Konkursy

Rozstrzygnięcie konkursu „Pozytywne i negatywne aspekty kultury współczesnej”

Wyłoniliśmy już laureata konkursu „Odpowiedź na pytanie: co według ciebie jest pozytywnego, a co negatywnego we współczesnej kulturze?”. Gratulujemy! Zwycięzca konkursu otrzymuje egzemplarz książki Pawła Wojciechowskiego „Światy zastępcze. Samotność wobec kultury”, który prześlemy do zwycięzców pocztą. Serdecznie dziękujemy wszystkim za odpowiedzi na pytanie konkursowe. Nagrodzoną wypowiedź publikujemy w naszym serwisie. Zachęcamy do lektury!

Poni­żej zamiesz­cza­my nagro­dzo­ną odpo­wiedź konkursową.

Bartłomiej K. Krzych

Myśląc dzi­siaj o kul­tu­rze nie spo­sób jed­no­znacz­nie jej okre­ślić. Jest to jed­no z tych zagad­nień, któ­re im bar­dziej zbli­ża­my się do jego – nawet nie tyle roz­wią­za­nia, co – rozu­mie­nia, tym bar­dziej wymy­ka się nasze­mu pozna­niu. „Współ­cze­sna kul­tu­ra” to w zasa­dzie poję­cie puste o dużym stop­niu ogól­no­ści, ponie­waż nie desy­gnu­je nicze­go kon­kret­ne­go i każ­dy, kto przed­sta­wia je sobie w myślach, wyobra­ża sobie ina­czej zarów­no współ­cze­sność, jak i kul­tu­rę. Mogli­by­śmy więc powie­dzieć, że okre­ślo­ność kul­tu­ry sta­no­wi jej wie­lo­ra­kość i wie­lo­znacz­ność, swo­isty – przyj­mu­jąc na nie­co innym polu intu­icje Richar­da Rorty’ego – pan­re­la­cjo­nizm wie­rzeń, prak­tyk, praw, dzieł, histo­rii, języ­ków, ludów, myśli, kodeksów… .

Co wię­cej, rów­nież z punk­tu widze­nia histo­rycz­ne­go kul­tu­ra i jej roz­wój („postęp kul­tu­ro­wy” to poję­cie samo w sobie wiel­ce pro­ble­ma­tycz­ne) ule­ga­ją rela­ty­wi­za­cji. Za Maxem Sche­le­rem i Nico­la­iem Hart­man­nem moż­na zasad­nie przy­jąć, że każ­da – mniej lub bar­dziej zasad­nie wyzna­cza­na – epo­ka posia­da wła­sny etos, któ­ry doty­czy nie tyl­ko moral­no­ści, ale wszel­kich prze­ja­wów tego, co w jakiś spo­sób kul­tu­rę wyzna­cza. Czy jed­nak ist­nie­ją jakie­kol­wiek abso­lut­ne i nie­zmien­ne war­to­ści, któ­re rzą­dzi­ły­by pra­wa­mi kultur(y)? Na to pyta­nie nale­ży odpo­wiedź zawiesić.

W dobie szyb­kich prze­mian spo­łecz­no-cywi­li­za­cyj­no-tech­nicz­nych kul­tu­ra jako taka sta­je się (mega)przedmiotem całej ludz­ko­ści, a nie tyl­ko poje­dyn­czych grup czy wspól­not kul­ty­wu­ją­cych wła­sne tra­dy­cje. W spo­sób nie­unik­nio­ny pro­wa­dzi to do napięć, ale i rota­cji oraz wymian zwy­cza­jów, poglą­dów czy wie­rzeń. Dostrze­ga­my już wyraź­nie to, co może być pozy­tyw­ne i nega­tyw­ne we współ­cze­snej kul­tu­rze. Nale­ży jed­nak zastrzec, że wyzna­cze­nie owych pozy­ty­wów i nega­ty­wów każ­do­ra­zo­wo zale­żeć będzie od przy­ję­tych zało­żeń i… umiej­sco­wie­nia oce­nia­ją­ce­go w danej kul­tu­rze lokal­nej. To zna­czą­co utrud­nia obiek­ty­wi­za­cję odpo­wie­dzi! Spró­buj­my udzie­lić jej więc w posta­ci salo­mo­no­we­go rozwiązania.

Otóż we współ­cze­snej kul­tu­rze pozy­tyw­na jest przede wszyst­kim jej wie­lo­ra­kość i wie­lo­znacz­ność, pozwa­la bowiem na wymia­nę doświad­czeń i otwie­ra przed czło­wie­kiem wachlarz prak­tycz­nie nie­ogra­ni­czo­nych moż­li­wo­ści w wie­lu dzie­dzi­nach poczy­nań ludz­kich. Co nato­miast jest w kul­tu­rze nega­tyw­ne­go? Rów­nież owa wie­lo­ra­kość i wie­lo­znacz­ność, ponie­waż pro­wa­dzą one do zacie­ra­nia się wyraź­nych gra­nic nie tyl­ko wie­rzeń, prze­ko­nań i prak­tyk, ale i toż­sa­mo­ści poszcze­gól­nych grup, spo­łe­czeństw czy wspól­not, cza­sa­mi nawet jed­no­stek. We wrzą­cym kotle wie­lo­kul­tu­ro­wo­ści (mega-kul­tu­ry) gubi się to, co wcze­śniej wyzna­cza­ło i sta­no­wi­ło „ja” kon­kret­nych zbio­ro­wo­ści, miejsc lub zespo­łów idei.

Taka odpo­wiedź loku­je się na wyso­kim pozio­mie abs­trak­cji. Pozwa­la to jed­nak zapy­tać się o rodzaj i spo­sób postę­po­wa­nia, i to postę­po­wa­nia już nie „jakie­goś tam”, ale codzien­ne­go. Waż­ny­mi ele­men­ta­mi moż­li­we­go roz­wią­za­nia będą poję­cia „komu­ni­ka­cji” i „dzia­ła­nia”, któ­re m.in. w swo­jej teo­rii racjo­nal­no­ści komu­ni­ka­cyj­nej wyko­rzy­stał Jür­gen Haber­mas. Dla­cze­go? Ponie­waż będąc isto­ta­mi wrzu­co­ny­mi w kul­tu­rę musi­my się z inny­mi poro­zu­mie­wać – to od jako­ści tych mię­dzy­oso­bo­wych i mię­dzy­kul­tu­ro­wych dia­lo­gów zale­ży nasza egzy­sten­cja i przy­szłość (rów­nież dzie­jo­wa). Ponad­to ist­nie­jąc w kul­tu­rze nie moż­na pozo­stać bier­nym – „coś-robie­nie” jest, uprzy­tom­nio­ną bądź nie, koniecznością.

Trze­ci ter­min klucz to ratio – rozum. Bez nie­go nasze dzia­ła­nia będą cha­otycz­ne, a pró­by poro­zu­mie­nia zakoń­czo­ne nie­po­wo­dze­niem. Ratio pozwa­la – i tu docho­dzą do gło­su uwa­run­ko­wa­nia lokal­ne teo­re­tycz­nej reflek­sji – pie­lę­gno­wać te małe rze­czy, któ­re we współ­cze­snej kul­tu­rze są dobre, np. poziom medy­cy­ny, roz­wój tech­no­lo­gicz­no-infor­ma­tycz­ny czy owoc­na wymia­na na pozio­mie kul­tur lokal­nych. Pozwa­la też wal­czyć i prze­zwy­cię­żać rze­czy złe, jak np. roz­war­stwie­nia spo­łecz­ne i edu­ka­cyj­ne, kon­sump­cjo­nizm czy pla­gę cyfro­wych zombie.

Dodaj­my na koniec, że kul­tu­ra sama w sobie nie posia­da ładun­ków jed­no­znacz­nie pozy­tyw­nych i nega­tyw­nych, nie jest też z zasa­dy dobra lub zła. To jaka będzie zale­ży wyłącz­nie od nas”.


Regulamin konkursu

  1. Kon­kurs orga­ni­zo­wa­ny jest przez maga­zyn „Filo­zo­fuj!”.
  2. Każ­dy może wziąć udział w konkursie.
  3. Zada­nie kon­kur­so­we: Odpo­wiedz na pyta­nie: co według cie­bie jest pozy­tyw­ne­go, a co nega­tyw­ne­go we współ­cze­snej kul­tu­rze? Odpo­wiedź powin­na mieć mak­sy­mal­nie 4000 znaków.
  4. Ter­min nad­sy­ła­nia odpo­wie­dzi: 20 listo­pa­da 2018.
  5. Spo­sób udzie­la­nia odpo­wie­dzi: Esej z odpo­wie­dzią na posta­wio­ne zada­nie kon­kur­so­we nale­ży wysłać na adres: redakcja@filozofuj.eu.
  6. Spo­sób wyło­nie­nia zwy­cięz­cy: Trzy naj­cie­kaw­sze pro­po­zy­cje wyło­ni jury redak­cyj­ne w skła­dzie: Robert Kryń­ski i Mar­cin Worek.
  7. Ter­min roz­strzy­gnię­cia kon­kur­su: 27 listo­pa­da 2018.
  8. Nagro­dy: Trzy egzem­pla­rze książ­ki Paw­ła Woj­cie­chow­skie­go Świa­ty zastęp­cze. Samot­ność wobec kul­tu­ry, któ­ry prze­śle­my do zwy­cięz­ców pocztą.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy