Artykuł Scenariusze lekcji

Jacek Frydrych, Jacek Wojtysiak: Analiza wybranego problemu moralnego – scenariusz lekcji filozofii do programu „Źródła mądrości”

Temat lek­cji: Ana­li­za wybra­ne­go pro­ble­mu moral­ne­go z wyko­rzy­sta­niem pojęć i twier­dzeń pozna­nych teo­rii etycznych

Klasa/czas trwa­nia lek­cji: kla­sa I szko­ły ponad­pod­sta­wo­wej / 45 min

Pod­sta­wa pro­gra­mo­wa: filo­zo­fia w zakre­sie podstawowym

Pro­gram naucza­nia: pro­gram naucza­nia filo­zo­fii w zakre­sie pod­sta­wo­wym Źró­dła mądro­ści [lek­cja nr 24 Programu].

Cele główne:

  1. wie­dza: utrwa­la­nie wie­dzy na temat pojęć i twier­dzeń wybra­nych teo­rii i sta­no­wisk etycz­nych: uty­li­ta­ryzm J.S. Mil­la jako teo­ria kon­se­kwen­cja­li­stycz­na, ety­ka I. Kan­ta jako teo­ria deontologiczna.
  2. kom­pe­ten­cje kluczowe:
    1) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia informacji;
    2) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.
    a) umie­jęt­no­ści: ćwi­cze­nie umie­jęt­no­ści defi­nio­wa­nia, dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści ana­li­zo­wa­nia pro­ble­mów moral­nych z wyko­rzy­sta­niem teo­rii etycz­nej, dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści współpracy.
    b) posta­wy: roz­wi­ja­nie wraż­li­wo­ści aksjo­lo­gicz­nej, uczci­wo­ści, sumien­no­ści (pra­co­wi­to­ści), refleksyjności.

Cele szczegółowe – uczeń:

  1. poda­je popraw­ne defi­ni­cje (model defi­ni­cji kla­sycz­nej) takich ter­mi­nów jak: „ścią­ga­nie”, „kon­se­kwen­cja­lizm”, „deon­to­lo­gizm”.
  2. wyko­rzy­stu­jąc poję­cia i twier­dze­nia pozna­nych teo­rii etycz­nych for­mu­łu­je moral­ną oce­nę ściągania.
  3. współ­pra­cu­je z inny­mi uczest­ni­ka­mi zajęć w ramach meto­dy stu­dium przy­pad­ku oraz wdra­ża się do pra­cy tą metodą;
  4. pro­jek­tu­je i pisze esej na temat: w wybra­nym tek­ście kul­tu­ry ziden­ty­fi­kuj pro­blem moral­ny i roz­waż go w świe­tle wybra­nej kon­cep­cji etycznej.

Meto­dy i tech­ni­ki pra­cy: stu­dium przypadku

For­my pra­cy: pra­ca indy­wi­du­al­na, pra­ca w parach lub w gru­pach 3–5 oso­bo­wych, pra­ca z całą klasą.

Środ­ki dydak­tycz­ne: kar­ta pra­cy, internet.

Przebieg lekcji:

Komentarz metodyczny:

Przed­sta­wio­ny sce­na­riusz lek­cji nawią­zu­je do wcze­śniej­szych zajęć poświę­co­nych cha­rak­te­ry­sty­ce ety­ki uty­li­ta­ry­stycz­nej i kan­tow­skiej jako typo­wych teo­rii repre­zen­tu­ją­cych dwa para­dyg­ma­ty w ety­ce: kon­se­kwen­cja­lizm i deon­to­lo­gizm. Sce­na­riusz moż­na mody­fi­ko­wać – np. zre­zy­gno­wać z zada­nia 1. (z kar­ty pra­cy) i wię­cej cza­su prze­zna­czyć na pra­cę w gru­pach w ramach stu­dium przy­pad­ku; w ramach stu­dium przy­pad­ku moż­na poświę­cić ok. 10 min. na dys­ku­sję nad wypra­co­wa­ny­mi w gru­pach roz­wią­za­nia­mi, choć taka ilość cza­su w nie­wiel­kim stop­niu umoż­li­wi uczniom ćwi­cze­nie się w umie­jęt­no­ści dys­ku­to­wa­nia. Roz­bu­do­wa­nie sce­na­riu­sza o moduł dys­ku­to­wa­nia (sta­no­wią­cy istot­ną część stan­dar­do­wej meto­dy stu­dium przy­pad­ku) wyma­ga­ło­by prze­zna­cze­nia dodat­ko­wej lek­cji na reali­za­cję tematu.

Poza uzy­ska­ną wie­dzą i ćwi­cze­niem wybra­nych umie­jęt­no­ści, reali­za­cja tak zapro­jek­to­wa­nych zajęć przy­czy­nia się do roz­wi­ja­nia dwóch kom­pe­ten­cji klu­czo­wych: w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia infor­ma­cji oraz w zakre­sie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.

War­to pod­kre­ślić, że każ­da z lek­cji filo­zo­fii może być dobrą spo­sob­no­ścią do urze­czy­wist­nia­nia jed­nej z klu­czo­wych idei edu­ka­cyj­nych, wedle któ­rej stra­te­gicz­nym celem edu­ka­cji powin­no być pod­no­sze­nie kul­tu­ry logicz­nej uczniów (roz­wi­ja­nie zło­żo­nej umie­jęt­no­ści kry­tycz­ne­go myśle­nia)1. Zachę­ca się, aby nauczy­ciel filo­zo­fii na każ­dej lek­cji nawią­zy­wał do tej idei, wska­zu­jąc na kon­kret­ną wie­dzę, umie­jęt­no­ści i posta­wy, współ­two­rzą­ce lub sprzy­ja­ją­ce roz­wi­ja­niu kry­tycz­ne­go myślenia.

Przed­sta­wio­ny sce­na­riusz zde­cy­do­wa­nie lepiej zre­ali­zo­wać na dwóch godzi­nach lek­cyj­nych. Moż­na go wyko­rzy­sty­wać do zre­ali­zo­wa­nia zajęć z filo­zo­fii w innym formacie –
np. w ramach kur­su filo­zo­fii w zakre­sie roz­sze­rzo­nym, kur­su filo­zo­fii inne­go typu niż 30-godzin­ny kurs filo­zo­fii w zakre­sie pod­sta­wo­wym, w ramach koła filo­zo­ficz­ne­go lub na zaję­ciach z etyki.

Zapro­po­no­wa­ny sce­na­riusz lek­cji może sta­no­wić część pro­jek­tu edu­ka­cyj­ne­go (np. w ramach nie­obo­wiąz­ko­wych zajęć z etyki).


Przy­pi­sy:

  1. Zacho­dzą dale­ko idą­ce zbież­no­ści mię­dzy zakre­sa­mi i tre­ścią oby­dwu ter­mi­nów, co upraw­nia do uzna­nia kul­tu­ry logicz­nej i kry­tycz­ne­go myśle­nia za zasad­ni­czo ten sam cel pra­cy edukacyjnej.

Jacek Fry­drych – dr nauk huma­ni­stycz­nych w zakre­sie filo­zo­fii; nauczy­ciel mia­no­wa­ny, eks­pert Cen­tral­nej Komi­sji Edu­ka­cyj­nej. W latach 1998–2019 nauczy­ciel aka­de­mic­ki; od 2004 nauczy­ciel filo­zo­fii i ety­ki w III LO im. Unii Lubel­skiej w Lubli­nie. Współ­au­tor pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w zakre­sie filo­zo­fii i ety­ki oraz publi­ka­cji: Vade­me­cum Nauczy­cie­la. Wdra­ża­nie pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w szko­le ponad­po­sta­wo­wej. Filo­zo­fia, ety­ka (2019). Autor i reali­za­tor szko­leń dla kon­sul­tan­tów, dorad­ców meto­dycz­nych i nauczy­cie­li (we współ­pra­cy z Ośrod­kiem Roz­wo­ju Edu­ka­cji). Autor pro­gra­mu naucza­nia: „Filo­zo­fia i literatura”.

Jacek Woj­ty­siak – pro­fe­sor filo­zo­fii; wie­lo­let­ni wykła­dow­ca Wydzia­łu Filo­zo­fii Kato­lic­kie­go Uni­wer­sy­te­tu Lubel­skie­go Jana Paw­ła II; autor sze­ściu ksią­żek oraz kil­ku­set arty­ku­łów nauko­wych i popu­la­ry­za­tor­skich; kil­ka lat uczył filo­zo­fii w liceum, a do dziś chęt­nie filo­zo­fu­je z mło­dzie­żą, w tym ze swo­imi syna­mi i bra­tan­kiem; tak jak Ary­sto­te­les oraz Imma­nu­el Kant lubi spa­ce­ry w poszu­ki­wa­niu zło­te­go środka.


Sce­na­riusz jest ele­men­tem mate­ria­łów dydak­tycz­ny do pod­ręcz­ni­ka Źró­dła mądro­ści.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy