gra­fii, 3 ksią­żek reda­go­wa­nych oraz arty­ku­łów publi­ko­wa­nych w wydaw­nic­twach zbio­ro­wych. Czło­nek Zarzą­du Głów­ne­go Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Filo­zo­ficz­ne­go, Prze­wod­ni­czą­cy Oddzia­łu Łódz­kie­go PTF, czło­nek Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Logi­ki i Filo­zo­fii Nauki. Bada­nia: epi­ste­mo­lo­gia, filo­zo­fia ana­li­tycz­na, filo­zo­fia pol­ska XX wie­ku, filo­zo­fia reli­gii, meta­fi­lo­zo­fia, meto­do­lo­gia nauk huma­ni­stycz­nych. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Spo­tka­nie popro­wa­dzi Rafał Try­ścień z redak­cji „Filo­zo­fuj!”.


Part­ne­rzy

Patro­ni

logo-ul

Insty­tut Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Łódzkiego

Pol­skie Towa­rzy­stwo Filo­zo­ficz­ne Oddział w Łodzi


Klu­by „Filo­zo­fuj!” – to nowo two­rzo­ne nie­for­mal­ne gru­py współ­pra­cow­ni­ków i sym­pa­ty­ków cza­so­pi­sma „Filo­zo­fuj!”, orga­ni­zu­ją­ce w swo­ich miej­sco­wo­ściach impre­zy (np. kon­fe­ren­cje, spo­tka­nia dys­ku­syj­ne lub pro­mo­cyj­ne) popu­la­ry­zu­ją­ce filo­zo­fię pod patro­na­tem Redak­cji „Filo­zo­fuj!”. Wię­cej infor­ma­cji > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.

Sending 
User Review
0 (0 votes)

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy