Filozofia w szkole Wywiady

Wprowadzenie zajęć w LO z propedeutyki kognitywistyki okazał się przysłowiowym „strzałem w dziesiątkę” – wywiad z Maciejem Grendą

Wywiad z Maciejem Grendą, dyrektorem XVI LO w Szczecinie, gdzie powstała pierwsza w Polsce klasa o profilu psychologiczno-matematycznym (kognitywistycznym). Dodatkowo od semestru zimowego w ramach tego profilu rusza nowy przedmiot, propedeutyka kognitywistyki. Nauczać go będzie nasz redakcyjny kolega – Artur Kosecki, doktorant z US.

Zapisz się do naszego newslettera

Jakie są tradycje nauczania filozofii w Pańskiej szkole?

Nauczanie filo­zofii w moje placów­ce to efekt real­iza­cji pro­gra­mu Edukac­ja filo­zoficz­na napisanego w 2002 roku przez panią mgr Mał­gorza­tę Kacprzykowską. Innowac­ja dydak­ty­cz­na pole­ga na real­i­zowa­niu  treś­ci pro­gramowych nie jako ścież­ka eduka­cyj­na, lecz jako odręb­ny przed­miot „filo­zofia” (po 1 godzinie tygod­niowo w klasie III gim­nazjum i II liceum, w semes­trze I i II). Z pro­gra­mu korzys­ta­ją również nauczy­ciele innych przed­miotów (fizy­ka, matem­aty­ka, his­to­ria, wiedza o społeczeńst­wie, język pol­s­ki, ety­ka, reli­gia, plas­ty­ka), ponieważ speł­nia on wymo­gi ścież­ki eduka­cyjnej, która zale­ca nauczanie  inter­dyscy­pli­narne. Po osiąg­nię­ciu przez moich uczniów wyso­kich wyników egza­m­inów gim­naz­jal­nych wiem, że ofer­ta eduka­cyj­na w postaci dodatkowego przed­mio­tu – filo­zofii – daje uczniom możli­wość osiąg­nię­cia włas­nego spo­jrzenia na otacza­jącą nas rzeczy­wis­tość. Uczy myśle­nia bardziej skutecznego, opartego na wycią­ga­niu wniosków, poszuki­wa­niu jas­noś­ci i uza­sad­nień. Uczeń zwraca uwagę na abstrak­cyjne poję­cia filo­zoficzne, takie jak przy­czynowość, państ­wo, oso­ba, zbiór, reguła.

Skąd wziął się pomysł, żeby wprowadzić lekcje kognitywistyki?

To efekt współpra­cy mojej szkoły z Insty­tutem Filo­zofii Wydzi­ału Human­isty­cznego Uni­w­er­syte­tu Szczecińskiego. Od roku 2004 we współpra­cy z Insty­tutem Filo­zofii US orga­nizu­je­my Wojew­ódz­ki Gim­naz­jal­ny Konkurs Filo­zoficzny. Bard­zo się cieszę, że udało mi się w szkole stworzyć przestrzeń, w której uczniowie z wojew­ództ­wa zachod­niopo­morskiego nie tylko prezen­tu­ją swo­ją wiedzę z zakre­su filo­zofii, ale również mogą spotkać się z pra­cown­ika­mi US, którzy dzielą się z nimi swo­ją wiedzą i umiejęt­noś­ci­a­mi. Dzię­ki temu młodzież niejed­nokrot­nie na nowo opisy­wała rzeczy­wis­tość, rozwi­jała umiejęt­ność kry­ty­cznego myśle­nia i poprawnego argu­men­towa­nia.

Pomysł klasy kog­ni­ty­wisty­cznej w liceum zrodz­ił się w mojej głowie w momen­cie wprowadze­nie reformy oświaty w roku szkol­nym 2017/2018. W jej wyniku przek­sz­tał­cono placów­ki z gim­nazjum w liceum ogól­nok­sz­tałcące. Szukałem atrak­cyjnych, ciekawych, a przede wszys­tkim przyszłoś­ciowych kierunk­ów ksz­tałce­nia, które jed­nocześnie uwzględ­nią doty­chcza­sowe trady­c­je placów­ki, który­mi niewąt­pli­wie były obow­iązkowe zaję­cia z filo­zofii w każdej klasie. Postanow­iłem więc utworzyć unika­towy pro­fil ksz­tałce­nia, matem­aty­czno-psy­cho­log­iczny, w którym real­i­zowane będą zaję­cia z pro­pe­deu­ty­ki kog­ni­ty­wisty­ki. Wybór okazał się przysłowiowym „strza­łem w dziesiątkę”. Zain­tere­sowanie młodzieży naszą ofer­tą prze­rosło najśmiel­sze oczeki­wa­nia.

Czy spodziewał się Pan, że zajęcia zainteresują uczniów?

Jak już wspom­ni­ałem, klasa o pro­filu kog­ni­ty­wisty­cznym (matem­aty­czno-psy­cho­log­icznym) cieszyła się pod­czas rekru­tacji w roku 2018/2019 najwięk­szym  zain­tere­sowaniem wśród naszych kandy­datów do liceum. Jest to dowód na to, że kog­ni­ty­wisty­ka przy­cią­ga nie tylko „egzo­ty­czną nazwą”, ale również ofer­tą zajęć, które ćwiczą myśle­nie dyw­er­gen­cyjne. Chce­my zain­tere­sować naszych uczniów nie tylko filo­zofią, ale również pod­stawa­mi psy­chologii ze wskazaniem na psy­chologię poz­naw­czą, neu­ro­bi­ologią, logiką i teorią argu­men­tacji, oraz matem­atyką na poziomie rozsz­er­zonym, w której kładziemy szczegól­ny nacisk na rozwój kom­pe­tencji log­icznego i anal­i­ty­cznego myśle­nia. Te wszys­tkie, tak sze­roko pojęte zagad­nienia z różnych dziedzin nau­ki, będą real­i­zowane w bloku przed­miotowym o nazwie pro­pe­deu­ty­ka kog­ni­ty­wisty­ki.

Jestem przeko­nany, że absol­wen­ci tego pro­filu nabędą narzędzia pozwala­jące im rozwi­jać myśle­nie zori­en­towane na cel, a nie prob­lem, wyso­ki poziom samooce­ny oraz poczu­cie włas­nej wartoś­ci i skutecznoś­ci dzi­ała­nia.

Czy uważa Pan, że zajęcia z filozofii powinny być obowiązkowe dla szkół średnich?

Czy rozwi­janie akty­wnoś­ci intelek­tu­al­nej może być nieobow­iązkowe ? Odpowiedź nasuwa się sama. Dodatkowo, zgod­nie z nowy­mi ramowy­mi plana­mi naucza­nia do szkół pon­ad­pod­sta­wowych, dyrek­tor szkoły ustali jeden przed­miot spośród przed­miotów „plas­ty­ka”, „muzy­ka” i właśnie „filo­zofia”, który będzie real­i­zowany w klasach I cztero­let­niego liceum. W związku z powyższym sądzę, że licz­ba placówek oświa­towych, w których będzie real­i­zowany przed­miot „filo­zofia”, znaczą­co wzrośnie.

Też na to liczymy. Dziękuję za rozmowę.

Dzięku­ję.

Wywiad przeprowadz­iła Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka


Więcej o naucza­niu filo­zofii w szkołach przeczy­tasz w naszym dziale „Filo­zofia w szkole”.

Najnowszy numer można nabyć od 27 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

3 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • Pro­ces poz­naw­czy (kog­ni­ty­wisty­ka) jest najważniejszą częś­cią w roz­wo­ju Rozu­mu ucz­nia! Musi być jed­nak połąc­zony z wolą wyborów pod­miotowych uczącego się,myśleniem i sądze­niem pod­mio­tu uczącego się o swoich wyb­o­rach.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy