Akcje Filozofia dla dzieci

Filozofuj z dziećmi” – przeczytaj fragment książki

Ruszyła zbiórka funduszy na wydanie drugiej części podręcznika „Filozofuj z dziećmi 2” pod redakcją Łukasza Krzywonia. Jako zachętę do zainteresowania się naszą publikacją przedstawiamy fragment pierwszej części – „Filozofuj z dziećmi. Poradnik prowadzenia filozoficznych dociekań z dziećmi i młodzieżą” autorstwa Łukasza Krzywonia.

Filo­zo­fuj z dzieć­mi 2. 100 pomy­słów na docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne” to dru­gi tom z serii „Filo­zo­fia dla dzie­ci”, w któ­rym Łukasz Krzy­woń zapro­sił do współ­pra­cy sze­ro­kie gro­no spe­cja­li­stów i wie­lo­let­nich prak­ty­ków filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi. W książ­ce znaj­dzie się 100 kon­spek­tów zajęć lek­cyj­nych do wyko­rzy­sta­nia w pra­cy z gru­pa­mi w wie­ku szkol­nym. Jest to uzu­peł­nie­nie pierw­sze­go tomu w for­mie goto­wych pomy­słów na zaję­cia z dzieć­mi. W związ­ku z tym uru­cho­mi­li­śmy zrzut­kę, dzię­ki któ­rej zre­ali­zu­je­my zało­żo­ny cel, czy­li wyda­nie publikacji. 

Ser­decz­nie zachę­ca­my do zaj­rze­nia na pro­fil zrzut­ki i wspar­cie nasze­go pro­jek­tu: tutaj.  (Fore­ign Pay­ment Instructions)

Pre­zen­tu­je­my frag­ment książ­ki „Filo­zo­fuj z dzieć­mi. Porad­nik pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą”, któ­ry – mamy nadzie­ję – zachę­ci Czy­tel­ni­ków do samo­dziel­ne­go wypró­bo­wa­nia meto­dy P4C w pra­cy z gru­pą i dostar­czy prak­tycz­nych porad dla Nauczycieli.

Rola pro­wa­dzą­ce­go w docie­ka­niach filozoficznych

Rola nauczy­cie­la pro­wa­dzą­ce­go zaję­cia róż­ni się od tej w tra­dy­cyj­nym mode­lu naucza­nia. Pro­wa­dzą­cy jest czę­ścią wspól­no­ty, któ­ra roz­wa­ża zada­ny pro­blem. Ma on inną rolę niż pozo­sta­li, ale nie jest naj­waż­niej­szy. Więc jeśli podej­mu­jesz się zada­nia, by popro­wa­dzić roz­wa­ża­nia w gru­pie, zro­zum, pro­szę, że nie cho­dzi tu o cie­bie ani o to, co ty wiesz, ale o pro­ces, w jakim znaj­du­ją się inni. Pod­czas zajęć z docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne­go tra­dy­cyj­na, ping-pon­go­wa rela­cja nauczyciel–uczeń się nie spraw­dzi. Nie pró­buj więc odbi­jać piłecz­ki z każ­dym dziec­kiem, któ­re for­mu­łu­je swo­je myśli, pró­bu­jąc odpo­wie­dzieć na Waż­ne Pyta­nie. Niech inni w krę­gu odpo­wie­dzą, sko­men­tu­ją, poda­dzą powo­dy swo­ich racji. Niech dzie­ci roz­ma­wia­ją mię­dzy sobą, a nie tyl­ko z tobą. Nie zro­zum tego źle, two­ja uwa­ga i pomoc jest bar­dzo potrzeb­na i cza­sem będzie trze­ba wkro­czyć i zadać pomoc­ni­cze pyta­nie. Ale pamię­taj, że to nie ty masz odpo­wia­dać na pyta­nia czy war­to­ścio­wać to, co zosta­ło powie­dzia­ne. To tro­chę jak patrze­nie na popcorn, kie­dy nie wie się, kie­dy i któ­re zia­ren­ko kuku­ry­dzy eks­plo­du­je – daj dys­ku­sji roz­wi­jać się samej. 

Wyobraź sobie gru­pę uczniów połą­czo­nych paję­czą sie­cią, w któ­rej każ­de poru­sze­nie sie­ci będzie oddzia­ły­wa­ło na wszyst­kich uczest­ni­ków jed­no­cze­śnie, a każ­da wypo­wiedź i odpo­wiedź na nią będzie kolej­ną nit­ką tka­ją­cą sieć inte­rak­cji. To lep­szy przy­kład, któ­ry obra­zu­je pożą­da­ne rela­cje pod­czas zajęć. Wie­lu począt­ku­ją­cych pro­wa­dzą­cych ma ten­den­cję do wspo­mnia­ne­go sty­lu ping-pon­go­we­go, ale z cza­sem, gdy po kil­ku zaję­ciach roz­wi­ja się poczu­cie wspól­no­ty, coraz łatwiej będzie przy­cho­dzić odda­wa­nie pałecz­ki człon­kom gru­py. Pamię­taj, to dzie­ci mają roz­wi­jać kry­tycz­ne myśle­nie i uczyć się pro­duk­tyw­nej komu­ni­ka­cji, a nie ty. Jeśli two­je ego nie chce na to pozwo­lić, być może wybra­łeś rodzaj zajęć nie dla siebie.

Zauważ, że nie wspo­mnia­łem tu nic o wykła­dach czy narzu­ca­niu dzie­ciom tego, co mają myśleć. Zaję­cia docie­kań filo­zo­ficz­nych to nie miej­sce i czas na indok­try­na­cję jakie­go­kol­wiek rodza­ju. Nawet jeśli two­im celem jest moral­na edu­ka­cja, w praw­dzi­wym duchu docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne­go, to dzie­ci mają same poszu­ki­wać odpowiedzi.

Jeśli w pro­gra­mie, według któ­re­go uczysz, celem jest sys­te­ma­tycz­ne przed­sta­wie­nie histo­rii idei i posta­ci filo­zo­fii, każ­de kolej­ne zaję­cia mogą przy­brać for­mę docie­kań filo­zo­ficz­nych inspi­ro­wa­nych kon­kret­ny­mi posta­cia­mi i ide­ami, któ­re następ­nie będzie moż­na dokład­niej omó­wić. Wzbu­dze­nie cie­ka­wo­ści, wska­za­nie kon­tro­wer­sji i ory­gi­nal­no­ści poszcze­gól­nych idei i ich twór­ców pomo­że dzie­ciom przy­swo­ić bar­dziej suro­wą, tę pozna­wa­ną pod­czas zwy­kłe­go wykła­du, wie­dzę histo­rycz­ną. Pamię­taj, że nie mówi­my tu o ucze­niu filo­zo­fii, ale o filo­zo­ficz­nych docie­ka­niach, któ­re mogą stać się pomo­cą w przy­bli­ża­niu tej­że dziedziny.

Filo­zof czy nauczyciel?

To pro­blem, z któ­rym bory­ka się spo­łecz­ność ludzi prak­ty­ku­ją­cych filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi od samych począt­ków tego ruchu w edu­ka­cji. Z jed­nej stro­ny mamy ludzi z wykształ­ce­niem filo­zo­ficz­nym, ale nie­ma­ją­cych doświad­cze­nia w peda­go­gi­ce dzie­cię­cej, a z dru­giej nauczy­cie­li, dla któ­rych filo­zo­fia nie zawsze jest czymś bli­skim, bo nie posia­da­ją filo­zo­ficz­ne­go wykształ­ce­nia. Rza­dziej moż­na spo­tkać oso­by doświad­czo­ne w obu dzie­dzi­nach. Ten dyle­mat zaowo­co­wał róż­ny­mi podej­ścia­mi do pro­wa­dze­nia zajęć (a głów­nie dwo­ma sty­la­mi, o któ­rych już wspomniałem).

Oso­bi­ście przy­chy­lam się do opi­nii, że zaję­cia takie powin­ny pro­wa­dzić oso­by o wykształ­ce­niu filo­zo­ficz­nym. Świat filo­zo­fii jest bar­dzo roz­le­gły i nie­rzad­ko może być zawi­ły. Wyma­ga pew­nej wie­dzy histo­rycz­nej i zna­jo­mo­ści pytań oraz pojęć filozoficznych.

Pomyśl­my o sytu­acji, w któ­rej filo­zof miał­by nauczać wycho­wa­nia fizycz­ne­go. Są to zupeł­nie róż­ne dzie­dzi­ny z zupeł­nie róż­ny­mi potrzeb­ny­mi do naucza­nia narzę­dzia­mi. Może­my jed­nak wyobra­zić sobie też kogoś o wykształ­ce­niu filo­zo­ficz­nym, kto uwiel­bia ruch fizycz­ny i ćwi­czy róż­ne spor­ty. Czy z odro­bi­ną tre­nin­gu peda­go­gicz­ne­go nie mógł­by uczyć spor­tu? Z powyż­sze­go przy­kła­du widać, że wie­le zale­ży od oso­by: jej zain­te­re­so­wań i chę­ci ucze­nia się. W zasa­dzie to nie jest nie­moż­li­we, by nauczy­ciel był dobry w upra­wia­niu filo­zo­fii czy by filo­zof oka­zał się dobry w pra­cy z dzieć­mi. Tre­ning czy­ni mistrza.

Pro­ble­mem dla wie­lu nauczy­cie­li może być nie tyl­ko zakres wie­dzy poru­sza­nej pod­czas docie­kań, lecz rów­nież ich for­ma. Spo­sób, w jaki odby­wa­ją się zaję­cia, to wła­ści­wie esen­cja tego, jak powin­na, moim zda­niem, wyglą­dać edu­ka­cja: współ­pra­ca i inte­rak­cja z dzieć­mi mają tu bar­dzo żywy cha­rak­ter, cze­go nie ma w obec­nie panu­ją­cym, nie­co skost­nia­łym sys­te­mie naucza­nia. Eks­cy­tu­ją­cy cha­rak­ter tego typu zajęć, anga­żu­ją­cych zarów­no uczniów, jak i pro­wa­dzą­ce­go, przy­no­si ze sobą odświe­ża­ją­ce uczu­cie w śro­do­wi­sku szkol­nym. Potwier­dza­ją to świa­dec­twa wie­lu eks­per­tów w tej dzie­dzi­nie i nauczy­cie­li, któ­rzy mie­li odwa­gę zasto­so­wać tę meto­dę w swo­jej pla­ców­ce. Jak dłu­go przyj­dzie nam cze­kać na przy­ję­cie się nowo­cze­snych metod naucza­nia, jak to się sta­ło choć­by w kra­jach skan­dy­naw­skich, nikt nie wie. Filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi ist­nie­je już pra­wie pół wie­ku, zosta­ło w bar­dzo obszer­ny spo­sób opra­co­wa­ne i prze­te­sto­wa­ne w wie­lu krajach.

Jeśli chcesz odkryć swo­je edu­ka­cyj­ne powo­ła­nie na nowo, to ta meto­da może być wła­śnie dla ciebie. 

Krzy­woń Ł., Filo­zo­fuj z dzieć­mi. Porad­nik pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą, s. 42–44.

O Auto­rze

Łukasz Krzy­woń – magi­ster filo­zo­fii, absol­went Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go. Jego pra­ca magi­ster­ska Ukry­ty Blask uka­za­ła się dru­kiem w roku 2005. Autor pod­ręcz­ni­ka do pro­wa­dze­nia filo­zo­ficz­nych docie­kań z dzieć­mi i mło­dzie­żą pt. Filo­zo­fuj z dzieć­mi wyda­ne­go w 2019 r. przez Wydaw­nic­two Aca­de­mi­con. Od 2004 r. miesz­ka w Irlan­dii. Od wie­lu lat pra­cu­je tam z dzieć­mi i z mło­dzie­żą, pro­wa­dząc m.in. docie­ka­nia filo­zo­ficz­ne w szko­łach. Spe­cja­li­sta od filo­zo­fii dla dzie­ci z The Phi­lo­so­phy Foun­da­tion w Lon­dy­nie oraz aktyw­ny czło­nek euro­pej­skie­go sto­wa­rzy­sze­nia SOPHIA. Łukasz pro­mu­je filo­zo­fo­wa­nie z dzieć­mi zarów­no w Pol­sce, jak i w Irlan­dii. Na co dzień uczy o ochro­nie śro­do­wi­ska w szko­łach dla mię­dzy­na­ro­do­we­go pro­gra­mu Eco-Scho­ols (Gre­en-Scho­ols Ire­land) oraz pro­wa­dzi swo­ją wła­sną edu­ka­cyj­ną i kre­atyw­ną dzia­łal­ność Cre­ati­ve Toge­ther. Jest też człon­kiem zespo­łu edy­tor­skie­go witry­ny Filo­zo­fuj!, gdzie pisze dla dzia­łu filo­zo­fia dla dzie­ci.

Pla­no­wa­ną publi­ka­cją chce­my zapro­sić Was do sto­so­wa­nia naby­tej wie­dzy meto­dycz­nej, pro­wa­dząc zaję­ciach na pod­sta­wie naszych scenariuszy. 

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy