Artykuł Scenariusze lekcji

Jacek Frydrych, Jacek Wojtysiak: Analiza wybranego problemu moralnego – scenariusz lekcji filozofii do programu „Źródła mądrości”

Temat lek­cji: Ana­li­za wybra­ne­go pro­ble­mu moral­ne­go z wyko­rzy­sta­niem pojęć i twier­dzeń pozna­nych teo­rii etycznych

Klasa/czas trwa­nia lek­cji: kla­sa I szko­ły ponad­pod­sta­wo­wej / 45 min

Pod­sta­wa pro­gra­mo­wa: filo­zo­fia w zakre­sie podstawowym

Pro­gram naucza­nia: pro­gram naucza­nia filo­zo­fii w zakre­sie pod­sta­wo­wym Źró­dła mądro­ści [lek­cja nr 24 Programu].

Cele główne:

  1. wie­dza: utrwa­la­nie wie­dzy na temat pojęć i twier­dzeń wybra­nych teo­rii i sta­no­wisk etycz­nych: uty­li­ta­ryzm J.S. Mil­la jako teo­ria kon­se­kwen­cja­li­stycz­na, ety­ka I. Kan­ta jako teo­ria deontologiczna.
  2. kom­pe­ten­cje kluczowe:
    1) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia informacji;
    2) roz­wi­ja­nie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.
    a) umie­jęt­no­ści: ćwi­cze­nie umie­jęt­no­ści defi­nio­wa­nia, dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści ana­li­zo­wa­nia pro­ble­mów moral­nych z wyko­rzy­sta­niem teo­rii etycz­nej, dosko­na­le­nie umie­jęt­no­ści współpracy.
    b) posta­wy: roz­wi­ja­nie wraż­li­wo­ści aksjo­lo­gicz­nej, uczci­wo­ści, sumien­no­ści (pra­co­wi­to­ści), refleksyjności.

Cele szczegółowe – uczeń:

  1. poda­je popraw­ne defi­ni­cje (model defi­ni­cji kla­sycz­nej) takich ter­mi­nów jak: „ścią­ga­nie”, „kon­se­kwen­cja­lizm”, „deon­to­lo­gizm”.
  2. wyko­rzy­stu­jąc poję­cia i twier­dze­nia pozna­nych teo­rii etycz­nych for­mu­łu­je moral­ną oce­nę ściągania.
  3. współ­pra­cu­je z inny­mi uczest­ni­ka­mi zajęć w ramach meto­dy stu­dium przy­pad­ku oraz wdra­ża się do pra­cy tą metodą;
  4. pro­jek­tu­je i pisze esej na temat: w wybra­nym tek­ście kul­tu­ry ziden­ty­fi­kuj pro­blem moral­ny i roz­waż go w świe­tle wybra­nej kon­cep­cji etycznej.

Meto­dy i tech­ni­ki pra­cy: stu­dium przypadku

For­my pra­cy: pra­ca indy­wi­du­al­na, pra­ca w parach lub w gru­pach 3–5 oso­bo­wych, pra­ca z całą klasą.

Środ­ki dydak­tycz­ne: kar­ta pra­cy, internet.

Przebieg lekcji:

Komentarz metodyczny:

Przed­sta­wio­ny sce­na­riusz lek­cji nawią­zu­je do wcze­śniej­szych zajęć poświę­co­nych cha­rak­te­ry­sty­ce ety­ki uty­li­ta­ry­stycz­nej i kan­tow­skiej jako typo­wych teo­rii repre­zen­tu­ją­cych dwa para­dyg­ma­ty w ety­ce: kon­se­kwen­cja­lizm i deon­to­lo­gizm. Sce­na­riusz moż­na mody­fi­ko­wać – np. zre­zy­gno­wać z zada­nia 1. (z kar­ty pra­cy) i wię­cej cza­su prze­zna­czyć na pra­cę w gru­pach w ramach stu­dium przy­pad­ku; w ramach stu­dium przy­pad­ku moż­na poświę­cić ok. 10 min. na dys­ku­sję nad wypra­co­wa­ny­mi w gru­pach roz­wią­za­nia­mi, choć taka ilość cza­su w nie­wiel­kim stop­niu umoż­li­wi uczniom ćwi­cze­nie się w umie­jęt­no­ści dys­ku­to­wa­nia. Roz­bu­do­wa­nie sce­na­riu­sza o moduł dys­ku­to­wa­nia (sta­no­wią­cy istot­ną część stan­dar­do­wej meto­dy stu­dium przy­pad­ku) wyma­ga­ło­by prze­zna­cze­nia dodat­ko­wej lek­cji na reali­za­cję tematu.

Poza uzy­ska­ną wie­dzą i ćwi­cze­niem wybra­nych umie­jęt­no­ści, reali­za­cja tak zapro­jek­to­wa­nych zajęć przy­czy­nia się do roz­wi­ja­nia dwóch kom­pe­ten­cji klu­czo­wych: w zakre­sie rozu­mie­nia i two­rze­nia infor­ma­cji oraz w zakre­sie kom­pe­ten­cji oso­bi­stych, spo­łecz­nych oraz umie­jęt­no­ści ucze­nia się.

War­to pod­kre­ślić, że każ­da z lek­cji filo­zo­fii może być dobrą spo­sob­no­ścią do urze­czy­wist­nia­nia jed­nej z klu­czo­wych idei edu­ka­cyj­nych, wedle któ­rej stra­te­gicz­nym celem edu­ka­cji powin­no być pod­no­sze­nie kul­tu­ry logicz­nej uczniów (roz­wi­ja­nie zło­żo­nej umie­jęt­no­ści kry­tycz­ne­go myśle­nia)1. Zachę­ca się, aby nauczy­ciel filo­zo­fii na każ­dej lek­cji nawią­zy­wał do tej idei, wska­zu­jąc na kon­kret­ną wie­dzę, umie­jęt­no­ści i posta­wy, współ­two­rzą­ce lub sprzy­ja­ją­ce roz­wi­ja­niu kry­tycz­ne­go myślenia.

Przed­sta­wio­ny sce­na­riusz zde­cy­do­wa­nie lepiej zre­ali­zo­wać na dwóch godzi­nach lek­cyj­nych. Moż­na go wyko­rzy­sty­wać do zre­ali­zo­wa­nia zajęć z filo­zo­fii w innym formacie –
np. w ramach kur­su filo­zo­fii w zakre­sie roz­sze­rzo­nym, kur­su filo­zo­fii inne­go typu niż 30-godzin­ny kurs filo­zo­fii w zakre­sie pod­sta­wo­wym, w ramach koła filo­zo­ficz­ne­go lub na zaję­ciach z etyki.

Zapro­po­no­wa­ny sce­na­riusz lek­cji może sta­no­wić część pro­jek­tu edu­ka­cyj­ne­go (np. w ramach nie­obo­wiąz­ko­wych zajęć z etyki).


Przy­pi­sy:

  1. Zacho­dzą dale­ko idą­ce zbież­no­ści mię­dzy zakre­sa­mi i tre­ścią oby­dwu ter­mi­nów, co upraw­nia do uzna­nia kul­tu­ry logicz­nej i kry­tycz­ne­go myśle­nia za zasad­ni­czo ten sam cel pra­cy edukacyjnej.

Jacek Fry­drych – dr nauk huma­ni­stycz­nych w zakre­sie filo­zo­fii; nauczy­ciel mia­no­wa­ny, eks­pert Cen­tral­nej Komi­sji Edu­ka­cyj­nej. W latach 1998–2019 nauczy­ciel aka­de­mic­ki; od 2004 nauczy­ciel filo­zo­fii i ety­ki w III LO im. Unii Lubel­skiej w Lubli­nie. Współ­au­tor pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w zakre­sie filo­zo­fii i ety­ki oraz publi­ka­cji: Vade­me­cum Nauczy­cie­la. Wdra­ża­nie pod­sta­wy pro­gra­mo­wej w szko­le ponad­po­sta­wo­wej. Filo­zo­fia, ety­ka (2019). Autor i reali­za­tor szko­leń dla kon­sul­tan­tów, dorad­ców meto­dycz­nych i nauczy­cie­li (we współ­pra­cy z Ośrod­kiem Roz­wo­ju Edu­ka­cji). Autor pro­gra­mu naucza­nia: „Filo­zo­fia i literatura”.

Jacek Woj­ty­siak – pro­fe­sor filo­zo­fii; wie­lo­let­ni wykła­dow­ca Wydzia­łu Filo­zo­fii Kato­lic­kie­go Uni­wer­sy­te­tu Lubel­skie­go Jana Paw­ła II; autor sze­ściu ksią­żek oraz kil­ku­set arty­ku­łów nauko­wych i popu­la­ry­za­tor­skich; kil­ka lat uczył filo­zo­fii w liceum, a do dziś chęt­nie filo­zo­fu­je z mło­dzie­żą, w tym ze swo­imi syna­mi i bra­tan­kiem; tak jak Ary­sto­te­les oraz Imma­nu­el Kant lubi spa­ce­ry w poszu­ki­wa­niu zło­te­go środka.


Sce­na­riusz jest ele­men­tem mate­ria­łów dydak­tycz­ny do pod­ręcz­ni­ka Źró­dła mądro­ści.

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy