Akcje Filozofia dla dzieci

Filozofuj z dziećmi” – przeczytaj fragment książki

Ruszyła zbiórka funduszy na wydanie drugiej części podręcznika „Filozofuj z dziećmi 2” pod redakcją Łukasza Krzywonia. Jako zachętę do zainteresowania się naszą publikacją przedstawiamy fragment pierwszej części – „Filozofuj z dziećmi. Poradnik prowadzenia filozoficznych dociekań z dziećmi i młodzieżą” autorstwa Łukasza Krzywonia.

Filo­zo­fuj z dzieć­mi 2. 100 pomy­słów na docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne” to dru­gi tom z serii „Filo­zo­fia dla dzie­ci”, w któ­rym Łukasz Krzy­woń zapro­sił do współ­pra­cy sze­ro­kie gro­no spe­cja­li­stów i wie­lo­let­nich prak­ty­ków filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi. W książ­ce znaj­dzie się 100 kon­spek­tów zajęć lek­cyj­nych do wyko­rzy­sta­nia w pra­cy z gru­pa­mi w wie­ku szkol­nym. Jest to uzu­peł­nie­nie pierw­sze­go tomu w for­mie goto­wych pomy­słów na zaję­cia z dzieć­mi. W związ­ku z tym uru­cho­mi­li­śmy zrzut­kę, dzię­ki któ­rej zre­ali­zu­je­my zało­żo­ny cel, czy­li wyda­nie publikacji. 

Ser­decz­nie zachę­ca­my do zaj­rze­nia na pro­fil zrzut­ki i wspar­cie nasze­go pro­jek­tu: tutaj.  (Fore­ign Pay­ment Instructions)

Pre­zen­tu­je­my frag­ment książ­ki „Filo­zo­fuj z dzieć­mi. Porad­nik pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą”, któ­ry – mamy nadzie­ję – zachę­ci Czy­tel­ni­ków do samo­dziel­ne­go wypró­bo­wa­nia meto­dy P4C w pra­cy z gru­pą i dostar­czy prak­tycz­nych porad dla Nauczycieli.

Rola pro­wa­dzą­ce­go w docie­ka­niach filozoficznych

Rola nauczy­cie­la pro­wa­dzą­ce­go zaję­cia róż­ni się od tej w tra­dy­cyj­nym mode­lu naucza­nia. Pro­wa­dzą­cy jest czę­ścią wspól­no­ty, któ­ra roz­wa­ża zada­ny pro­blem. Ma on inną rolę niż pozo­sta­li, ale nie jest naj­waż­niej­szy. Więc jeśli podej­mu­jesz się zada­nia, by popro­wa­dzić roz­wa­ża­nia w gru­pie, zro­zum, pro­szę, że nie cho­dzi tu o cie­bie ani o to, co ty wiesz, ale o pro­ces, w jakim znaj­du­ją się inni. Pod­czas zajęć z docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne­go tra­dy­cyj­na, ping-pon­go­wa rela­cja nauczyciel–uczeń się nie spraw­dzi. Nie pró­buj więc odbi­jać piłecz­ki z każ­dym dziec­kiem, któ­re for­mu­łu­je swo­je myśli, pró­bu­jąc odpo­wie­dzieć na Waż­ne Pyta­nie. Niech inni w krę­gu odpo­wie­dzą, sko­men­tu­ją, poda­dzą powo­dy swo­ich racji. Niech dzie­ci roz­ma­wia­ją mię­dzy sobą, a nie tyl­ko z tobą. Nie zro­zum tego źle, two­ja uwa­ga i pomoc jest bar­dzo potrzeb­na i cza­sem będzie trze­ba wkro­czyć i zadać pomoc­ni­cze pyta­nie. Ale pamię­taj, że to nie ty masz odpo­wia­dać na pyta­nia czy war­to­ścio­wać to, co zosta­ło powie­dzia­ne. To tro­chę jak patrze­nie na popcorn, kie­dy nie wie się, kie­dy i któ­re zia­ren­ko kuku­ry­dzy eks­plo­du­je – daj dys­ku­sji roz­wi­jać się samej. 

Wyobraź sobie gru­pę uczniów połą­czo­nych paję­czą sie­cią, w któ­rej każ­de poru­sze­nie sie­ci będzie oddzia­ły­wa­ło na wszyst­kich uczest­ni­ków jed­no­cze­śnie, a każ­da wypo­wiedź i odpo­wiedź na nią będzie kolej­ną nit­ką tka­ją­cą sieć inte­rak­cji. To lep­szy przy­kład, któ­ry obra­zu­je pożą­da­ne rela­cje pod­czas zajęć. Wie­lu począt­ku­ją­cych pro­wa­dzą­cych ma ten­den­cję do wspo­mnia­ne­go sty­lu ping-pon­go­we­go, ale z cza­sem, gdy po kil­ku zaję­ciach roz­wi­ja się poczu­cie wspól­no­ty, coraz łatwiej będzie przy­cho­dzić odda­wa­nie pałecz­ki człon­kom gru­py. Pamię­taj, to dzie­ci mają roz­wi­jać kry­tycz­ne myśle­nie i uczyć się pro­duk­tyw­nej komu­ni­ka­cji, a nie ty. Jeśli two­je ego nie chce na to pozwo­lić, być może wybra­łeś rodzaj zajęć nie dla siebie.

Zauważ, że nie wspo­mnia­łem tu nic o wykła­dach czy narzu­ca­niu dzie­ciom tego, co mają myśleć. Zaję­cia docie­kań filo­zo­ficz­nych to nie miej­sce i czas na indok­try­na­cję jakie­go­kol­wiek rodza­ju. Nawet jeśli two­im celem jest moral­na edu­ka­cja, w praw­dzi­wym duchu docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne­go, to dzie­ci mają same poszu­ki­wać odpowiedzi.

Jeśli w pro­gra­mie, według któ­re­go uczysz, celem jest sys­te­ma­tycz­ne przed­sta­wie­nie histo­rii idei i posta­ci filo­zo­fii, każ­de kolej­ne zaję­cia mogą przy­brać for­mę docie­kań filo­zo­ficz­nych inspi­ro­wa­nych kon­kret­ny­mi posta­cia­mi i ide­ami, któ­re następ­nie będzie moż­na dokład­niej omó­wić. Wzbu­dze­nie cie­ka­wo­ści, wska­za­nie kon­tro­wer­sji i ory­gi­nal­no­ści poszcze­gól­nych idei i ich twór­ców pomo­że dzie­ciom przy­swo­ić bar­dziej suro­wą, tę pozna­wa­ną pod­czas zwy­kłe­go wykła­du, wie­dzę histo­rycz­ną. Pamię­taj, że nie mówi­my tu o ucze­niu filo­zo­fii, ale o filo­zo­ficz­nych docie­ka­niach, któ­re mogą stać się pomo­cą w przy­bli­ża­niu tej­że dziedziny.

Filo­zof czy nauczyciel?

To pro­blem, z któ­rym bory­ka się spo­łecz­ność ludzi prak­ty­ku­ją­cych filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi od samych począt­ków tego ruchu w edu­ka­cji. Z jed­nej stro­ny mamy ludzi z wykształ­ce­niem filo­zo­ficz­nym, ale nie­ma­ją­cych doświad­cze­nia w peda­go­gi­ce dzie­cię­cej, a z dru­giej nauczy­cie­li, dla któ­rych filo­zo­fia nie zawsze jest czymś bli­skim, bo nie posia­da­ją filo­zo­ficz­ne­go wykształ­ce­nia. Rza­dziej moż­na spo­tkać oso­by doświad­czo­ne w obu dzie­dzi­nach. Ten dyle­mat zaowo­co­wał róż­ny­mi podej­ścia­mi do pro­wa­dze­nia zajęć (a głów­nie dwo­ma sty­la­mi, o któ­rych już wspomniałem).

Oso­bi­ście przy­chy­lam się do opi­nii, że zaję­cia takie powin­ny pro­wa­dzić oso­by o wykształ­ce­niu filo­zo­ficz­nym. Świat filo­zo­fii jest bar­dzo roz­le­gły i nie­rzad­ko może być zawi­ły. Wyma­ga pew­nej wie­dzy histo­rycz­nej i zna­jo­mo­ści pytań oraz pojęć filozoficznych.

Pomyśl­my o sytu­acji, w któ­rej filo­zof miał­by nauczać wycho­wa­nia fizycz­ne­go. Są to zupeł­nie róż­ne dzie­dzi­ny z zupeł­nie róż­ny­mi potrzeb­ny­mi do naucza­nia narzę­dzia­mi. Może­my jed­nak wyobra­zić sobie też kogoś o wykształ­ce­niu filo­zo­ficz­nym, kto uwiel­bia ruch fizycz­ny i ćwi­czy róż­ne spor­ty. Czy z odro­bi­ną tre­nin­gu peda­go­gicz­ne­go nie mógł­by uczyć spor­tu? Z powyż­sze­go przy­kła­du widać, że wie­le zale­ży od oso­by: jej zain­te­re­so­wań i chę­ci ucze­nia się. W zasa­dzie to nie jest nie­moż­li­we, by nauczy­ciel był dobry w upra­wia­niu filo­zo­fii czy by filo­zof oka­zał się dobry w pra­cy z dzieć­mi. Tre­ning czy­ni mistrza.

Pro­ble­mem dla wie­lu nauczy­cie­li może być nie tyl­ko zakres wie­dzy poru­sza­nej pod­czas docie­kań, lecz rów­nież ich for­ma. Spo­sób, w jaki odby­wa­ją się zaję­cia, to wła­ści­wie esen­cja tego, jak powin­na, moim zda­niem, wyglą­dać edu­ka­cja: współ­pra­ca i inte­rak­cja z dzieć­mi mają tu bar­dzo żywy cha­rak­ter, cze­go nie ma w obec­nie panu­ją­cym, nie­co skost­nia­łym sys­te­mie naucza­nia. Eks­cy­tu­ją­cy cha­rak­ter tego typu zajęć, anga­żu­ją­cych zarów­no uczniów, jak i pro­wa­dzą­ce­go, przy­no­si ze sobą odświe­ża­ją­ce uczu­cie w śro­do­wi­sku szkol­nym. Potwier­dza­ją to świa­dec­twa wie­lu eks­per­tów w tej dzie­dzi­nie i nauczy­cie­li, któ­rzy mie­li odwa­gę zasto­so­wać tę meto­dę w swo­jej pla­ców­ce. Jak dłu­go przyj­dzie nam cze­kać na przy­ję­cie się nowo­cze­snych metod naucza­nia, jak to się sta­ło choć­by w kra­jach skan­dy­naw­skich, nikt nie wie. Filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi ist­nie­je już pra­wie pół wie­ku, zosta­ło w bar­dzo obszer­ny spo­sób opra­co­wa­ne i prze­te­sto­wa­ne w wie­lu krajach.

Jeśli chcesz odkryć swo­je edu­ka­cyj­ne powo­ła­nie na nowo, to ta meto­da może być wła­śnie dla ciebie. 

Krzy­woń Ł., Filo­zo­fuj z dzieć­mi. Porad­nik pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą, s. 42–44.

O Auto­rze

Łukasz Krzy­woń – magi­ster filo­zo­fii, absol­went Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go. Jego pra­ca magi­ster­ska Ukry­ty Blask uka­za­ła się dru­kiem w roku 2005. Autor pod­ręcz­ni­ka do pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą pt. Filo­zo­fuj z dzieć­mi wyda­ne­go w 2019 r. przez Wydaw­nic­two Aca­de­mi­con. Od 2004 r. miesz­ka w Irlan­dii. Od wie­lu lat pra­cu­je tam z dzieć­mi i z mło­dzie­żą, pro­wa­dząc m.in. docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne w szko­łach. Spe­cja­li­sta od filo­zo­fii dla dzie­ci z The Phi­lo­so­phy Foun­da­tion w Lon­dy­nie oraz aktyw­ny czło­nek euro­pej­skie­go sto­wa­rzy­sze­nia SOPHIA. Łukasz pro­mu­je filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi zarów­no w Pol­sce, jak i w Irlan­dii. Na co dzień uczy o ochro­nie śro­do­wi­ska w szko­łach dla mię­dzy­na­ro­do­we­go pro­gra­mu Eco-Scho­ols (Gre­en-Scho­ols Ire­land) oraz pro­wa­dzi swo­ją wła­sną edu­ka­cyj­ną i kre­atyw­ną dzia­łal­ność Cre­ati­ve Toge­ther. Jest też człon­kiem zespo­łu edy­tor­skie­go witry­ny Filo­zo­fuj!, gdzie pisze dla dzia­łu filo­zo­fia dla dzie­ci.

Pla­no­wa­ną publi­ka­cją chce­my zapro­sić Was do sto­so­wa­nia naby­tej wie­dzy meto­dycz­nej, pro­wa­dząc zaję­ciach na pod­sta­wie naszych scenariuszy. 

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy