Przegląd prasy

Trzy najczęstsze błędy w rozumowaniu w kontekście pandemii

Dlaczego niektórzy z nas wpadają w pułapki dezinformacji szerzonej na temat pandemii koronawirusa? Próbę odpowiedzi na to pytanie podjęła filozofka Rachel Brown w artykule w „The Conversation”, wskazując trzy błędy poznawcze, które mogły nam w ostatnim czasie towarzyszyć. Te pułapki myślowe to fałszywa równoważność, nadmierne skupienie się na obserwacjach ilościowych oraz nadmierne doszukiwanie się wzorców.

Brown przy­glą­da­ła się dys­kur­so­wi publicz­ne­mu doty­czą­ce­mu pan­de­mii w Austra­lii i zauwa­ży­ła, że sze­rzą­cy fał­szy­we infor­ma­cje nie zawsze celo­wo wpro­wa­dza­li innych w błąd. Pomi­mo dobrych chę­ci, zda­rza się nam po pro­stu popeł­nić błąd we wnio­sko­wa­niu. Oto jed­ne z naj­częst­szych, jakie zaobserwowała.

Pułapka 1 – fałszywa równoważność

Pro­te­stu­ją­cy prze­ciw­ko podej­mo­wa­niu środ­ków ostroż­no­ści epi­de­micz­nej czę­sto wska­zu­ją na ich nega­tyw­ne skut­ki. Są to na przy­kład pro­ble­my, z jaki­mi wią­że się dla uczniów koniecz­ność zdal­nej nauki, a jakich nie było w przy­pad­ku zna­nej im wcze­śniej nauki sta­cjo­nar­nej. Porów­ny­wa­nie sta­nu sprzed pan­de­mii z obec­ną sytu­acją w argu­men­ta­cji prze­ciw­ko wpro­wa­dzo­nym restryk­cjom jest jed­nak nie­uza­sad­nio­ne – to nie stan na rok 2019 powi­nien być punk­tem odnie­sie­nia dla obec­ne­go. Pod­sta­wą porów­na­nia powin­na być hipo­te­tycz­na sytu­acja, w któ­rej pomi­mo zagro­że­nia ze stro­ny SARS-CoV‑2 nie wpro­wa­dza­no­by obostrzeń. Jeże­li fał­szy­wie zakła­da­my rów­no­waż­ność „domyśl­nych” warun­ków sprzed roku 2020 do tych, jakie towa­rzy­szą nam w trak­cie pan­de­mii, porów­nu­je­my jabł­ka i pomarańcze.

Pułapka 2 – nadmierne skupienie na liczbach

Wie­lu z nas przy­wy­kło do regu­lar­ne­go moni­to­ro­wa­nia sta­ty­styk zaka­żeń SARS-CoV‑2. Powin­ni­śmy jed­nak pamię­tać, że sama licz­ba przy­pad­ków nie powie nam wszyst­kie­go. Kie­ru­jąc się wyłącz­nie obser­wa­cja­mi ilo­ścio­wy­mi, popeł­nia­my tzw. „błąd kwan­ty­ta­tyw­ny”. Zapo­mi­na­my na przy­kład, że prze­bie­gu epi­de­mii w danym miej­scu nie pozwo­li prze­wi­dzieć samo porów­na­nie tego miej­sca z tymi o zbli­żo­nej licz­bie lud­no­ści i podob­nej licz­bie zaka­żeń. W grę wcho­dzą róż­no­rod­ne jako­ścio­we czyn­ni­ki, takie jak źró­dła zaka­żeń i oko­licz­no­ści prze­miesz­cza­nia się mieszkańców.

Pułapka 3 – nadmierne doszukiwanie się wzorców

Czę­sto wyka­zu­je­my „śle­po­tę na przy­pa­dek”, doszu­ku­jąc się dla nie­szczę­śli­wych loso­wych zda­rzeń poważ­nych przy­czyn i pochop­nie zakła­da­jąc, że ktoś zawi­nił. Kie­dy zda­rza się nagły wzrost zaka­żeń, nie­któ­rzy wycią­ga­ją wnio­sek, że dotych­czas sto­so­wa­ne środ­ki ostroż­no­ści zaczy­na­ją tra­cić sku­tecz­ność. Wzrost zacho­ro­wań czę­sto jest jed­nak rezul­ta­tem przy­pad­ku – na przy­kład gwał­tow­ny wzrost zaka­żeń w całej połu­dnio­wej Austra­lii mógł­by oka­zać się skut­kiem zepsu­cia się wen­ty­la­cji w poje­dyn­czym kory­ta­rzu hotelowym.

Trzy wymie­nio­ne błę­dy mogą łatwo dopro­wa­dzić do sze­rze­nia się teo­rii spi­sko­wych czy pseu­do­nau­ko­wych kon­sta­ta­cji. Jak moż­na się domy­ślać, anti­do­tum sta­no­wi odpo­wied­nia doza scep­ty­cy­zmu i kry­tycz­ne myśle­nie, połą­czo­ne ze świa­do­mo­ścią wła­snych ogra­ni­czeń poznawczych.

Opra­co­wa­nie: Mira Zyśko


Źró­dło: The Conver­sa­tion

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy