Artykuł Estetyka Filozofia współczesna

Małgorzata A. Szyszkowska: Dzieło muzyczne w estetyce Romana Ingardena

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 3 (33), s. 75. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Według Ingar­de­na dziełem muzy­cznym jest utwór muzy­czny, które­mu przyp­isu­je się wartoś­ci este­ty­czne. Dzieło pow­sta­je w wyniku pra­cy twór­czej kom­pozy­to­ra i jako dopra­cow­ana idea czy pro­jekt ist­nieje już odtąd stale. Dzieło muzy­czne jest więc przed­miotem intencjon­al­nym, który ist­nieje niesamodziel­nie. Swo­ją pod­stawę bytową, czyli nośnik, posi­a­da dzieło w innym przed­mio­cie. Kom­pozy­torzy najczęś­ciej zaczy­na­ją od schematy­cznego zan­otowa­nia dzieła, czyli par­ty­tu­ry. Dzię­ki par­ty­turze dzieło muzy­czne uzysku­je wstęp­ny rozpoz­nawal­ny ksz­tałt, który zosta­je odczy­tany przez muzyków w wyko­na­niu. Wyko­nanie, np. wys­tęp muzy­czny, może zostać utr­walone, co prowadzi do pow­sta­nia zapisu dzieła muzy­cznego. Ostat­nim bard­zo ważnym etapem jest doświad­cze­nie dzieła, które dokonu­je się w cza­sie przeży­cia este­ty­cznego i może prowadz­ić do rozpoz­na­nia i uję­cia dzieła w jego wartoś­ci.

Czym zatem jest naprawdę dzieło muzy­czne? Gdy­byśmy chcieli sobie wyobraz­ić pro­ces muzy­czny w postaci linii ciągłej, ciągnącej się od momen­tu pojaw­ienia się intencji twór­czej poprzez zan­otowanie, wyko­nanie, nagranie i doświad­cze­nie, moglibyśmy powiedzieć, że dzieło muzy­czne obe­j­mu­je cały ten obszar i że w każdym momen­cie, choć pod inną postacią, pojaw­ia się jako punkt dojś­cia lub zadanie. W ter­mi­nologii Ingar­de­na dzieło to niesamodziel­ny bytowo, odcza­sowy, twór schematy­czny pełen miejsc niedookreśle­nia, dopeł­ni­any w cza­sie lek­tu­ry, wyko­na­nia oraz doświad­czenia. Dzieło muzy­czne pow­sta­je dzię­ki pra­cy kom­pozy­to­ra, jed­nak aby ktokol­wiek mógł go wysłuchać, zrozu­mieć i ocenić, musi ono zostać przek­sz­tał­cone w przed­miot este­ty­czny – jakoś­ciową, tym­cza­sową postać dzieła – co dokonu­je się najczęś­ciej pod­czas lub po wyko­na­niu, w cza­sie którego dzieło przy­biera postać dźwiękową. Dzieło muzy­czne nie jest więc ani wyłącznie ideą kom­pozy­to­ra, ani par­ty­turą, ani wyko­naniem, ani nagraniem, ani samym doświad­cze­niem, jed­nak dzię­ki tym posta­ciom ujaw­nia się to, którego poszuku­je­my.


Mał­gorza­ta A. Szyszkows­ka – ur. 1971, pracu­je jako adi­unkt na Uni­w­er­syte­cie Muzy­cznym Fry­dery­ka Chopina. Zaj­mu­je się este­tyką muzy­czną i filo­zofią muzy­ki, w tym szczegól­nie este­tyką dzieła muzy­cznego Romana Ingar­de­na, este­tyką prag­maty­czną i filo­zofią muzy­ki. Autor­ka mono­grafii Wsłuchu­jąc się w muzykę. Studi­um z fenom­e­nologii słucha­nia (2017) oraz artykułów w cza­sopis­mach i mono­grafi­ach.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.


Dzięku­je­my wszys­tkim naszym Hojnym Wspier­a­ją­cym poma­ga­ją­cym nam za pośred­nictwem por­talu zrzutka.pl w wyda­niu Dodatku spec­jal­nego o Romanie Ingar­de­nie. Szczególne podz­iękowa­nia należą się: Józe­fowi Lubac­zowi, Janowi Rycher­towi i Bartłomiejowi Skowronowi.

Najnowszy numer można nabyć od 2 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy