Filozofuj! 2018 nr 1 (19)

10,00

Opis

Pięk­no > Miro­sław Żela­zny
Na czym pole­ga esen­cja pięk­na? Do odpo­wie­dzi na to pyta­nie przy­bli­ży nas kil­ka waż­nych obser­wa­cji.

Pięk­no w labo­ra­to­rium, czy­li o este­ty­ce eks­pe­ry­men­tal­nej > Moni­ka Boki­niec
Gdy­by­ście mie­li opi­sać swój wyma­rzo­ny pięk­ny obraz, jaki miał­by roz­miar? Jaki był­by jego domi­nu­ją­cy kolor? Przed­sta­wiał­by jakąś sce­nę reali­stycz­ną czy raczej abs­trak­cję? Kolo­ry raczej ostre czy roz­my­te? Nastrój na obra­zie raczej poważ­ny czy rado­sny? Sądzi­cie, że nie moż­na w ten spo­sób opi­sać wyma­rzo­ne­go obra­zu? Moż­na. Co wię­cej, jak poka­zał jeden z opi­sy­wa­nych poni­żej pro­jek­tów, zde­cy­do­wa­na więk­szość z nas opi­sze go podob­nie.

Sztu­ka, pięk­no a ewo­lu­cja > Jerzy Luty
Czy sztu­ka i ludz­kie pre­fe­ren­cje este­tycz­ne są eks­pre­sją bio­lo­gicz­nej natu­ry, czy raczej kul­tu­ro­wą „zasło­ną”? Czy peł­ni­ły istot­ną funk­cję w naszej ewo­lu­cyj­nej histo­rii, czy może są serią prak­tyk, któ­re wpraw­dzie dają ludziom satys­fak­cję, ale peł­nią mało istot­ną rolę w histo­rii nasze­go gatun­ku? Czy może­my mówić o uni­wer­sal­nych wyznacz­ni­kach este­tycz­nych? Na te i podob­ne pyta­nia sta­ra się odpo­wie­dzieć sto­sun­ko­wo mło­da, dyna­micz­nie roz­wi­ja­ją­ca się dys­cy­pli­na – este­ty­ka ewo­lu­cyj­na.

Jak opo­wie­dzieć taniec? > Piotr Kozak
Jest coś nie­po­ko­ją­ce­go w tym, że z jed­nej stro­ny przy­pi­su­je­my duże zna­cze­nie obco­wa­niu ze sztu­ką, a z dru­giej nie umie­my opi­sać swo­je­go doświad­cze­nia odbio­ru sztu­ki. Doświad­cze­nia sztu­ki nie da się prze­ka­zać, a jeże­li się daje, to tyl­ko za cenę jego bana­li­za­cji – chcąc prze­ka­zać treść opo­wia­da­nia Sta­ry czło­wiek i morze, może­my je stre­ścić jako ponad­stu­stro­ni­co­wy opis łowie­nia ryb. Kurio­zal­ne? Być może. Opis jest jed­nak popraw­ny. Pyta­nie brzmi więc, co nam umy­ka w tym opi­sie, cze­go nie potra­fi­my prze­ka­zać.

Per­cep­cja pięk­na: este­tycz­ne pomie­sza­nie zmy­słów > Anna Chęć­ka
Neu­ro­este­ty­ka jest jed­ną z pręż­nie roz­wi­ja­ją­cych się dzi­siaj dzie­dzin. Pozwa­la wyja­śniać, jak mózg kate­go­ry­zu­je rze­czy­wi­stość zmy­sło­wą. Spe­ku­lu­ją­cy filo­zof może do tych obja­śnień się­gać, aby pogłę­bić rozu­mie­nie takich kate­go­rii este­tycz­nych jak pięk­no, twór­czość czy prze­ży­cie este­tycz­ne. Neu­ro­este­ty­ka korzy­sta z wyni­ków badań neu­ro­bio­lo­gii, psy­cho­lo­gii poznaw­czej, kogni­ty­wi­sty­ki, opie­ra się tak­że na fak­tach, jakich dostar­cza­ją jej współ­cze­sne tech­ni­ki neu­ro­obra­zo­wa­nia (pozy­to­no­wa tomo­gra­fia emi­syj­na, rezo­nans magne­tycz­ny). Jed­nak nawet wobec fak­tów doty­czą­cych funk­cjo­no­wa­nia ludz­kie­go ukła­du ner­wo­we­go war­to zacho­wać poznaw­czy dystans. Kon­takt ze sztu­ką uczy poko­ry: wobec tajem­ni­cy pięk­na meto­da szkieł­ka i oka nie jest wystar­cza­ją­ca.

Cuda i ohy­dy – dyle­ma­ty este­ty­ki przy­ro­dy > Mate­usz Sal­wa
Jeleń na ryko­wi­sku, Mor­skie Oko, kor­mo­ra­nów sznur… – zapew­ne wie­le osób zgo­dzi­ło­by się, że wido­ki te są pięk­ne. Jak wie­le innych. Zapew­ne też wie­le osób uzna­ło­by, że gli­sta ludz­ka, kłę­bo­wi­sko żmij czy bagno są brzyd­kie, napa­wa­ją wręcz wstrę­tem. Bez wąt­pie­nia każ­dy mógł­by wymie­nić obiek­ty przy­ro­dy, któ­re uzna­je za pięk­ne albo brzyd­kie. Co w takim razie decy­du­je o este­tycz­nych pre­fe­ren­cjach? I czy każ­dy rodzaj este­tycz­nej oce­ny jest rów­nie upraw­nio­ny?

Wywiad
Pięk­no pozo­sta­je poza zasię­giem
naszej mocy twór­czej > Wywiad z prof. Wła­dy­sła­wem Stró­żew­skim, jed­nym z naj­wy­bit­niej­szych żyją­cych współ­cze­śnie filo­zo­fów pol­skich

Narzę­dzia filo­zo­fa
Warsz­tat logicz­ny: #13. Czy maszy­na
może rozu­mo­wać, choć wyma­ga to inwen­cji
(a maszy­ny na nią nie stać)? > Witold Mar­ci­szew­ski
Sztu­ka argu­men­ta­cji: #15. Jeden obraz wart wię­cej niż tysiąc słów > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Gawę­dy o języ­ku: #1. Dla­cze­go zda­nie nie jest listą nazw > Woj­ciech Żeła­niec
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Dzie­ła sztu­ki, pięk­no i pie­nią­dze? > Artur Szut­ta

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Dorian Gray i zgub­ne skut­ki amo­ra­li­zmu > Nata­sza Szut­ta

Saty­ra
Gla­mo­ur  > Piotr Bar­tu­la

Felie­ton
Ćwi­cze­nie z kon­tem­pla­cji > Jacek Jaś­tal
Pod­cho­dy wokół pięk­na > Adam Gro­bler
Zawi­łe dzie­je este­ty­ki i sztuk pięk­nych > Jan Woleń­ski

Co to zna­czy?
Czym jest dia­log? > Aldo­na Pobo­jew­ska

Filo­zo­fia w szko­le
Pięk­no w życiu czło­wie­ka > Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska

Filo­zo­fia w fil­mie
Nowo­cze­sny zawrót gło­wy > Iwo­na Kru­pec­ka

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka

Opinie

Na razie nie ma opinii o produkcie.

Napisz pierwszą opinię o „Filozofuj! 2018 nr 1 (19)”

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Polecamy także zakupy w