Filozofia w szkole Konkursy

Znamy tematy prac pisemnych 33. Olimpiady Filozoficznej

Znamy tematy prac pisemnych etapu szkolnego 33. edycji Olimpiady Filozoficznej! Dwanaście tematów czeka na miłośników mądrości, którzy do 30 listopada 2020 powinni przedstawić prace pisemne. W roku Romana Ingardena nie mogło zabraknąć tematu z nim związanego, a oprócz tego znalazł się m.in. temat będący mariażem poglądów Leszka Kołakowskiego na zło z kwestią koronawirusa. Ciekawi, jakie jeszcze tematy zaproponowano? Zachęcamy do lektury wpisu. Nasz magazyn – jak co roku – patronuje Olimpiadzie i wspiera Olimpijczyków.

Zapisz się do naszego newslettera

Wybierz i opra­cuj w for­mie pisem­nej jeden z poda­nych niżej tem­atów, a następ­nie złóż pra­ce dyrek­torowi szko­ły, opie­ku­no­wi lub sekre­tar­zowi właś­ci­wego Komite­tu Okrę­gowego Olim­pia­dy do dnia 30 listopa­da 2020 r.

Zain­tere­sowanych wzię­ciem udzi­ału w OF zachę­camy do lek­tu­ry nasze­go mag­a­zynu (wszys­tkie wyda­nia są dostęp­ne > tutaj), w szczegól­noś­ci tym, któ­rzy wybio­rą tem­aty 1. i 12., pole­camy numer Obli­cza spra­wie­dli­wo­ści, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 3., pole­camy numer Uto­pie (w szcze­gól­no­ści tekst Pio­tra Bił­go­raj­skie­go Wyobraź­nia w służ­bie nie­moż­li­we­go), tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 4., pole­camy numer Esen­cja pięk­na, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 6., pole­camy nume­ry Praw­da, Uto­pie, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 4., pole­camy numer Nowy czło­wiek?, zaś dla tych, któ­ry są zain­tere­sowani tem­atem 11., pole­camy zwłasz­cza doda­tek do nume­ru Uto­pie, któ­ry jest poświę­co­ny twór­czo­ści Roma­na Ingar­de­na, ci, któ­rzy wybio­rą temat 5., niech wypa­tru­ją nume­ru pt. Zło, któ­ry uka­że się na począt­ku wrze­śnia 2020.


Tematy prac pisemnych etapu szkolnego

  1. Kie­dy i w jaki spo­sób demo­kra­cja może pro­wa­dzić do popu­li­zmu?
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Agniesz­ka Nogal
    Suge­stie bibliograficzne:Platon, Pań­stwo, ks. VIII, róż­ne wyda­nia; tegoż, Gor­giasz, róż­ne wyda­nia; tegoż, Poli­tyk, róż­ne wyda­nia; Rous­se­au, O umo­wie spo­łecz­nej, ks. III, War­sza­wa 2002; A. de Tocqu­evil­le, O demo­kra­cji w Ame­ry­ce, Cz. IV, War­sza­wa 1976; J. Pakul­ski, Popu­lizm i per­spek­ty­wa elit http://conciliumcivitas.pl/populizm-i-perspektywa-elity/; E. Lac­lau, Rozum popu­li­stycz­ny, Wro­cław 2009.
  1. Usto­sun­kuj się do roz­wa­żań nad pro­ble­mem winy autor­stwa Kar­la Jasper­sa
    Opie­kun nauko­wy: dr Paweł Wójs
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    Jaspers, Pro­blem winy. O poli­tycz­nej odpo­wie­dzial­no­ści Nie­miec, War­sza­wa 2018; K. Jaspers, Sytu­acje gra­nicz­ne [w:] R. Rudziń­ski Jaspers, War­sza­wa 1978, s. 186–198 i Wina, tam­że, s. 232–236; Cz. Pie­cuch, Czło­wiek w sytu­acjach gra­nicz­nych w uję­ciu Kar­la Jasper­sa, Znak 9/346, 1983; Z. Kra­sno­dęb­ski, Wina, oczysz­cze­nie, odzy­ska­na suwe­ren­ność [w:] Teo­lo­gia poli­tycz­na 1 2003/2004 „Spra­wie­dli­wość, miło­sier­dzie, zdra­da”, s. 78–92.
  1. Czy za pomo­cą wyobraź­ni moż­na poznać świat? Wyobraź­nia jako wła­dza poznaw­cza w filo­zo­fii i kogni­ty­wi­sty­ce
    Opie­kun nauko­wy: dr Kata­rzy­na Kuś
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    Ary­sto­te­les O duszy, ks. II rozdz. 1–3, ks. III, rozdz. 3–5 i 8, War­sza­wa 1972; D. Hume, Trak­tat o natu­rze ludz­kiej”, ks I, cz 1, sek­cja 3; księ­ga 1, część 3, sek­cja 5, War­sza­wa 1963; T. Maru­szew­ski, Wyobraź­nia [w:] Psy­cho­lo­gia pozna­nia, Gdańsk 2011, s. 267–314; G. Ryle, Czym jest umysł?, War­sza­wa 1970; J‑P Sar­tre, Wyobraź­nia, Kra­ków 1998; Z. Pyly­shyn, Spór o wyobraź­nię: medium ana­lo­go­we czy wie­dza ukry­ta? [w:] “Psy­cho­lo­gia poznaw­cza w ostat­nich deka­dach XX wie­ku”, Gdańsk 2007, s. 366–408.
  1. Sztu­ka współ­cze­sna wobec zagro­że­nia kli­ma­tycz­ne­go
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Mate­usz Sal­wa
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    M. Bak­ke, Bio-trans­fi­gu­ra­cje. Sztu­ka i este­ty­ka post-huma­ni­zmu, Poznań 2012; E. Biń­czyk, Epo­ka czło­wie­ka: reto­ry­ka i marazm antro­po­ce­nu, War­sza­wa 2018; J. Fie­dor­czuk, Cyborg w ogro­dzie. Wstęp do eko­kry­ty­ki, Gdańsk 2015; J. Jeśman, Żywa sztu­ka: wie­lo­wy­mia­ro­wość bio­ar­tu w kon­tek­ście post­hu­ma­ni­stycz­nym, War­sza­wa 2015; W. Tybur­ski, Dys­cy­pli­ny huma­ni­stycz­ne i eko­lo­gia, Toruń 2013; K. Woj­cie­chow­ski (red.), Eko­kry­ty­ka, Poznań 2018.
  1. Czy i w jaki spo­sób, Two­im zda­niem, moż­na zasto­so­wać kon­cep­cję zła roz­wi­nię­tą w filo­zo­fii Lesz­ka Koła­kow­skie­go do  takich zja­wisk, jak współ­cze­sna pan­de­mia koro­na­wi­ru­sa?
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Bar­ba­ra Mar­kie­wicz
    Pra­ce podej­mu­ją­ce to zagad­nie­nie bio­rą udział w kon­kur­sie o nagro­dę im Lesz­ka Koła­kow­skie­go. Regu­la­min kon­kur­su dostęp­ny na stro­nie olimpiad@ifis.pan.waw.pl.
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    L. Koła­kow­ski, Czy dia­beł może być zba­wio­ny?, War­sza­wa 1982; L. Koła­kow­ski, Baj­ki róż­ne, róż­ne wyda­nia; Vol­ta­ire, Kan­dyd, czy­li opty­mizm, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kandyd/; I. Kant, Reli­gia w obrę­bie same­go rozu­mu, cz. I, róż­ne wyda­nia; R. Safran­ski, Zło. Dra­mat wol­no­ści, róż­ne wyda­nia; M. Sznaj­der­man, Zara­za. Mito­lo­gia dżu­my, cho­le­ry i AIDS, 1994; B. Mar­kie­wicz, Śmierć filo­zo­fa w: Żywe obra­zy, War­sza­wa 1994.
  1. Czy fik­cja może być praw­dzi­wa?
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Tomasz Puczy­łow­ski
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    H.-N. Casta­ñe­da (1991), O zasad­ni­czych związ­kach mię­dzy fik­cją i rze­czy­wi­sto­ścią. [w:] Onto­lo­gia fik­cji, red. J. Paśni­czek, War­sza­wa 1991, s. 101–136; W. Chań­ska (1997), Czy fik­cja może być praw­dzi­wa?, „Filo­zo­fia Nauki” 5/4, 15–33; R. Ingar­den (1957), O tzw. „praw­dzie” w lite­ra­tu­rze, [w:] Stu­dia z este­ty­ki, t. 1, War­sza­wa 1957, s. 329–439; J. Paśni­czek (1991), Pro­ble­my logi­ki fik­cji, [w:] Z. Muszyń­ski (red.) Język, zna­cze­nie, rozu­mie­nie, rela­ty­wizm. War­sza­wa: Pol­skie Towa­rzy­stwo Semio­tycz­ne, s. 171–184; J. Pelc (1960), O war­to­ści logicz­nej i cha­rak­te­rze aser­tyw­nym zdań w dzie­le lite­rac­kim, „Este­ty­ka”, R. 1, s. 97–128; M. Porę­ba (2018), Fik­cja jako pro­blem filo­zo­ficz­ny, [w:] Myśle­nie dziś (V‑VI) Fik­cja, War­sza­wa; M. Prze­łęc­ki (1996), Poznaw­cza war­tość sztu­ki, [w:] Poza gra­ni­ca­mi nauki. War­sza­wa: Pol­skie Towa­rzy­stwo Semio­tycz­ne, 1996.

Zob. wywiady z Mirą Zyśko, Karoliną Bassą, Olgą ŻyminowskąDawidem Górasem – zwycięzcami poprzednich edycji OF.


  1. Sta­tus moral­ny robo­tów. Kie­dy wyłą­cze­nie maszy­ny było­by mor­der­stwem?
    Opie­kun nauko­wy: dr Emi­lia Kacz­ma­rek
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    M. A. War­ren, Sta­tus moral­ny. Obo­wiąz­ki wobec osób i innych istot żywych, Łódź 2019; N. Bostrom, Super­in­te­li­gen­cja. Sce­na­riu­sze, stra­te­gie, zagro­że­nia, Helion 2016; H. Frank­furt, Wol­ność woli i poję­cie oso­by w: “Filo­zo­fia moral­no­ści: Posta­no­wie­nie i odpo­wie­dzial­ność moral­na”, J. Hołów­ka (red.), War­sza­wa, 1997; P. Sin­ger, Zwie­rzę­ta i ludzie jako isto­ty rów­ne sobie, „Ety­ka” 18 (1980), s. 49–61; R. Cam­pa, Kodek­sy etycz­ne robo­tów: zagad­nie­nie kon­tro­li spra­wo­wa­nej przez czło­wie­ka, „Pomia­ry Auto­ma­ty­ka Robo­ty­ka” 3/2011; James F. Chil­dress, Chap­ter 1. Methods in Bio­ethics, [in:] Oxford Hand­bo­ok of Bio­ethics, ed. Ste­in­bock, pp. 15 – 42; Sta­te­ment on Arti­fi­cial Intel­li­gen­ce, Robo­tics and ‘Auto­no­mo­us’ Sys­tems Euro­pe­an Gro­up on Ethics in Scien­ce and New Tech­no­lo­gies, https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/dfebe62e-4ce9-11e8-be1d-01aa75ed71a1
  2. Czy głu­po­ta jest bra­kiem mądro­ści? Roz­patrz pro­blem w odwo­ła­niu do zna­nych ci kon­cep­cji filo­zo­ficz­nych
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Mar­cin Zdren­ka
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    M. T. Zdren­ka, Powi­no­wac­two zła i głu­po­ty, [w:] Kon­cep­cje i pro­ble­my filo­zo­fii zła, red. R. Wiśniew­ski, M. Jara­now­ski, Toruń 2009; J. Dobro­wol­ski, Filo­zo­fia głu­po­ty, War­sza­wa 2007; R. Musil, O głu­po­cie, [w:] tegoż, Czło­wiek mate­ma­tycz­ny i inne ese­je, War­sza­wa 1995; J. Miziń­ska, Głu­po­ta a bez­myśl­ność, „Anna­les Uni­ver­si­tas Mariae Curie-Skło­dow­ska” 1994 vol XIX nr 3, s. 21–33; H. Arendt, Eich­mann w Jero­zo­li­mie. Rzecz o banal­no­ści zła, Kra­ków 1987; C. Wodziń­ski, Heideg­ger i pro­blem zła, War­sza­wa 1994; H. Elzen­berg, War­tość i czło­wiek, Toruń 2005; Głu­po­ta. Nie­ofi­cjal­na bio­gra­fia, wybór J.-F. Mar­mion, Wro­cław 2019.
  1. Czas, wiecz­ność i stwo­rze­nie świa­ta w filo­zo­fii sta­ro­żyt­nej i śre­dnio­wiecz­nej
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Tomasz Tiu­ryn
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    Pla­ton, Tima­jos, 27c-52d, róż­ne wyda­nia;  Ary­sto­te­les, Meta­fi­zy­ka, ks. XII, rozdz. 6–7, róż­ne wyda­nia; Filon z Alek­san­drii, O stwo­rze­niu świa­ta, par. 1–46, 53–89, 128–150, [w:] ten­że: Pisma: O stwo­rze­niu świa­ta, War­sza­wa 1986; Teo­fil z Antio­chii, List do Auto­li­ka, ks. II, rozdz. 4, [w:] Pierw­si apo­lo­ge­ci grec­cy, (oprac.) J. Naumo­wicz, Kra­ków 2004; Ory­ge­nes, O zasa­dach, ks. II. Rozdz. 1, War­sza­wa 1979; św. Augu­styn, Wyzna­nia, ks. XIXII, róż­ne wyda­nia; św. Bona­wen­tu­ra, O stwo­rze­niach świa­ta, Pisma asce­tycz­no-mistycz­ne, War­sza­wa 1984;  Tomasz z Akwi­nu, Kwe­stie o mocy Boga (2011), i O wiecz­no­ści świa­ta (War­sza­wa 2003);  F. Cople­ston, Histo­ria, tom II, rozdz. 6, róż­ne wyda­nia;  E. Gil­son, Duch filo­zo­fii śre­dnio­wiecz­nej, roz­dzia­ły 4–5, War­sza­wa 1959.
  1. Szczę­ście i cel życia ludz­kie­go według myśli­cie­li sta­ro­żyt­nych i śre­dnio­wiecz­nych
    Opie­kun nauko­wy:  prof. dr hab. Krzysz­tof Łapiń­ski
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    Pla­ton, Obro­na Sokra­te­sa, róż­ne wyda­nia; Ary­sto­te­les, Zachę­ta do filo­zo­fii, róż­ne wyda­nia; Dio­ge­nes Laer­tios, Żywo­ty i poglą­dy słyn­nych filo­zo­fów, ks. X, Epi­kur, róż­ne wyda­nia;  Sene­ka, Dia­lo­gi, War­sza­wa 1998; Marek Aure­liusz, Roz­my­śla­nia, róż­ne wyda­nia; Por­fi­riusz, List do Mar­cel­li, Kra­ków 2006; Boecjusz, O pocie­sze­niu, róż­ne wyda­nia; Bona­wen­tu­ra, Dro­ga duszy do Boga, 2001; P. Hadot, Czym jest filo­zo­fia sta­ro­żyt­na?, War­sza­wa 1995; W.K.C. Guth­rie, Sokra­tes, War­sza­wa 2000; W. Seń­ko, Jak rozu­mieć filo­zo­fię śre­dnio­wiecz­ną?, War­sza­wa 1993; R. Hein­zmann, Filo­zo­fia śre­dnio­wie­cza, róż­ne wyda­nia.
  1. Czy zga­dzasz się z twier­dze­niem Roma­na Ingar­de­na, że „gdy­by nie ist­nia­ły żad­ne war­to­ści pozy­tyw­ne i nega­tyw­ne oraz zacho­dzą­ce mię­dzy nimi związ­ki […], wte­dy w ogó­le nie mogła­by ist­nieć żad­na praw­dzi­wa odpo­wie­dzial­ność…”?  (z oka­zji 50 rocz­ni­cy śmier­ci).
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Paweł Łuków
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    R. Ingar­den, Ksią­żecz­ka o czło­wie­ku, War­sza­wa 1998; R. Ingar­den, Wykła­dy z ety­ki, War­sza­wa, 1989; P. Duchliń­ski, red., Dzie­dzic­two ety­ki współ­cze­snej: aksjo­lo­gia i ety­ka Roma­na Ingar­de­na i jego uczniów : stu­dia i roz­pra­wy, Kra­ków  2015; J. Hołów­ka, red. Filo­zo­fia moral­no­ści: posta­no­wie­nie i odpo­wie­dzial­ność moral­na, War­sza­wa 1997; A. Jedy­nak, Odpo­wie­dzial­ność w glo­bal­nej wio­sce, War­sza­wa 2008;  I. Ber­lin,  Dwie kon­cep­cje wol­no­ści i inne ese­je, War­sza­wa.
  1. Czy poli­ty­ka jest racjo­nal­na? Roz­wiń temat w odnie­sie­niu do zna­nych Ci kon­cep­cji filo­zo­ficz­nych.
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Rafał Wonic­ki
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne:
    Caplan, Mit racjo­nal­ne­go wybor­cy, War­sza­wa 2017, roz. 1,2,4,5, ;M. Oake­shott, racjo­na­lizm w poli­ty­ce w: Wie­ża babel i inne ese­je, War­sza­wa 1999. Pla­ton, Pań­stwo, ks. IV, róż­ne wyda­nia; Poli­tyk, róż­ne wyda­nia;.I. Kant, O porze­ka­dle, Toruń 1995, cz II; F. A. von Hay­ek, Dro­ga do znie­wo­le­nia, Kra­ków 2003, roz. II, III, IV; J. Haber­mas, Faktycz­ność i obo­wią­zy­wa­nie: teo­ria dys­kur­su wobec zagad­nień pra­wa i demo­kra­tycz­ne­go pań­stwa praw­ne­go, War­sza­wa 2005, roz. IV, VII; J. Mikla­szew­ska, Liber­ta­riań­skie kon­cep­cje wol­no­ści i wła­sno­ści, Kra­ków 1994, roz. 3; H. Arendt, Kon­dy­cja ludz­ka, War­sza­wa 2000, roz. VI; Machia­vel­li, Ksią­żę, roz. XV-XXV, róż­ne wyda­nia; T. Buk­siń­ski, Racjo­nal­ność współ­dzia­łań. Szki­ce z filo­zo­fii poli­ty­ki, Poznań 1996; M. Nuss­baum, Poli­ti­cal Emo­tions, Harvard Uni. Press, 2013, roz. 10, 11; J. Rawls, Libe­ra­lizm poli­tycz­ny War­sza­wa 1998, wykład II, V; A. MacIn­ty­re, Czy­ja spra­wie­dli­wość? Jaka racjo­nal­ność?, War­sza­wa 2007, roz. I, XVIII; Filo­zo­fia poli­ty­ki, Jakub­kow­ski, War­sza­wa 2005. Prze­wod­nik po współ­cze­snej filo­zo­fii poli­tycz­nej, red. Goodin R.E., Pet­tit, Ph., tłum. C. Cie­śliń­ski, M. Porę­ba, 1998.

Plik PDF do pobra­nia.


War­to zapo­znać się z regu­la­mi­nem Olim­pia­dy. Posta­ra­my się na bie­żą­co infor­mo­wać o tema­ty­ce eli­mi­na­cji i wska­zów­kach biblio­gra­ficz­nych (tek­stach, z któ­ry­mi war­to się zapo­znać przy pisa­niu pra­cy na powyż­sze tema­ty).

Infor­ma­cje te moż­na zna­leźć też w biu­le­ty­nie „Olim­pia­da filo­zo­ficz­na” oraz na stro­nie Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Filo­zo­ficz­ne­go – orga­ni­za­to­ra Olim­pia­dy.

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

2 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • Bez obra­zy, lecz powyż­sze tema­ty aż trą­cą i tchną jakąś dziw­ną zacho­waw­czo­ścią, bez­piecz­niac­twem, modą, ogól­ny­mi, współ­cze­sny­mi i powszech­ny­mi tren­da­mi myślo­wy­mi a tak­że poli­tycz­ną popraw­no­ścią /PC/. Więc aż pro­si­ło­by się o więk­szy pazur, zaczep­kę czy nawet o pro­wo­ka­cję inte­lek­tu­al­ną! To nowa matu­ra bis?!
    Co na to np. prof. J. Woleń­ski?!

    • Demo­kra­cja con­tra popu­lizm?!
      Sztu­ka współczesna/zagrożenie kli­ma­tycz­ne?!
      Polityka/racjonalizm?!
      Sta­tus moral­ny robotów/morderstwo?!
      Fikcja/prawdziwość?!
      LK/koronny wia­rus?!

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy