Ogłoszenia Olimpiada Filozoficzna Patronaty

Znamy tematy prac pisemnych 34. Olimpiady Filozoficznej

Znamy tematy prac pisemnych etapu szkolnego 34. edycji Olimpiady Filozoficznej! Jedenaście tematów czeka na uczniów, którzy do 30 listopada 2021 mają przedstawić prace pisemne. Tematy powinny zadowolić m.in. miłośników filozofii Sokratesa, L. Kołakowskiego i H. Elzenberga. Co jeszcze czeka na młodych fascynatów filozofii? Zachęcamy do lektury wpisu. Nasz magazyn – jak co roku – patronuje Olimpiadzie i wspiera Olimpijczyków.

Wybierz i opra­cuj w for­mie pisem­nej jeden z poda­nych niżej tem­atów, a następ­nie złóż pra­ce dyrek­torowi szko­ły, opie­ku­no­wi lub sekre­tar­zowi właś­ci­wego Komite­tu Okrę­gowego Olim­pia­dy do dnia 30 listopa­da 2021 r.

Zain­tere­sowanych wzię­ciem udzi­ału w OF zachę­camy do lek­tu­ry nasze­go mag­a­zynu (wszys­tkie wyda­nia są dostęp­ne > tutaj), w szczegól­noś­ci tym, któ­rzy wybio­rą tem­aty 1. i 11., pole­camy nume­ry Dla­cze­go demo­kra­cja?Obli­cza spra­wie­dli­wo­ści, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 2. i 4., pole­camy nume­ry Gdzie jest mój umysł oraz Czy żyje­my w symu­la­cji?, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 3., pole­camy numer Esen­cja pięk­na, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 5. pole­camy numer Zło, tym, któ­rzy wybio­rą tem­at 7., pole­camy cykl arty­ku­łów Prof. M. Het­mań­skie­go Mean­dry meta­fo­ry publi­ko­wa­nych w każ­dym nume­rze „Filo­zo­fuj!” od nume­ru 32, zaś ci, któ­rzy wybio­rą temat 6., niech wypa­tru­ją nume­ru pt. Wąt­pie­nie, któ­ry uka­że się na począt­ku listo­pa­da 2021.


Tematy prac pisemnych etapu szkolnego

  1. Kie­dy i w jaki spo­sób indy­wi­du­al­ne pra­wa (pra­wa czło­wie­ka) mogą zagra­żać zdro­wiu publicznemu?
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Agniesz­ka Nogal
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Agam­ben G.(2008), Homo sacer: suwe­ren­na wła­dza i nagie życie, przeł. Nowak P., Pru­szyń­ski i S‑ka, War­sza­wa; Andrzej­czuk R. (2002), Ewo­lu­cja tre­ści praw czło­wie­ka, „Stu­dia z Pra­wa Wyzna­nio­we­go” 4, s. 219–241; Arendt H.(1993), Korze­nie tota­li­ta­ry­zmu, Nie­za­leż­na Ofi­cy­na Wydaw­ni­cza; Com­plak K. (2006), Zasa­da ochro­ny god­no­ści czło­wie­ka nor­ma­tyw­nym naka­zem obo­wią­zu­ją­cym pra­wo­daw­ców i orga­ny sto­su­ją­ce pra­wo, w: L. Wiśniew­ski (red.), Wol­no­ści i pra­wa jed­nost­ki oraz ich gwa­ran­cje w prak­ty­ce, War­sza­wa: Wydaw­nic­two Sej­mo­we, s. 7–20; Lem­ke T. (2010), Bio­po­li­ty­ka, Przeł. Domi­niak T., Wydaw­nic­two Sic!, Warszawa.
  1. Czy pozna­nie może odby­wać się nie­za­leż­nie od cia­ła? Rola cia­ła w pozna­niu w świe­tle filo­zo­fii i badań kognitywistycznych
    Opie­kun nauko­wy: dr Kata­rzy­na Kuś
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Clark, D. J. Chal­mers, Umysł roz­sze­rzo­ny, przeł. M. Mił­kow­ski, w: Ana­li­tycz­na meta­fi­zy­ka umy­słu, pod red. M Mił­kow­ski, R. Poczo­but, War­sza­wa 2008; Con­dil­lac, E., B., Trak­tat o wra­że­niach, PWN (dowol­ne wyda­nie); Dama­sio, A., R., (2000) Tajem­ni­ca świa­do­mo­ści. Cia­ło i emo­cje współ­two­rzą świa­do­mość, tł. M. Kar­piń­ski, Poznań; Descar­tes, R. Medy­ta­cje o pierw­szej filo­zo­fii (dowol­ne wyda­nie); Hus­serl E., Idee czy­stej feno­me­no­lo­gii i feno­me­no­lo­gicz­nej filo­zo­fii, księ­ga II, przeł. D. Gie­ru­lan­ka, War­sza­wa 1975; Lakoff, G., John­son, M.. Meta­fo­ry w naszym życiu. (dowol­ne wyda­nie); Mer­le­au-Pon­ty, M., Feno­me­no­lo­gia per­cep­cji, przeł. M. Kowal­ska, J. Miga­siń­ski. Ale­the­ia, War­sza­wa 2001; Pla­ton, Fedon (dowol­ne wyda­nie); Sek­stus Empi­ryk, Zary­sy Pyr­roń­skie, księ­ga I (dowol­ne wyda­nie); Wil­son, A. D., & Golon­ka, S. (2014). Ucie­le­śnie­nie pozna­nia to nie to, co myślisz. Avant, 5(1), 21–56; Win­kiel­man, P., Nie­den­thal, P., Ucie­le­śnio­ny emo­cjo­nal­ny umysł spo­łecz­ny. [w:] Psy­cho­lo­gia pozna­nia spo­łecz­ne­go: Nowe idee, red. M. Ko|a, M. Kos­sow­ska, PWN, War­sza­wa 2009.
  1. Jak filo­zo­fia rozu­mie spo­łecz­ne oddzia­ły­wa­nie sztu­ki?
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Mate­usz Salwa
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: C. Bishop, Sztucz­ne pie­kła, przeł. J. Sta­ni­szew­ski, War­sza­wa 2015; N. Bour­riaud, Este­ty­ka rela­cyj­na, przeł. Ł. Biał­kow­ski, Kra­ków 2015; J. Ran­cie­re, Este­ty­ka jako poli­ty­ka, przeł. J. Kuty­ła, P. Mościc­ki, War­sza­wa 2007; K. Sien­kie­wicz, Zatań­czą ci, co drże­li: pol­ska sztu­ka kry­tycz­na, Kra­ków 2014; Sku­tecz­ność sztu­ki, red. T. Zału­ski, Łódź 2014; Sztu­ka ze spo­łecz­no­ścią, red. J. Wój­cik, I. Stok­fi­szew­ski, I. Jasiń­ska, War­sza­wa 20184; H. Tabor­ska, Współ­cze­sna sztu­ka publicz­na: dzie­ła i pro­ble­my, War­sza­wa 1996.
  1. Czy roz­wój sztucz­nej inte­li­gen­cji przy­czy­nia się do zepsu­cia, czy do popra­wy obyczajów?
    Opie­kun nauko­wy: dr Bar­tosz Działoszyński
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: J.J. Rous­se­au, Roz­pra­wa o naukach i sztu­kach, w: tegoż, Trzy roz­pra­wy z filo­zo­fii spo­łecz­nej; J. Kaplan, Sztucz­na inte­li­gen­cja. Co każ­dy powi­nien wie­dzieć, PWN 2019; A. Prze­ga­liń­ska, P. Oksa­no­wicz, Sztucz­na inte­li­gen­cja. Nie­ludz­ka, arcy­ludz­ka, Znak 2020; Spo­tli­ght on Arti­fi­cial Intel­li­gen­ce and Fre­edom of Expres­sion (doku­ment OBWE), https://www.osce.org/files/f/documents/9/f/456319_0.pdf;  M. Bile­wicz et al., Arti­fi­cial intel­li­gen­ce aga­inst hate…, https://www.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2021/05/artykul-prof.-bilewicza.pdf.
  1. Unde malum? Filo­zo­fo­wie sta­ro­żyt­ni o źró­dłach zła fizycz­ne­go i moral­ne­go. Przed­staw na wybra­nych przykładach
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Tomasz Tiuryn
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Pla­ton, Pań­stwo, ks. X, 614B620D (mit Era); Faj­dros, 245D249D (upa­dek duszy); Tima­jos 28A42E (utwo­rze­nie świa­ta i duszy); Ary­sto­te­les, Ety­ka niko­ma­chej­ska, VII.1–4 (; Epi­kur, List do Meno­ikeu­sa; Epik­tet, Dia­try­by II.16; Enche­iri­dion; Sene­ka, O opatrz­no­ści, w: Pisma filo­zo­ficz­ne; św. Augu­styn, O wol­nej woli, ks. I, ks. II, r. 47–54; ks. III; Wyzna­nia, ks. II, r. 4–10; VIII, r. 7–12; Plo­tyn, Enne­ady I.8; Tomasz z Akwi­nu, Kwe­stie dys­ku­to­wa­ne o złu, kwe­stia 1, arty­kuł 1, w: Edu­ka­cja Filo­zo­ficz­na 71/2021 (http://www.edukacja-filozoficzna.uw.edu.pl/nr-712021/); Inspi­ra­cje: Zło, numer cza­so­pi­sma „Filo­zo­fuj!” 5(35)/2020 (https://filozofuj.eu/wp-content/uploads/2020/08/fi035_net.pdf).
  1. Czym jest pew­ność w pozna­niu? Roz­wiń temat w nawią­za­niu do twór­czo­ści Lesz­ka Koła­kow­skie­go?
    Opie­kun nauko­wy: prof. dr hab. Bar­ba­ra Markiewicz
    Pra­ce podej­mu­ją­ce to zagad­nie­nie bio­rą udział w kon­kur­sie o nagro­dę im Lesz­ka Koła­kow­skie­go. Regu­la­min kon­kur­su dostęp­ny na stro­nie www.fnp.org.pl.
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: L. Koła­kow­ski, Hus­serl i poszu­ki­wa­nie pew­no­ści; L. Koła­kow­ski, Nie­ra­cjo­nal­ność racjo­na­li­zmu [w:] Pochwa­ła nie­kon­se­kwen­cji t. 2; L. Koła­kow­ski, Praw­da i praw­do­mów­ność jako war­to­ści kul­tu­ry [w:] Kul­tu­ra i fety­sze; Epi­ste­mo­lo­gicz­ny sens etio­lo­gii wie­dzy, Fabu­la mun­di i nos Kle­opa­try [w:] Czy dia­beł może być zba­wio­ny? (róż­ne wydania).

Zob. wywiady z Mirą Zyśko, Karoliną Bassą, Olgą Żyminowską, Dawidem GórasemKatarzyną Kubik – zwycięzcami poprzednich edycji OF.


  1. Jaka jest rola meta­for w pozna­niu codzien­nym, nauko­wym i filozoficznym?
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Tomasz Puczyłowski
    Suge­stie bibliograficzne:Arendt, H. (1979), Filo­zo­fia i meta­fo­ra, „Tek­sty : teo­ria lite­ra­tu­ry, kry­ty­ka, inter­pre­ta­cja” 47(5), s. 167–187 https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja/Teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1979-t-n5_(47)/Teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1979-t-n5_(47)-s167-187/Teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1979-t-n5_(47)-s167-187.pdf; Bart­ko­wiak K. (2012), David­son i Ror­ty o meta­fo­rze, „Prze­gląd Filo­zo­ficz­ny – Nowa Seria”  81(1), s. 221–236. DOI: 10.2478/v10271-012‑0014‑5; Gołę­biew­ska M. (2017), Kon­cep­cje meta­fo­ry i meta­fo­ry­za­cji a poję­cie – komen­tarz do sta­nu badań, „IDEA. Stu­dia nad struk­tu­rą i roz­wo­jem pojęć filo­zo­ficz­nych”, 29/2 https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/6888/1/Idea_29_2_2017_M_Golebiewska_Koncepcje_metafory_i_metaforyzacji_a_pojecie.pdf; Gri­ce H. P. (1980), Logi­ka a kon­wer­sa­cja, przeł. B. Sta­nosz, [w:] B. Sta­nosz (red.), Język w świe­tle nauki, War­sza­wa 1980, s. 91 – 114; Lakoff G., John­son M. (1988), Meta­fo­ry w naszym życiu, przeł. T. Krze­szow­ski, War­sza­wa 1988; Łuka­sie­wicz D. (2011), Ana­li­za i egzy­sten­cja w uję­ciu Tade­usza Cze­żow­skie­go i Maria­na Prze­łęc­kie­go, „Ana­li­za i Egzy­sten­cja” 15, s. 11–25 https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Analiza_i_Egzystencja/Analiza_i_Egzystencja-r2011-t15/Analiza_i_Egzystencja-r2011-t15-s11-25/Analiza_i_Egzystencja-r2011-t15-s11-25.pdf; Macia­szek J. (2016), Przy­czy­no­wa teo­ria meta­fo­ry na tle filo­zo­fii Donal­da David­so­na, „Stu­dia Semio­tycz­ne” 30 (1), s. 43–70 http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-681c0a8d-ac96-48da-8c68-0aa8179e989b; Nowa­czyk A. (2000), Dosłow­ność, meta­fo­ra i non­sens w filo­zo­fii , [w:] J. Pelc (red.) Język współ­cze­snej huma­ni­sty­ki, BMS, War­sza­wa 2000, s. 207 – 222. http://www.filozof.uni.lodz.pl/prac/an/teksty/04.Dos%C5%82owno%C5%9B%C4%87%20%20metafora%20i%20nonsens%20w%20filozofii.pdf; Prze­łęc­ki M. (1996), Poza gra­ni­ca­mi nauki, War­sza­wa: Pol­skie Towa­rzy­stwo Semio­tycz­ne; Tokarz M. (2000), Pod­sta­wo­we zało­że­nia teo­rii meta­fo­ry Lakof­fa i John­so­na, „Nowa Kry­ty­ka” 11, 253–261 https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Nowa_Krytyka/Nowa_Krytyka-r2000-t11/Nowa_Krytyka-r2000-t11-s253-261/Nowa_Krytyka-r2000-t11-s253-261.pdf; Woleń­ski J. (1996), Sens i non­sens w filo­zo­fii, [w:] ten­że, W stro­nę logi­ki, Kra­ków: Aureus, s. 342–353.
  2. Kie­dy przy­ro­da może być kon­tem­plo­wa­na jako „czy­sty pod­miot, myślą­ce i czu­ją­ce zwier­cia­dło”? Odpo­wiedz odwo­łu­jąc się do twór­czo­ści Hen­ry­ka Elzen­berga

    Pra­ce podej­mu­ją­ce to zagad­nie­nie mają szan­sę na uzy­ska­nie nagro­dy spe­cjal­nej ufun­do­wa­nej przez Insty­tut Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Miko­ła­ja Koper­ni­ka w Toruniu.

    Opie­kun nauko­wy: dr hab., prof. Kin­ga Kaśkiewicz

    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: H. Elzen­berg, Prze­ży­cia zwią­za­ne z przy­ro­dą, w: tegoż, Pisma este­tycz­ne, s. 147–160, Lublin 1999; H. Elzen­berg Kło­pot z ist­nie­niem: afo­ry­zmy z porząd­ku cza­su, s. 165–167, Kra­ków 1994; W. Tybur­ski, Eko­este­ty­ka, w:  tegoż Dys­cy­pli­ny huma­ni­stycz­ne i eko­lo­gia, s. 171–220.

  1. Jaką rolę, według filo­zo­fów, odgry­wa ego­izm w porząd­ku histo­rii?
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Jakub Szczepański
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Imma­nu­el Kant, Idea powszech­nej histo­rii w aspek­cie kosmo­po­li­tycz­nym, przeł. M. Żela­zny, róż­ne wyda­nia; Imma­nu­el Kant, Odpo­wiedź na pyta­nie, czym jest Oświe­ce­nie?, przeł. T. Kupś, róż­ne wyda­nia; Adam Smith, Bada­nia Nad Natu­rą i Przy­czy­na­mi Bogac­twa Naro­dów, t. II, ks. IV, rozdz. II, przeł. A. Prej­bisz, War­sza­wa 2007; G. W. Hegel, Wykła­dy z filo­zo­fii dzie­jów, Tom I, wstęp, przeł. J. Gra­bow­ski, A. Land­man, War­sza­wa 1958; Zbi­gniew Kude­ro­wicz, Filo­zo­fia Dzie­jów, War­sza­wa 1983.
  1. Czy i w jaki spo­sób zmie­niał się histo­rycz­nie obraz Sokra­te­sa jako filozofa?
    Opie­kun nauko­wy:  prof. dr hab. Krzysz­tof Łapiński
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Pla­ton, Obro­na Sokra­te­sa (róż­ne wyda­nia); Pla­ton, Uczta (róż­ne wyda­nia); Pla­ton, Fedon (róż­ne wyda­nia); P. Hadot, Postać Sokra­te­sa, w: P. Hadot, Filo­zo­fia jako ćwi­cze­nie ducho­we, przeł. P. Domań­ski, War­sza­wa 2003, s. 97–140 lub P. Hadot, Czym jest filo­zo­fia sta­ro­żyt­na, przeł. P. Domań­ski, War­sza­wa 2000, s. 49–82; J. Domań­ski, Scho­la­stycz­ne i huma­ni­stycz­ne poję­cie filo­zo­fii, Kęty 2005, s. 50–63; W. Guth­rie, Sokra­tes, przeł. K. Łapiń­ski, S. Żuław­ski, War­sza­wa 2000.
  1. Czy moż­na uspra­wie­dli­wić prze­moc w poli­ty­ce? Czy moż­li­wa jest poli­ty­ka bez prze­mo­cy? Roz­wiń zagad­nie­nie odwo­łu­jąc się do zna­nych Ci kon­cep­cji filo­zo­ficz­nych.
    Opie­kun nauko­wy: dr hab. Rafał Wonicki
    Suge­stie biblio­gra­ficz­ne: Ador­no T., Hor­khe­imer M., Dia­lek­ty­ka oświe­ce­nia, tłum. M. Łuka­sze­wicz. Wydaw­nic­two IFiS PAN, War­sza­wa 1994, roz­dział „Żywio­ły anty­se­mi­ty­zmu. Gra­ni­ce oświe­ce­nia”; Agam­ben, Homo Sacer, część III, Pru­szyń­ski i S‑ka, War­sza­wa 2008; Arendt, O prze­mo­cy. Nie­po­słu­szeń­stwo oby­wa­tel­skie, Ale­the­ia, War­sza­wa 1999; Bar­ra­do­ri G., Filo­zo­fia w cza­sach ter­ro­ru, tłum. A. Kara­lus i inni, WAiP, War­sza­wa 2008; Foucault M., Rzą­do­myśl­ność w: Filo­zo­fia, histo­ria, poli­ty­ka. Wybór pism, tłum. D Lesz­czyń­ski, L. Rasiń­ski, PWN, War­sza­wa-Wro­cław 2000; Hob­bes Th., Lewia­tan, ks. XVI-XXI (każ­de wyda­nie); Kant I., O porze­ka­dle. Do wiecz­ne­go poko­ju, tłum. M. Żela­zny, Wydaw­nic­two COMER, Toruń 1995; Laza­ri-Paw­łow­ska I., Gan­dhi, War­sza­wa 1967.; Machia­vel­li N., Ksią­żę (każ­de wyda­nie); Mouf­fe Ch., Poli­tycz­ność, Wydaw­nic­two Kry­ty­ki Poli­tycz­nej, War­sza­wa 2008, s. 50–106; Schmitt C., Poję­cie poli­tycz­no­ści w: Teo­lo­gia poli­tycz­na i inne pisma; Ale­the­ia 2012, s. 245–315; Sorel G., Roz­wa­ża­nia o prze­mo­cy, tłum. M. J. Mosa­kow­ski, Wydaw­nic­two Kry­ty­ki Poli­tycz­nej, 2014, roz­dział VI; Tomasz z Akwi­nu, Zagad­nie­nie 40, O woj­nie w: Suma teo­lo­gicz­na, tłum. A. Gła­żew­ski, Lon­dyn 1967 (lub każ­de inne wyda­nie); Žižek S., Prze­moc. Sześć spoj­rzeń z uko­sa, tłum. A. Gór­ny. Wydaw­nic­two Muza, 2010.

Plik PDF do pobrania.


War­to zapo­znać się z pro­gra­mem Olim­pia­dy.

Będzie­my na bie­żą­co infor­mo­wać o aktu­al­no­ściach OF. Infor­ma­cje te moż­na zna­leźć też w na stro­nie Pol­skie­go Towa­rzy­stwa Filo­zo­ficz­ne­go – orga­ni­za­to­ra Olimpiady.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy