Konkursy

Rozstrzygnięcie konkursu „Pozytywne i negatywne aspekty kultury współczesnej”

Wyłoniliśmy już laureata konkursu „Odpowiedź na pytanie: co według ciebie jest pozytywnego, a co negatywnego we współczesnej kulturze?”. Gratulujemy! Zwycięzca konkursu otrzymuje egzemplarz książki Pawła Wojciechowskiego „Światy zastępcze. Samotność wobec kultury”, który prześlemy do zwycięzców pocztą. Serdecznie dziękujemy wszystkim za odpowiedzi na pytanie konkursowe. Nagrodzoną wypowiedź publikujemy w naszym serwisie. Zachęcamy do lektury!

Poniżej zamieszczamy nagrodzoną odpowiedź konkursową.

Bartłomiej K. Krzych

Myśląc dzisiaj o kulturze nie sposób jednoznacznie jej określić. Jest to jedno z tych zagadnień, które im bardziej zbliżamy się do jego – nawet nie tyle rozwiązania, co – rozumienia, tym bardziej wymyka się naszemu poznaniu. „Współczesna kultura” to w zasadzie pojęcie puste o dużym stopniu ogólności, ponieważ nie desygnuje niczego konkretnego i każdy, kto przedstawia je sobie w myślach, wyobraża sobie inaczej zarówno współczesność, jak i kulturę. Moglibyśmy więc powiedzieć, że określoność kultury stanowi jej wielorakość i wieloznaczność, swoisty – przyjmując na nieco innym polu intuicje Richarda Rorty’ego – panrelacjonizm wierzeń, praktyk, praw, dzieł, historii, języków, ludów, myśli, kodeksów… .

Co więcej, również z punktu widzenia historycznego kultura i jej rozwój („postęp kulturowy” to pojęcie samo w sobie wielce problematyczne) ulegają relatywizacji. Za Maxem Schelerem i Nicolaiem Hartmannem można zasadnie przyjąć, że każda – mniej lub bardziej zasadnie wyznaczana – epoka posiada własny etos, który dotyczy nie tylko moralności, ale wszelkich przejawów tego, co w jakiś sposób kulturę wyznacza. Czy jednak istnieją jakiekolwiek absolutne i niezmienne wartości, które rządziłyby prawami kultur(y)? Na to pytanie należy odpowiedź zawiesić.

W dobie szybkich przemian społeczno-cywilizacyjno-technicznych kultura jako taka staje się (mega)przedmiotem całej ludzkości, a nie tylko pojedynczych grup czy wspólnot kultywujących własne tradycje. W sposób nieunikniony prowadzi to do napięć, ale i rotacji oraz wymian zwyczajów, poglądów czy wierzeń. Dostrzegamy już wyraźnie to, co może być pozytywne i negatywne we współczesnej kulturze. Należy jednak zastrzec, że wyznaczenie owych pozytywów i negatywów każdorazowo zależeć będzie od przyjętych założeń i… umiejscowienia oceniającego w danej kulturze lokalnej. To znacząco utrudnia obiektywizację odpowiedzi! Spróbujmy udzielić jej więc w postaci salomonowego rozwiązania.

Otóż we współczesnej kulturze pozytywna jest przede wszystkim jej wielorakość i wieloznaczność, pozwala bowiem na wymianę doświadczeń i otwiera przed człowiekiem wachlarz praktycznie nieograniczonych możliwości w wielu dziedzinach poczynań ludzkich. Co natomiast jest w kulturze negatywnego? Również owa wielorakość i wieloznaczność, ponieważ prowadzą one do zacierania się wyraźnych granic nie tylko wierzeń, przekonań i praktyk, ale i tożsamości poszczególnych grup, społeczeństw czy wspólnot, czasami nawet jednostek. We wrzącym kotle wielokulturowości (mega-kultury) gubi się to, co wcześniej wyznaczało i stanowiło „ja” konkretnych zbiorowości, miejsc lub zespołów idei.

Taka odpowiedź lokuje się na wysokim poziomie abstrakcji. Pozwala to jednak zapytać się o rodzaj i sposób postępowania, i to postępowania już nie „jakiegoś tam”, ale codziennego. Ważnymi elementami możliwego rozwiązania będą pojęcia „komunikacji” i „działania”, które m.in. w swojej teorii racjonalności komunikacyjnej wykorzystał Jürgen Habermas. Dlaczego? Ponieważ będąc istotami wrzuconymi w kulturę musimy się z innymi porozumiewać – to od jakości tych międzyosobowych i międzykulturowych dialogów zależy nasza egzystencja i przyszłość (również dziejowa). Ponadto istniejąc w kulturze nie można pozostać biernym – „coś-robienie” jest, uprzytomnioną bądź nie, koniecznością.

Trzeci termin klucz to ratio – rozum. Bez niego nasze działania będą chaotyczne, a próby porozumienia zakończone niepowodzeniem. Ratio pozwala – i tu dochodzą do głosu uwarunkowania lokalne teoretycznej refleksji – pielęgnować te małe rzeczy, które we współczesnej kulturze są dobre, np. poziom medycyny, rozwój technologiczno-informatyczny czy owocna wymiana na poziomie kultur lokalnych. Pozwala też walczyć i przezwyciężać rzeczy złe, jak np. rozwarstwienia społeczne i edukacyjne, konsumpcjonizm czy plagę cyfrowych zombie.

Dodajmy na koniec, że kultura sama w sobie nie posiada ładunków jednoznacznie pozytywnych i negatywnych, nie jest też z zasady dobra lub zła. To jaka będzie zależy wyłącznie od nas”.


Regulamin konkursu

  1. Konkurs organizowany jest przez magazyn „Filozofuj!”.
  2. Każdy może wziąć udział w konkursie.
  3. Zadanie konkursowe: Odpowiedz na pytanie: co według ciebie jest pozytywnego, a co negatywnego we współczesnej kulturze? Odpowiedź powinna mieć maksymalnie 4000 znaków.
  4. Termin nadsyłania odpowiedzi: 20 listopada 2018.
  5. Sposób udzielania odpowiedzi: Esej z odpowiedzią na postawione zadanie konkursowe należy wysłać na adres: redakcja@filozofuj.eu.
  6. Sposób wyłonienia zwycięzcy: Trzy najciekawsze propozycje wyłoni jury redakcyjne w składzie: Robert Kryński i Marcin Worek.
  7. Termin rozstrzygnięcia konkursu: 27 listopada 2018.
  8. Nagrody: Trzy egzemplarze książki Pawła Wojciechowskiego Światy zastępcze. Samotność wobec kultury, który prześlemy do zwycięzców pocztą.

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2022 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy