Artykuł Scenariusze lekcji

Jacek Frydrych, Jacek Wojtysiak: Analiza wybranego problemu moralnego – scenariusz lekcji filozofii do programu „Źródła mądrości”

zrodla madrosci baner

Temat lekcji: Analiza wybranego problemu moralnego z wykorzystaniem pojęć i twierdzeń poznanych teorii etycznych

Klasa/czas trwania lekcji: klasa I szkoły ponadpodstawowej / 45 min

Podstawa programowa: filozofia w zakresie podstawowym

Program nauczania: program nauczania filozofii w zakresie podstawowym Źródła mądrości [lekcja nr 24 Programu].

Cele główne:

  1. wiedza: utrwalanie wiedzy na temat pojęć i twierdzeń wybranych teorii i stanowisk etycznych: utylitaryzm J.S. Milla jako teoria konsekwencjalistyczna, etyka I. Kanta jako teoria deontologiczna.
  2. kompetencje kluczowe:
    1) rozwijanie kompetencji w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;
    2) rozwijanie kompetencji osobistych, społecznych oraz umiejętności uczenia się.
    a) umiejętności: ćwiczenie umiejętności definiowania, doskonalenie umiejętności analizowania problemów moralnych z wykorzystaniem teorii etycznej, doskonalenie umiejętności współpracy.
    b) postawy: rozwijanie wrażliwości aksjologicznej, uczciwości, sumienności (pracowitości), refleksyjności.

Cele szczegółowe – uczeń:

  1. podaje poprawne definicje (model definicji klasycznej) takich terminów jak: „ściąganie”, „konsekwencjalizm”, „deontologizm”.
  2. wykorzystując pojęcia i twierdzenia poznanych teorii etycznych formułuje moralną ocenę ściągania.
  3. współpracuje z innymi uczestnikami zajęć w ramach metody studium przypadku oraz wdraża się do pracy tą metodą;
  4. projektuje i pisze esej na temat: w wybranym tekście kultury zidentyfikuj problem moralny i rozważ go w świetle wybranej koncepcji etycznej.

Metody i techniki pracy: studium przypadku

Formy pracy: praca indywidualna, praca w parach lub w grupach 3–5 osobowych, praca z całą klasą.

Środki dydaktyczne: karta pracy, internet.

Przebieg lekcji:

Komentarz metodyczny:

Przedstawiony scenariusz lekcji nawiązuje do wcześniejszych zajęć poświęconych charakterystyce etyki utylitarystycznej i kantowskiej jako typowych teorii reprezentujących dwa paradygmaty w etyce: konsekwencjalizm i deontologizm. Scenariusz można modyfikować – np. zrezygnować z zadania 1. (z karty pracy) i więcej czasu przeznaczyć na pracę w grupach w ramach studium przypadku; w ramach studium przypadku można poświęcić ok. 10 min. na dyskusję nad wypracowanymi w grupach rozwiązaniami, choć taka ilość czasu w niewielkim stopniu umożliwi uczniom ćwiczenie się w umiejętności dyskutowania. Rozbudowanie scenariusza o moduł dyskutowania (stanowiący istotną część standardowej metody studium przypadku) wymagałoby przeznaczenia dodatkowej lekcji na realizację tematu.

Poza uzyskaną wiedzą i ćwiczeniem wybranych umiejętności, realizacja tak zaprojektowanych zajęć przyczynia się do rozwijania dwóch kompetencji kluczowych: w zakresie rozumienia i tworzenia informacji oraz w zakresie kompetencji osobistych, społecznych oraz umiejętności uczenia się.

Warto podkreślić, że każda z lekcji filozofii może być dobrą sposobnością do urzeczywistniania jednej z kluczowych idei edukacyjnych, wedle której strategicznym celem edukacji powinno być podnoszenie kultury logicznej uczniów (rozwijanie złożonej umiejętności krytycznego myślenia)1. Zachęca się, aby nauczyciel filozofii na każdej lekcji nawiązywał do tej idei, wskazując na konkretną wiedzę, umiejętności i postawy, współtworzące lub sprzyjające rozwijaniu krytycznego myślenia.

Przedstawiony scenariusz zdecydowanie lepiej zrealizować na dwóch godzinach lekcyjnych. Można go wykorzystywać do zrealizowania zajęć z filozofii w innym formacie –
np. w ramach kursu filozofii w zakresie rozszerzonym, kursu filozofii innego typu niż 30-godzinny kurs filozofii w zakresie podstawowym, w ramach koła filozoficznego lub na zajęciach z etyki.

Zaproponowany scenariusz lekcji może stanowić część projektu edukacyjnego (np. w ramach nieobowiązkowych zajęć z etyki).


Przypisy:

  1. Zachodzą daleko idące zbieżności między zakresami i treścią obydwu terminów, co uprawnia do uznania kultury logicznej i krytycznego myślenia za zasadniczo ten sam cel pracy edukacyjnej.

Jacek Frydrych – dr nauk humanistycznych w zakresie filozofii; nauczyciel mianowany, ekspert Centralnej Komisji Edukacyjnej. W latach 1998–2019 nauczyciel akademicki; od 2004 nauczyciel filozofii i etyki w III LO im. Unii Lubelskiej w Lublinie. Współautor podstawy programowej w zakresie filozofii i etyki oraz publikacji: Vademecum Nauczyciela. Wdrażanie podstawy programowej w szkole ponadpostawowej. Filozofia, etyka (2019). Autor i realizator szkoleń dla konsultantów, doradców metodycznych i nauczycieli (we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji). Autor programu nauczania: „Filozofia i literatura”.

Jacek Wojtysiak – profesor filozofii; wieloletni wykładowca Wydziału Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II; autor sześciu książek oraz kilkuset artykułów naukowych i popularyzatorskich; kilka lat uczył filozofii w liceum, a do dziś chętnie filozofuje z młodzieżą, w tym ze swoimi synami i bratankiem; tak jak Arystoteles oraz Immanuel Kant lubi spacery w poszukiwaniu złotego środka.


Scenariusz jest elementem materiałów dydaktyczny do podręcznika Źródła mądrości.

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2022 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy