Aktualności Filozoficzne podróże Popularyzacja

W Radomiu stanie pomnik prof. Leszka Kołakowskiego

W centrum Radomia stanie pomnik prof. Leszka Kołakowskiego, wybitnego polskiego filozofa, urodzonego w Radomiu, zmarłego przed prawie siedmiu laty w Oksfordzie. Rzeźba będzie przedstawiała profesora siedzącego przy stoliku kawiarnianym. Obok znajdować się ma dodatkowe miejsce dla osoby, która zechce się przysiąść. 

Numer 2/2016: Wol­na wola?

Numer jest dostęp­ny onli­ne > tutaj.


Egzem­plarz dru­ko­wa­ny nume­ru moż­na zamó­wić > tutaj. Kom­plet nume­rów z 2015 roku w prze­ce­nie moż­na zamó­wić > tutaj. Pre­nu­me­ra­tę na rok 2016 moż­na zamó­wić > tutaj.

O reali­za­cji pro­jek­tu budo­wy pomni­ka, któ­ra ma potrwać 5 mie­się­cy, zade­cy­do­wa­ły wła­dze mia­sta. Kon­kurs na pro­jekt i wyko­na­nie rzeź­by wygrał Karol Bady­na z Pra­cow­ni Rzeź­by „For­ma” w Kra­ko­wie. Reali­za­cja pro­jek­tu ma potrwać pięć mie­się­cy. Jego koszt to prze­szło 99 tys. zł.


Leszek Koła­kow­ski (ur. 23 X 1927 w Rado­miu, zm. 17 VIII 2009 w Oks­for­dzie) – filo­zof, histo­ryk idei, pro­pa­ga­tor, a następ­nie kry­tyk mark­si­zmu, współ­twór­ca tzw. war­szaw­skiej szko­ły histo­ry­ków idei, publi­cy­sta, pro­za­ik, świet­ny popu­la­ry­za­tor filo­zo­fii i autor bajek.

Dzie­ciń­stwo spę­dził w Rado­miu. Gdy miał 3 lata, zmar­ła mu mat­ka. Wycho­wy­wał go zna­ny z wol­no­my­śli­ciel­skich poglą­dów ojciec, któ­ry za dzia­łal­ność kon­spi­ra­cyj­ną został w 1943 aresz­to­wa­ny i roz­strze­la­ny przez Niem­ców. W cza­sie oku­pa­cji Koła­kow­ski uczył się samo­dziel­nie, pod koniec woj­ny eks­ter­ni­stycz­nie zdał matu­rę. W paź­dzier­ni­ku 1945 roz­po­czął stu­dia na Wydzia­le Huma­ni­stycz­nym UŁ. Na stu­diach zwią­zał się z ruchem mark­si­stow­skim. Od 1946 peł­nił waż­ne funk­cje w Aka­de­mic­kim Związ­ku Wal­ki Mło­dych „Życie” oraz w PPR. W latach 1947–1966 nale­żał do PZPR. W 1949 dzię­ki pomo­cy A. Schaf­fa roz­po­czął pra­cę na UW oraz w Insty­tu­cie Kształ­ce­nia Kadr Nauko­wych przy Komi­te­cie Cen­tral­nym PZPR (prze­mia­no­wa­nym w 1954 na Insty­tut Nauk Spo­łecz­nych). W 1950 był jed­nym z auto­rów listu otwar­te­go, za spra­wą któ­re­go W. Tatar­kie­wicz został pozba­wio­ny kate­dry i pra­wa pra­cy ze studentami.

W 1953 na UW obro­nił roz­pra­wę tzw. kan­dy­dac­ką Nauka Spi­no­zy o wyzwo­le­niu czło­wie­ka. Od 1959 kie­ro­wał Kate­drą Histo­rii Filo­zo­fii Nowo­żyt­nej. Był ponad­to pra­cow­ni­kiem IFiS PAN oraz człon­kiem redak­cji (w latach 1957–1959 redak­to­rem) „Stu­diów Filo­zo­ficz­nych”. Swo­je arty­ku­ły publi­ko­wał na łamach pism: „Nowa Kul­tu­ra”, „Po Pro­stu”, „Argu­men­ty”, „Twór­czość”. Zali­cza­ny jest do współ­twór­ców tzw. war­szaw­skiej szko­ły histo­ry­ków idei.

W 1966 za wystą­pie­nie kry­ty­ku­ją­ce rzą­dy W. Gomuł­ki został usu­nię­ty z PZPR. W kon­se­kwen­cji wyda­rzeń mar­ca 1968 pozba­wio­no go kate­dry i pra­cy na UW, a jego twór­czość zosta­ła obję­ta cen­zu­rą (zapis cen­zor­ski doty­czą­cy nazwi­ska obo­wią­zy­wał do 1988). W listo­pa­dzie 1968 wraz z rodzi­ną udał się na emi­gra­cję. Począt­ko­wo prze­by­wał w Kana­dzie (Uni­wer­sy­tet Mont­re­alu) i USA (Ber­ke­ley). W 1970 prze­niósł się do All Souls Col­le­ge w Oks­for­dzie, gdzie osiadł na sta­łe. Pro­wa­dził dzia­łal­ność nauko­wą, wykła­da­jąc przede wszyst­kim w Anglii (Oks­ford) i USA (Ber­ke­ley, Yale). Tek­sty publi­ko­wał w pol. cza­so­pi­smach emi­gra­cyj­nych – m.in. w „Anek­sie”, „Kul­tu­rze” i „Zeszy­tach Lite­rac­kich”. Był jed­nym z zało­ży­cie­li Komi­te­tu Obro­ny Robot­ni­ków (KOR – z racji poby­tu na Zacho­dzie peł­nił funk­cję jego przed­sta­wi­cie­la zagranicą).

Nale­żał do wie­lu pre­sti­żo­wych orga­ni­za­cji nauko­wych w kra­ju i na świe­cie, m.in. Aka­de­mii Bry­tyj­skiej, Bawar­skiej Aka­de­mii Sztu­ki, Ame­ry­kań­skiej Aka­de­mii Sztuk i Nauk, a tak­że do PAN (od 1991). Otrzy­mał wie­le nagród i odzna­czeń – m.in. w 1998 Order Orła Białego.

Był pierw­szym lau­re­atem nagro­dy im. Joh­na W. Klu­ge­go, przy­zna­nej mu przez Biblio­te­kę Kon­gre­su USA. Nagro­da ta jest w dzie­dzi­nie filo­zo­fii odpo­wied­ni­kiem Nagro­dy Nobla.

Twór­czość Koła­kow­skie­go była obszer­na, a zara­zem zróżnicowana.

Naj­waż­niej­sze pra­ce z okre­su obej­mu­ją­ce­go lata 50. i 60. XX w.: Szki­ce o filo­zo­fii kato­lic­kiej (Wwa 1955), Wykła­dy o filo­zo­fii śre­dnio­wiecz­nej (Wwa 1956), Jed­nost­ka i nie­skoń­czo­ność. Wol­ność i anty­no­mie wol­no­ści w filo­zo­fii Spi­no­zy (Wwa 1958), Notat­ki o współ­cze­snej kontr­re­for­ma­cji (Wwa 1958).

W następ­nym „rewi­zjo­ni­stycz­nym” okre­sie twór­czo­ści opu­bli­ko­wał m.in.: Świa­do­mość reli­gij­na i więź kościel­na. Stu­dia nad chrze­ści­jań­stwem bez­wy­zna­nio­wym XVII wie­ku (Wwa 1965, 20093); Filo­zo­fia pozy­ty­wi­stycz­na. Od Hume’a do Koła Wie­deń­skie­go (Wwa 1966, 20094); Kul­tu­ra i fety­sze (Wwa 1967, 20093). Nie­któ­re tek­sty z tego okre­su zosta­ły skon­fi­sko­wa­ne przez cen­zu­rę i dru­kiem uka­za­ły się pod­czas poby­tu Koła­kow­skie­go za gra­ni­cą pt. Pochwa­ła nie­kon­se­kwen­cji. Pisma roz­pro­szo­ne z lat 1955–1968 (I–III, Lo 1989).

Naj­waż­niej­sze filo­zo­ficz­ne pra­ce Koła­kow­skie­go opu­bli­ko­wa­ne po wyjeź­dzie z kra­ju: Obec­ność mitu (P 1972, Wr 1994); Hus­serl and Search for Cer­ti­tu­de (NH 1975; Hus­serl i poszu­ki­wa­nie pew­no­ści, Wwa 1987); Głów­ne nur­ty mark­si­zmu. Powsta­nie – roz­wój – roz­kład (I–III, P 1976–1978, Lo 19882, Pz 2000–2001, Wwa 20097); Reli­gion. If the­re Is no God… (Ox 1982, 19932; wyd. pol. poza cen­zu­rą: Jeśli Boga nie ma… O Bogu, Dia­ble, Grze­chu i innych zmar­twie­niach tak zwa­nej filo­zo­fii reli­gii, Lo 1987; ofi­cjal­ne wyd. pol. Kr 1988, 2010); Berg­son (Ox 1985; Berg­son, Wwa 1997, Kr 20082); Cywi­li­za­cja na ławie oskar­żo­nych (Wwa 1990); Hor­ror meta­phy­si­cus (Wwa 1990); Bóg nam nic nie jest dłuż­ny. Krót­ka uwa­ga o reli­gii Pas­ca­la i o duchu jan­se­ni­zmu (Kr 1994, 20012); Haber­mas, Ror­ty, Koła­kow­ki. Stan filo­zo­fii współ­cze­snej (Wwa 1996; zawie­ra pra­ce Koła­kow­skie­go, J. Haber­ma­sa i R. Rorty’ego); Mini-wykła­dy o maxi-spra­wach. Seria pierw­sza (Kr 1997); Mini-wykła­dy o maxi-spra­wach. Seria dru­ga (Kr 1999); Moje słusz­ne poglą­dy na wszyst­ko (Kr 1999); Mini-wykła­dy o maxi-spra­wach. Seria trze­cia (Kr 2000); Myśli wyszu­ka­ne (Kr 2000).

Koła­kow­ski pisał też pra­ce o cha­rak­te­rze publi­cy­stycz­nym, w któ­rych pro­ble­ma­ty­ka filo­zo­ficz­na była rów­nież obec­na (ese­je, baj­ki, powiast­ki); naj­bar­dziej zna­ne: Klucz nie­bie­ski albo Opo­wie­ści budu­ją­ce z histo­rii świę­tej zebra­ne ku poucze­niu i prze­stro­dze (Wwa 1964, 1996); Roz­mo­wy z dia­błem (Wwa 1965, 2008); Czy dia­beł może być zba­wio­ny i 27 innych kazań (Lo 1982, Kr 2006); 13 bajek z kró­le­stwa Lailo­nii dla dużych i małych. Czte­ry baj­ki o iden­tycz­no­ści (Wwa 1995). Pośmiert­nie wyda­no zbiór tek­stów pisa­nych w latach 1984–2008 pt. Czy Pan Bóg jest szczę­śli­wy i inne pyta­nia (Kr 2009), oraz wybór ese­jów pt. Nasza weso­ła apo­ka­lip­sa. Wybór naj­waż­niej­szych ese­jów (Kr 2010).

Źró­dło: Robert T. Pta­szek, Koła­kow­ski Leszek, w: Powszech­na ency­klo­pe­dia filo­zo­fii, t. 1, Lublin 2011, s. 678–689.

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy