Artykuł Estetyka Filozofia współczesna

Małgorzata A. Szyszkowska: Dzieło muzyczne w estetyce Romana Ingardena

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 3 (33), s. 75. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Według Ingar­de­na dzie­łem muzycz­nym jest utwór muzycz­ny, któ­re­mu przy­pi­su­je się war­to­ści este­tycz­ne. Dzie­ło powsta­je w wyni­ku pra­cy twór­czej kom­po­zy­to­ra i jako dopra­co­wa­na idea czy pro­jekt ist­nie­je już odtąd sta­le. Dzie­ło muzycz­ne jest więc przed­mio­tem inten­cjo­nal­nym, któ­ry ist­nie­je nie­sa­mo­dziel­nie. Swo­ją pod­sta­wę byto­wą, czy­li nośnik, posia­da dzie­ło w innym przed­mio­cie. Kom­po­zy­to­rzy naj­czę­ściej zaczy­na­ją od sche­ma­tycz­ne­go zano­to­wa­nia dzie­ła, czy­li par­ty­tu­ry. Dzię­ki par­ty­tu­rze dzie­ło muzycz­ne uzy­sku­je wstęp­ny roz­po­zna­wal­ny kształt, któ­ry zosta­je odczy­ta­ny przez muzy­ków w wyko­na­niu. Wyko­na­nie, np. występ muzycz­ny, może zostać utrwa­lo­ne, co pro­wa­dzi do powsta­nia zapi­su dzie­ła muzycz­ne­go. Ostat­nim bar­dzo waż­nym eta­pem jest doświad­cze­nie dzie­ła, któ­re doko­nu­je się w cza­sie prze­ży­cia este­tycz­ne­go i może pro­wa­dzić do roz­po­zna­nia i uję­cia dzie­ła w jego war­to­ści.

Czym zatem jest napraw­dę dzie­ło muzycz­ne? Gdy­by­śmy chcie­li sobie wyobra­zić pro­ces muzycz­ny w posta­ci linii cią­głej, cią­gną­cej się od momen­tu poja­wie­nia się inten­cji twór­czej poprzez zano­to­wa­nie, wyko­na­nie, nagra­nie i doświad­cze­nie, mogli­by­śmy powie­dzieć, że dzie­ło muzycz­ne obej­mu­je cały ten obszar i że w każ­dym momen­cie, choć pod inną posta­cią, poja­wia się jako punkt doj­ścia lub zada­nie. W ter­mi­no­lo­gii Ingar­de­na dzie­ło to nie­sa­mo­dziel­ny byto­wo, odcza­so­wy, twór sche­ma­tycz­ny pełen miejsc nie­do­okre­śle­nia, dopeł­nia­ny w cza­sie lek­tu­ry, wyko­na­nia oraz doświad­cze­nia. Dzie­ło muzycz­ne powsta­je dzię­ki pra­cy kom­po­zy­to­ra, jed­nak aby kto­kol­wiek mógł go wysłu­chać, zro­zu­mieć i oce­nić, musi ono zostać prze­kształ­co­ne w przed­miot este­tycz­ny – jako­ścio­wą, tym­cza­so­wą postać dzie­ła – co doko­nu­je się naj­czę­ściej pod­czas lub po wyko­na­niu, w cza­sie któ­re­go dzie­ło przy­bie­ra postać dźwię­ko­wą. Dzie­ło muzycz­ne nie jest więc ani wyłącz­nie ideą kom­po­zy­to­ra, ani par­ty­tu­rą, ani wyko­na­niem, ani nagra­niem, ani samym doświad­cze­niem, jed­nak dzię­ki tym posta­ciom ujaw­nia się to, któ­re­go poszu­ku­je­my.


Mał­go­rza­ta A. Szysz­kow­ska – ur. 1971, pra­cu­je jako adiunkt na Uni­wer­sy­te­cie Muzycz­nym Fry­de­ry­ka Cho­pi­na. Zaj­mu­je się este­ty­ką muzycz­ną i filo­zo­fią muzy­ki, w tym szcze­gól­nie este­ty­ką dzie­ła muzycz­ne­go Roma­na Ingar­de­na, este­ty­ką prag­ma­tycz­ną i filo­zo­fią muzy­ki. Autor­ka mono­gra­fii Wsłu­chu­jąc się w muzy­kę. Stu­dium z feno­me­no­lo­gii słu­cha­nia (2017) oraz arty­ku­łów w cza­so­pi­smach i mono­gra­fiach.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.


Dzię­ku­je­my wszyst­kim naszym Hoj­nym Wspie­ra­ją­cym poma­ga­ją­cym nam za pośred­nic­twem por­ta­lu zrzutka.pl w wyda­niu Dodat­ku spe­cjal­ne­go o Roma­nie Ingar­de­nie. Szcze­gól­ne podzię­ko­wa­nia nale­żą się: Józe­fo­wi Luba­czo­wi, Jano­wi Rycher­to­wi i Bar­tło­mie­jo­wi Skow­ro­no­wi.

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy