Aktualności Edukacja filozoficzna Konferencje Relacje i reportaże

Filozofowanie z dziećmi w kraju Andersena – relacja z konferencji SOPHIA Network 2018

SOPHIA, czyli Europejska Fundacja na Rzecz Rozwoju Dociekań Filozoficznych z Dziećmi od początku lat 90. organizuje konferencje w różnych krajach. Tegoroczne spotkanie odbyło się w dniach 26–27 maja w duńskiej miejscowości Odense, gdzie w 1805 roku urodził się Hans Christian Andersen. Na miejscu był nasz redaktor, Łukasz Krzywoń, który prócz prezentacji własnego projektu, zrelacjonował dla Was to wydarzenie. Zapraszamy do lektury.

Najnowszy numer: Kim jest osoba?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 1 sierpnia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Kon­fer­enc­ja SOPHIA jest miejscem dorocznego spotka­nia eduka­torów prowadzą­cych filo­zoficzne docieka­nia z dzieć­mi w całej Europie, choć warto zaz­naczyć, że wśród uczest­ników zdarza­ją się też goś­cie spoza Unii Europe­jskiej. W tym roku przy­było 45 osób, reprezen­tu­ją­cych 17 różnych nar­o­dowoś­ci. Pochodzili oni zarówno z państw, gdzie ucze­nie filo­zofii w szkołach sze­roko rozu­mi­aną metodą P4C ma już dłu­go­let­nie trady­c­je, jak i z kra­jów, w których jest to nadal mało znana meto­da dydak­ty­cz­na. Najliczniej reprezen­towane były Bel­gia, Holan­dia i Wiel­ka Bry­ta­nia, ale również Pol­s­ka mogła pochwal­ić się obec­noś­cią swoich włas­nych reprezen­tan­tów.

Głównym tem­atem tegorocznej kon­fer­encji, inspirowanym osobą znanego bajkopis­arza, było uży­cie lit­er­atu­ry jako punk­tu wyjś­cia do reflek­sji filo­zoficznej z dzieć­mi oraz dziecię­ca lit­er­atu­ra. Całe dni wypełnione były inter­ak­ty­wny­mi warsz­tata­mi odby­wa­ją­cy­mi się od rana do wiec­zo­ra. Uczest­ni­cy zasi­adali w kręgu, jak to zwyk­le bywa pod­czas zajęć z dzieć­mi.

Kon­fer­encję otworzyli Peter (prze­wod­niczą­cy SOPHIA) i Emma Wor­ley­owie (koor­dy­na­tor­ka SOPHIA) z The Phi­los­o­phy Foun­da­tion w Lon­dynie. By uhonorować gospo­darzy tegorocznego spotka­nia, pier­wszym warsz­tatem była prezen­tac­ja, a następ­nie dyskus­ja na tem­at prowadzenia dociekań filo­zoficznych na pod­staw­ie bajek Hansa Chris­tiana Ander­se­na, zaś anal­i­zowanym przykła­dem było Brzy­d­kie kaczątko. Prob­lem przed­staw­iony przez Car­o­line Schaf­fal­itzky, panią prof. filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Połud­niowej Danii, doty­czył przełamy­wa­nia kul­tur­owego a pri­ori, jakim jest inter­pre­tac­ja głęboko zako­rzenionych w kul­turze bajek Ander­se­na. W jaki sposób moż­na otworzyć się na nowe i bardziej filo­zoficzne obszary, bez ode­jś­cia od ory­gi­nal­nego tek­stu? Czy to w ogóle jest możli­we? Późniejsza dyskus­ja uczest­ników jas­no pokaza­ła, że każ­da kul­tura zma­ga się z podob­nym wyzwaniem.

Kole­jny­mi warsz­tata­mi były „Dia­log sokrate­js­ki” z Kristofem van Rossem z Bel­gii, a następ­nie (na przykładzie nowoczes­nej i dosyć kon­trow­er­syjnej wer­sji Czer­wonego Kap­tur­ka) dociekanie poprowadz­iła Ilse Daems. Prezen­ter­ka zwró­ciła uwagę na fakt, że w wielokul­tur­owym społeczeńst­wie, jakim jest Bel­gia, posta­cie dla nas tak znane i oczy­wiste (jak wspom­ni­any Czer­wony Kap­turek) mogą być zupełnie obce dla przed­staw­icieli innych nar­o­dowoś­ci. Kole­jny prob­lem, na jaki częs­to napo­ty­ka filo­zof­ka, wyni­ka z fak­tu, że dzieci w szkołach mówią praw­ie sześćdziesię­cioma różny­mi języka­mi i częs­to dopiero od niedaw­na uczą się ofic­jal­nego języ­ka kra­ju, w którym się znalazły. Dlat­ego też jako inspiracji do filo­zoficznych dociekań Ilse Daems sto­su­je his­to­rie obrazkowe pozbaw­ione tek­stu, ale także gry kom­put­erowe. Steve Hog­gins z The Phi­los­o­phy Foun­da­tion w Lon­dynie przed­staw­ił kil­ka narzędzi do pra­cy z przed­szko­laka­mi, gdzie tworze­nie pod­walin do przyszłej filo­zoficznej reflek­sji mogą być naprawdę rados­nym przed­sięwz­ię­ciem. Pier­wszy dzień zakończył się prezen­tacją na tem­at prob­lematy­ki tzw. „fake-newsów” i żywą debatą próbu­jącą znaleźć odpowiedź na pytanie, czy filo­zo­fowanie w szkołach może przy­czynić się do prze­ci­wdzi­ała­nia ten­dencji do bezkry­ty­cznej akcep­tacji nieprawdzi­wych bądź zma­nip­u­lowanych infor­ma­cji. Dyskusję prowadz­iła Emma Wor­ley z The Phi­los­o­phy Foun­da­tion wraz z Leuny van der Werff z Holandii, która akty­wnie dzi­ała na rzecz powszech­nego wprowadzenia filo­zofii do szkół w Holandii.

 

Sophia 2018

DSC_0543
DSC_0612

Dzień dru­gi zaczął się od przed­staw­ienia indy­wid­u­al­nych oraz grupowych pro­jek­tów uczest­ników omaw­ianej kon­fer­encji. O swoich pro­jek­tach mówił m.in. Łukasz Krzy­woń, który pracu­je nad wydaniem pier­wszego w Polsce przys­tęp­nego i prak­ty­cznego porad­ni­ka dla nauczy­cieli chcą­cych prowadz­ić docieka­nia filo­zoficzne w swo­jej klasie (więcej na ten tem­at niebawem w naszym ser­wisie). Wypowiedzi­ały się także dwie młode filo­zof­ki na tem­at swo­jego pro­jek­tu Think­ing Space, real­i­zowanego w zachod­niej częś­ci Wielkiej Bry­tanii.

Wkrótce po krótkiej prz­er­wie Joos Volle­bregt z Bel­gii poprowadz­ił sesję hermeneu­ty­czną (opra­cow­aną ory­gi­nal­nie przez Milosa Jere­m­i­ca z Chorwacji), w trak­cie której uczest­ni­cy próbowali odpowiedzieć na pytanie, czy umysł jest tożsamy z mózgiem. Ćwiczenia pod­czas tej sesji dały uczest­nikom wiele do myśle­nia na tem­at komu­nikacji, a mianowicie, czy znacze­nie wypowiedzi przy­należy do jej twór­cy czy odbior­cy. Po tej demon­stracji Christi­na Krogh z Danii przed­staw­iła prob­lematykę związaną z tłu­macze­niem tek­stów ugrun­towanych kul­tur­owo, ze zwróce­niem szczegól­nej uwa­gi na baśnie. Omówione zostały przykłady różnych bajek filo­zoficznych, w tym m.in. autorstwa Michela Pique­mala (które wydane zostały również w Polsce przez wydawnict­wo Muchomor), lecz pojaw­iła się także kry­ty­ka pytań zawartych we wspom­ni­anych książkach.

Peter Wor­ley przed­staw­ił ciekawe metody pra­cy z tek­stem, oparte na żydowskiej trady­cji Pardes oraz opowiedzi­ał o innych zab­ie­gach, dzię­ki którym dzieci mogą przyjrzeć się ideom od strony abstrak­cyjnej, ale nie oder­wanej od rzeczy­wis­toś­ci, gdyż skonkre­ty­zowanej w formie poszuki­wa­nia przykładów z życia codzi­en­nego. Spec­jal­ist­ki od dociekań filo­zoficznych z Tur­cji, Ozge Ozdemir i Tugce Buyukugurlu, skłoniły uczest­ników kon­fer­encji do reflek­sji poprzez ukazanie zjawiska hash­tagu #thuglife (tłum. „gang­ster­skie życie”), pokazu­jąc kom­pi­lację memów pochodzą­cych z inter­ne­tu i pyta­jąc, jak obec­ność takiego zjawiska w kul­turze pop­u­larnej ma wpływ na rozwój moral­ny dzieci.

Ostat­ni­mi warsz­tata­mi było wys­tąpi­e­nie przy­go­towane przez Eef Cor­nelis­sen i Jelle Deschri­jver z Bel­gii pod tytułem „Philo­mo­bile”. Otóż wymieniony wyżej duet wyko­rzys­tu­je docieka­nia filo­zoficzne w celu inspirowa­nia do myśle­nia naukowego oraz zain­tere­sowa­nia nauką. Obo­je są też twór­ca­mi „Filo­zoo”, czyli kart z kreskówkowy­mi zwierzątka­mi reprezen­tu­ją­cy­mi różne metody myśle­nia. Dzię­ki nim dzieci mogą uczyć się roz­maitych tech­nik myśle­nia w formie gry, dlat­ego na kar­tach wys­tępu­ją np. Wąt­pią­ca Owca czy Dociek­li­wa Żyrafa. Pod­czas kon­fer­encji wspom­nieni spec­jal­iś­ci mówili też o wyko­rzysty­wa­niu przed­miotów jako inspiracji do prowadzenia dociekań filo­zoficznych. Na jed­nym ze sla­jdów zaprezen­towali włas­noręcznie wyko­nany statek kos­miczny, do którego wnętrza dzieci mogły wejść, aby stać się na chwilę przy­bysza­mi z kos­mo­su. Pytanie inspirowane wspom­ni­anym obiek­tem brzmi­ało: „Co to jest człowiek?”. Czter­dzi­es­tu pię­ciu uczest­ników kon­fer­encji stanęło przed nie lada wyzwaniem, próbu­jąc odpowiedzieć kos­mit­om na dokład­nie to samo pytanie.

Spotkanie zakończyło się – przeprowad­zoną w kręgu – metadyskusją na pyta­nia zadane przed sesją przez del­e­gatów. Główną kwest­ią stał się prob­lem, czy uczyć dzieci wyko­rzysty­wa­nia narzędzi kry­ty­cznego myśle­nia, czy też poz­wolić im uży­wać myśle­nia filo­zoficznego w intu­icyjny sposób, nie inter­we­ni­u­jąc w klasy­fikację ich dociekań. Pojaw­iło się wiele argu­men­tów osób opowiada­ją­cych się za tym, że warto dzieciom uświadami­ać ist­nie­nie różnych zabiegów myślowych, ale raczej dopiero wtedy, gdy młodzi ludzie sami ich uży­wa­ją w trak­cie włas­nych dociekań niż prezen­tować owe narzędzia w formie osob­nych zajęć. Pod­czas dyskusji Peter Wor­ley wspom­ni­ał, że wraz ze spec­jal­is­ta­mi z The Phi­los­o­phy Foun­da­tion właśnie zakończył bada­nia na ten tem­at, ale wyni­ki nie zostały jeszcze opub­likowane. Rezul­taty tych prac badaw­czych sugeru­ją, że gen­er­al­nie dzieci, które były uczone zabiegów kry­ty­cznego myśle­nia (w dosłowny sposób), potrafiły z nich korzys­tać znacznie bardziej efek­ty­wnie oraz świadomie.

Tegorocz­na kon­fer­enc­ja SOPHIA Net­work 2018 obfi­towała w fas­cynu­jące warsz­taty oraz intere­su­jące pomysły prowadzenia zajęć edukacji filo­zoficznej dla dzieci i młodzieży. Uczest­ni­cy mieli wyjątkową okazję poz­na­nia odmi­en­nych punk­tów widzenia oraz dokon­ań eduka­torów z różnych zakątków świa­ta, a także uzyskali możli­wość wymi­any doświad­czeń z inny­mi nauczy­ciela­mi filo­zofii. Kon­fer­enc­ja w przyszłym roku odbędzie się w innym kra­ju Europy, a reprezen­tan­ci Irlandii, Tur­cji, Fin­landii i Pol­s­ki tegorocznej kon­fer­encji już zgłosili swo­je zain­tere­sowanie orga­ni­za­cją kole­jnej edy­cji omaw­ianego wydarzenia.

Infor­ma­c­ja o wydarze­niu > tutaj.

Opra­cow­ał: Łukasz Krzy­woń

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Wesprzyj nasz projekt

Polecamy