Filozofia nauki Omówienia i recenzje Publicystyka

Elżbieta Drozdowska: Fizyka w pułapce piękna

Zagubione w matematyce

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj!” 2020 nr 2 (32), s. 46. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Wśród kry­ter­iów, który­mi kieru­ją się fizy­cy, oce­ni­a­jąc nowo wysuwane teorie, zna­j­du­ją się pros­to­ta, ele­ganc­ja i nat­u­ral­ność. Teo­ria posi­ada­ją­ca te cechy jawi im się jako pięk­na. Taka zaś teo­ria ma duże szanse okazać się prawdzi­wa… Ale czy na pewno?

W książce Zagu­bione w matem­atyce. Fizy­ka w pułapce pięk­na fizyk teo­re­ty­cz­na Sabine Hossen­felder pokazu­je, jakie znacze­nie w prak­tyce naukowej odgry­wa pię­kno teorii. Sku­pia się w szczegól­noś­ci na kry­teri­um nat­u­ral­noś­ci, które jest powszech­nie akcep­towaną miarą oce­ny teorii i doczekało się nawet uję­cia iloś­ciowego, oraz na syme­tri­ach, które pozwala­ją upraszczać teorie i doprowadz­iły w XX wieku do przeło­mowych odkryć. Wśród nich jest np. unifikac­ja odd­zi­ały­wań elek­tro­mag­ne­ty­cznych i jądrowych słabych, za które Shel­don Glashow, Abdus Salam i Steven Wein­berg otrzy­mali w 1979 r. nagrodę Nobla.

XXI w. jed­nak, jak pisze Hossen­felder, fizy­ka tkwi w impasie. Posi­adamy teorie, które ze wzglę­du na swo­je pię­kno wyrosły na pre­tenden­t­ki do miana teorii prawdzi­wych, ale kole­jne bada­nia nie potwierdza­ją ich poprawnoś­ci. Wśród nich jest m.in. SUSY (teo­ria super­symetrii), która zakła­da, że każ­da cząst­ka mod­elu stan­dar­d­owego ma swo­ją super­symetryczną „siostrę”. SUSY speł­nia wszys­tkie kry­te­ria pięk­na wskazane przez fizyków. Wyda­je się tak pięk­na, że wręcz nie może nie być prawdzi­wa. Cząstek super­sym­e­trycznych jed­nak wciąż nie odkry­to. Nat­u­ral­ną reakcją fizyków jest taka mody­fikac­ja teorii, by wskazać nowe przewidy­wane masy cząstek, leżące w nieprze­badanych jeszcze zakre­sach energii, i liczyć na ich znalezie­nie. Hossen­felder uważa jed­nak, że po kilkudziesię­ciu lat­ach niepowodzeń nadeszła pora na inną reakcję. Być może należy zro­bić krok wstecz i zapy­tać: dlaczego przy­ro­da miała­by w ogóle prze­j­mować się naszym poczu­ciem pięk­na?

To prowoku­jące pytanie autor­ka zada­je swoim kole­gom po fachu, m.in. noblis­tom Stevenowi Wein­ber­gowi i Frankowi Wilczkowi. W książce pojaw­ia­ją się liczne cieka­wost­ki z his­torii fizy­ki i pop­u­larne przy­bliże­nia współczes­nych teorii, jed­nak przy­taczane roz­mowy i reflek­sje z włas­nych doświad­czeń zawodowych spraw­ia­ją, że książ­ka Sabine Hossen­felder jest nie tyle książką o fizyce, co o fizykach: oso­bistą, zaan­gażowaną, pełną sub­tel­nego humoru i, koniec końców, optymisty­czną co do przyszłoś­ci tej pięknej dziedziny nau­ki.

Elż­bi­eta Droz­dows­ka


Sabine Hossen­felder, Zagu­bione w matem­atyce. Fizy­ka w pułapce pięk­na, przeł. T. Miller, Coper­ni­cus Cen­ter Press, Kraków 2019, 384 s.


 

Najnowszy numer można nabyć od 3 stycznia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy