Filozofia umysłu Kognitywistyka Omówienia i recenzje

Zbigniew Wróblewski: Kod kreatywności [recenzja]

Zapisz się do naszego newslettera

Mar­cus du Sau­toy, bry­tyj­ski mate­ma­tyk, zna­ny popu­la­ry­za­tor nauki, wpro­wa­dza nas w fascy­nu­ją­cą dys­ku­sję na temat gra­nic moż­li­wo­ści roz­wo­ju sztucz­nej inte­li­gen­cji (AI) w kon­tek­ście ludz­kich zdol­no­ści poznaw­czych, w ser­cu tych zdol­no­ści – kre­atyw­no­ści. W dys­ku­sji tej pre­zen­tu­je się jako życz­li­wy scep­tyk i pro­fe­sjo­nal­ny badacz, któ­ry dys­po­nu­je odpo­wied­ni­mi narzę­dzia­mi ana­li­zy tego pro­ble­mu (języ­kiem mate­ma­ty­ki umoż­li­wia­ją­cym bada­nie regu­lar­no­ści w świe­cie przy­ro­dy i kul­tu­ry) oraz dys­po­nu­je obszer­ną bazą danych jako oso­ba zorien­to­wa­na w wie­lu dys­cy­pli­nach nauko­wych oraz znaw­ca muzy­ki, malar­stwa i lite­ra­tu­ry. Łącząc tak róż­ne umie­jęt­no­ści i zbio­ry danych pod­jął się sfor­mu­ło­wa­nia reguł (algo­ryt­mów) dla ludz­kie­go kodu kre­atyw­no­ści, któ­re lokal­nie są odtwa­rza­ne i sto­so­wa­ne w AI.

Głów­ny pro­blem pra­cy został sfor­mu­ło­wa­ny nastę­pu­ją­co: czy AI jest w sta­nie dorów­nać lub nawet prze­kro­czyć gra­ni­ce ludz­kie­go kodu (ludz­kiej kre­atyw­no­ści)? Przyj­mu­jąc za kry­te­ria kre­atyw­no­ści nowość, zaska­ku­ją­cy efekt oraz war­to­ścio­wość, przy­go­to­wał test dla AI (tzw. test Love­la­ce) w róż­nych dzie­dzi­nach kre­atyw­no­ści ludz­kiej: malar­stwie, muzy­ce, lite­ra­tu­rze, komu­ni­ka­cji i mate­ma­ty­ce. W każ­dym z tych obsza­rów AI poka­za­ła zaska­ku­ją­ce wyni­ki, któ­re speł­nia­ją wybra­ne kry­te­ria kre­atyw­no­ści (zob. pasjo­nu­ją­cą rela­cję poje­dyn­ku czło­wiek kon­tra AI w grze go; kopie kolej­nych obra­zów Rem­brand­ta i wyko­na­nia utwo­rów Bacha, któ­re prze­cho­dzi­ły suro­we testy kry­ty­ków sztu­ki). Przy oka­zji przy­ta­cza­ne są zabaw­ne aneg­do­ty doty­czą­ce testów Turin­ga dosto­so­wa­nych do arty­stycz­nych wytwór­ców AI. Przy­kła­dy tych osią­gnięć są przed­sta­wio­ne na kan­wie wcią­ga­ją­cych opo­wie­ści, z któ­rych naj­pięk­niej­sza jest ta na temat nar­ra­cyj­nej sztu­ki mate­ma­ty­ki. Przed­sta­wio­na tam sce­na i kuli­sy pozna­nia mate­ma­tycz­ne­go w kon­fron­ta­cji z kom­pu­te­ro­wym dowo­dze­niem twier­dzeń mate­ma­tycz­nych mogą zasko­czyć czy­tel­ni­ków. Oka­zu­je się, że czło­wiek wybie­ra i nada­je war­tość rów­no­waż­nym dowo­dom mate­ma­tycz­nym; intu­icja i wraż­li­wo­ści este­tycz­na kie­ru­ją tymi wybo­ra­mi. Takich wybo­rów – siłą rze­czy – nie doko­nu­je maszyna.

Jaki jest wynik koń­co­wy testu? A może lepiej zapy­tać, jaki jest wynik aktu­al­ny testu na kre­atyw­ność AI. Odpo­wiedź jest zróż­ni­co­wa­na w zależ­no­ści od obsza­ru i typu kre­atyw­no­ści, ale w każ­dym obsza­rze AI zaska­ku­je tem­pem ucze­nia się i prze­kra­cza­nia lokal­nych gra­nic ludz­kiej inte­li­gen­cji oraz poka­zu­je, cze­go jesz­cze bra­ku­je maszy­nom, żeby zła­mać ludz­ki kod glo­bal­nie. Tym bra­kiem jest z pew­no­ścią czas do testo­wa­nia algo­ryt­mów kre­atyw­no­ści, któ­re w przy­pad­ku czło­wie­ka doko­ny­wa­ły się w ska­li cza­su ewo­lu­cyj­ne­go, ale ten pro­blem praw­do­po­dob­nie zosta­nie roz­wią­za­ny przez „przy­spie­szo­ne” ucze­nie pro­gra­mów. Moż­na więc ten ogól­ny pro­blem kre­atyw­no­ści ująć nie­co prze­wrot­nie: Czy AI była­by w sta­nie napi­sać taką książ­kę? W ogra­ni­czo­nym zakre­sie tak (autor przy­zna­je, że jeden krót­ki frag­ment książ­ki jest napi­sa­ny przez pro­gram kom­pu­te­ro­wy, ale nie wska­zu­je, któ­ry to frag­ment). Pro­gram kom­pu­te­ro­wy mógł­by wyge­ne­ro­wać książ­kę popu­lar­no­nau­ko­wą. Była­by to jed­nak książ­ka nud­na i nie­wno­szą­ca żad­nej cen­nej intu­icji i este­tycz­ne­go powa­bu. Dla­cze­go? Ponie­waż, jak na razie, maszy­ny nie posia­da­ją świa­do­mo­ści i nie wia­do­mo, jak wytwo­rzyć taki stan poza bio­lo­gicz­nym pod­mio­tem, a to jest klu­czo­wy czyn­nik inte­li­gen­cji. Wytwo­rze­nie świa­do­mo­ści w maszy­nie jest warun­kiem zro­zu­mie­nia inte­li­gen­cji glo­bal­nej i zła­ma­niem kodu kre­atyw­no­ści. Jeże­li to się sta­nie, wów­czas – jak ostroż­nie pisze Sau­toy – może­my pójść dalej. Gdy maszy­ny zaczną wyra­żać się w muzy­ce, lite­ra­tu­rze, malar­stwie, mate­ma­ty­ce, może zro­zu­mie­my, jak to jest być maszy­ną. Na razie jest to pieśń przy­szło­ści, któ­rej pierw­sze tak­ty zosta­ły już napi­sa­ne – ucze­nie maszy­no­we, algo­ryt­my odwró­co­ne i temu podob­ne histo­rie AI. Być może więc w przy­szło­ści prze­czy­ta­my cie­ka­wą książ­kę o AI napi­sa­ną przez AI, w któ­rej pro­blem jej praw autor­skich nie będzie naj­cie­kaw­szy. Naj­cie­kaw­sze będzie to, jak myślą. Taką książ­kę chciał­bym przeczytać.

Mar­cus du Sau­toy, Kod kre­atyw­no­ści. Sztu­ka i inno­wa­cje w dobie sztucz­nej inte­li­gen­cji, Coper­ni­cus Cen­ter Press, Kra­ków 2020, 352 ss.


Zbi­gniew Wró­blew­ski – pro­fe­sor filo­zo­fii, kie­row­nik Kate­dry Filo­zo­fii Przy­ro­dy na Kato­lic­kim Uni­wer­sy­te­cie Lubel­skim JPII. Zaj­mu­je się filo­zo­fią przy­ro­dy i ety­ką śro­do­wi­sko­wą. Wła­ści­ciel psa.

Inte­re­su­ją Cię recen­zje innych ksią­żek filo­zo­ficz­nych? Zaj­rzyj do nasze­go dzia­łu Omó­wie­nia i recen­zje.

 

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

  • Już kil­ka­krot­nie, kie­dyś pod­czas pew­nych expe­ry­men­tow z super kom­pu­te­ra­mi trze­ba je było po pro­stu wyłą­czyć, ponie­waż sta­ły się w pew­nym momen­cie nie­za­leż­ne /poza kontrolą/ od swe­go pana, czy­li czło­wie­ka. Za: “Sta­ro­żyt­ni kosmici”.
    Co na to Stwórca?!
    “Czy leci z nami pilot?!”
    “Spo­koj­nie, to tyl­ko awaria”?!

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy