Artykuł Etyka Filozofia umysłu

Robert Nozick: Maszyna przeżyć

Załóżmy, że istniałaby maszyna przeżyć, zapewniająca każde przeżycie, jakiego tylko zapragniesz.

Arcy­zwo­dzi­cie­le neu­rop­sy­cho­lo­gii mogli­by pobu­dzać twój mózg tak, że myślał­byś i czuł, iż piszesz wiel­ką powieść albo nawią­zu­jesz przy­jaźń, albo czy­tasz cie­ka­wą książ­kę. Przez cały czas pły­wał­byś w labo­ra­to­ryj­nej wan­nie z elek­tro­da­mi pod­łą­czo­ny­mi do mózgu. Czy pod­łą­czył­byś się do tej maszy­ny na całe życie, zapro­gra­mo­waw­szy z góry wszyst­kie prze­ży­cia? Jeśli nie­po­koi cię to, że w ten spo­sób pozba­wił­byś się jakichś póź­niej pożą­da­nych prze­żyć, może­my zało­żyć, że odpo­wied­nie fir­my prze­ba­da­ły grun­tow­nie życie wie­lu innych ludzi. Możesz prze­bie­rać i wybie­rać z ogrom­ne­go kata­lo­gu czy też menu takich doświad­czeń, pro­gra­mu­jąc wła­sne doświad­cze­nie życio­we na, powiedz­my, naj­bliż­sze dwa lata. Po dwu latach na dzie­sięć minut lub dzie­sięć godzin opu­ścisz labo­ra­to­rium po to, by wybrać doświad­cze­nia na następ­ne dwa lata. Oczy­wi­ście, kie­dy pły­wasz w labo­ra­to­ryj­nej wan­nie, nie wiesz, że tam jesteś, i myślisz, że wszyst­ko dzie­je się napraw­dę. Inni tak­że mogą się się pod­łą­czyć, by mieć takie prze­ży­cia, jakich pra­gną, tak więc nie powi­nie­neś myśleć, że nie możesz się pod­łą­czyć, bo jesteś im potrzeb­ny. (Pomiń­my takie pro­ble­my, jak pyta­nie, kto będzie obsłu­gi­wał maszy­ny, jeśli wszy­scy się do nich pod­łą­czą). Czy pod­łą­czył­byś się? Co jesz­cze może nas obcho­dzić w tym, jak odczu­wa­my nasze życie od wewnątrz? Nie powi­nie­neś też wstrzy­my­wać się na myśl o paru przy­krych chwi­lach oddzie­la­ją­cych moment, w któ­rym pod­ją­łeś decy­zję, od momen­tu, w któ­rym zosta­niesz pod­łą­czo­ny. Czym jest kil­ka przy­krych chwil w porów­na­niu z życiem peł­nym bło­gie­go szczę­ścia (jeśli to wła­śnie wybra­łeś) i dla­cze­go w ogó­le miał­byś odczu­wać jaką­kol­wiek przy­krość, jeśli twój wybór jest najlepszy?

(Anar­chia, pań­stwo i uto­pia, przeł. Paweł Maciej­ko i Michał Szczu­biał­ka, War­sza­wa: Wydaw­nic­two Ale­the­ia 2010)


Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

4 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • Musia­la­bym przede­fi­nio­wać sło­wo życie. Sko­ro doświad­cza­my życia cały­mi sobą, taka zamknie­ta bań­ka pozo­sta­je jedy­nie symu­la­cją życia. Życie to nie tyl­ko umysł albo mózg. Potrze­bu­je kon­tak­tu z natu­rą, tak samo jak każ­de­go oddechu.

    • Tyl­ko że maszy­na kreu­je tego rodza­ju symu­la­cję życia, że nie prze­czu­wa­my nawet, że żyje­my w symulacji.

  • Czy­li tro­chę jak w fil­mie Matrix, gdzie pada jed­no z klu­czo­wych zdań: “Igno­ran­ce is bliss”, wypo­wie­dzia­ne znad widel­ca z kawał­kiem befsztyku.
    Być może życie w obfi­to­ści niwe­lu­je dyle­ma­ty róż­nych wybo­rów i gdy ma się to, co przez ana­lo­gię do wyma­gań nie­mow­la­ka (naje­dzo­ny, wypróż­nio­ny, wyspa­ny = zadowolony)
    zapew­nia sytość wszel­ką, roz­my­śla­nia, nawet o takiej maszy­nie, sta­ją się zbędne?

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy