Opinie Przegląd prasy

Trzy najczęstsze błędy w rozumowaniu w kontekście pandemii [z prasy]

Dlaczego niektórzy z nas wpadają w pułapki dezinformacji szerzonej na temat pandemii koronawirusa? Próbę odpowiedzi na to pytanie podjęła filozofka Rachel Brown w artykule w „The Conversation”, wskazując trzy błędy poznawcze, które mogły nam w ostatnim czasie towarzyszyć. Te pułapki myślowe to fałszywa równoważność, nadmierne skupienie się na obserwacjach ilościowych oraz nadmierne doszukiwanie się wzorców.

Brown przyglądała się dyskursowi publicznemu dotyczącemu pandemii w Australii i zauważyła, że szerzący fałszywe informacje nie zawsze celowo wprowadzali innych w błąd. Pomimo dobrych chęci, zdarza się nam po prostu popełnić błąd we wnioskowaniu. Oto jedne z najczęstszych, jakie zaobserwowała.

Pułapka 1 – fałszywa równoważność

Protestujący przeciwko podejmowaniu środków ostrożności epidemicznej często wskazują na ich negatywne skutki. Są to na przykład problemy, z jakimi wiąże się dla uczniów konieczność zdalnej nauki, a jakich nie było w przypadku znanej im wcześniej nauki stacjonarnej. Porównywanie stanu sprzed pandemii z obecną sytuacją w argumentacji przeciwko wprowadzonym restrykcjom jest jednak nieuzasadnione – to nie stan na rok 2019 powinien być punktem odniesienia dla obecnego. Podstawą porównania powinna być hipotetyczna sytuacja, w której pomimo zagrożenia ze strony SARS-CoV‑2 nie wprowadzanoby obostrzeń. Jeżeli fałszywie zakładamy równoważność „domyślnych” warunków sprzed roku 2020 do tych, jakie towarzyszą nam w trakcie pandemii, porównujemy jabłka i pomarańcze.

Pułapka 2 – nadmierne skupienie na liczbach

Wielu z nas przywykło do regularnego monitorowania statystyk zakażeń SARS-CoV‑2. Powinniśmy jednak pamiętać, że sama liczba przypadków nie powie nam wszystkiego. Kierując się wyłącznie obserwacjami ilościowymi, popełniamy tzw. „błąd kwantytatywny”. Zapominamy na przykład, że przebiegu epidemii w danym miejscu nie pozwoli przewidzieć samo porównanie tego miejsca z tymi o zbliżonej liczbie ludności i podobnej liczbie zakażeń. W grę wchodzą różnorodne jakościowe czynniki, takie jak źródła zakażeń i okoliczności przemieszczania się mieszkańców.

Pułapka 3 – nadmierne doszukiwanie się wzorców

Często wykazujemy „ślepotę na przypadek”, doszukując się dla nieszczęśliwych losowych zdarzeń poważnych przyczyn i pochopnie zakładając, że ktoś zawinił. Kiedy zdarza się nagły wzrost zakażeń, niektórzy wyciągają wniosek, że dotychczas stosowane środki ostrożności zaczynają tracić skuteczność. Wzrost zachorowań często jest jednak rezultatem przypadku – na przykład gwałtowny wzrost zakażeń w całej południowej Australii mógłby okazać się skutkiem zepsucia się wentylacji w pojedynczym korytarzu hotelowym.

Trzy wymienione błędy mogą łatwo doprowadzić do szerzenia się teorii spiskowych czy pseudonaukowych konstatacji. Jak można się domyślać, antidotum stanowi odpowiednia doza sceptycyzmu i krytyczne myślenie, połączone ze świadomością własnych ograniczeń poznawczych.

Opracowanie: Mira Zyśko


Źródło: The Conversation

Najnowszy numer można nabyć od 2 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy