Numer

Filozofuj! 2016 nr 2 (8)

Publikujemy ósmy numer „Filozofuj!” – jedynego na świecie czasopisma filozoficznego do poczekalni u fryzjera! ;) Tematem numeru jest wolna wola. Codziennie nasza wola trudzi się przy podejmowaniu wielu decyzji. Czy przynajmniej niektóre z nich są wolne i w jakim sensie? Czasopismo jest dostępne bezpłatnie online.

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

.

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:


Wolna wola? | Spis treści

Kalen­dar­i­um

Czy w świecie jest miejsce na wol­ność? > Jacek Waw­er

Jaką rolę odgry­wa wol­na wola w pode­j­mowa­niu racjon­al­nych decyzji? Czy decyz­je pod­jęte pod wpły­wem sub­stancji odurza­ją­cych są wolne? Czy wychowanie ogranicza spek­trum wol­nych wyborów? Jak wiążą się ze sobą wol­ność i odpowiedzial­ność? To zaled­wie kil­ka pytań syg­nal­izu­ją­cych trudne i złożone zagad­nienia. By nie musieć ich rozstrzy­gać, wystar­czy wykazać, że wol­nych decyzji po pros­tu nie ma. A więc do dzieła!

Nau­ka prze­ciw wol­nej woli? > Adam Grob­ler

Cóż warte było­by życie, gdy­by kierowało nim ślepe przez­nacze­nie lub równie ślepy przy­padek? Jak uchronić się od pułapek myśle­nia, że tak właśnie jest?

Wol­na wola i świat mate­ri­al­ny > Stanisław Judy­c­ki

Wszyscy znamy te obrazy: fotografie satelitarne okry­tej nocą kuli ziem­skiej, na których wprawdzie domin­u­je grana­towa czerń mórz i lądów, lecz jed­nocześnie jarzą się światła miast, a są one albo bard­zo liczne i sku­pi­one, albo wśród bezmi­aru ciem­noś­ci błyszczą tylko poszczególne świ­etliste punkci­ki. Tak moż­na widzieć ludzką wol­ną wolę w sto­sunku do resz­ty świa­ta.

Traf moral­ny > David Enoch

Zazwyczaj uważamy, że ponosimy odpowiedzial­ność za skut­ki naszych wyborów. Czy jed­nak zawsze tak jest? Co jeśli zasłu­ga lub wina moral­na mogą zależeć od tra­fu?

Wywiad z Robertem Kane’em, czołowym znaw­cą i autorem licznych pub­likacji na tem­at wol­nej woli

Narzędzia filo­zo­fa

Logi­ka: #4: Preda­to­ryza­c­ja logi­ki > Rafał Urba­ni­ak
Warsz­tat log­iczny: #I: Zasa­da niesprzecznoś­ci jako narzędzie myśle­nia > Witold Mar­ciszews­ki
Teo­ria argu­men­tacji: #4: Ktoś taki jak ty nie może mieć racji, czyli argu­men­ty ad hominem > Krzysztof A. Wiec­zorek
Ekspery­ment myślowy: Świat bez wol­nej woli > Artur Szut­ta
Ekspery­ment myślowy: Księ­ga życia > Alvin I. Gold­man

Spór o ist­nie­nie wol­nej woli – info­grafi­ka  (oprac. Jacek Jaroc­ki)

Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi

Wol­na wola u Greków i Rzymi­an > Michał Bizoń

Dylematy moralne

Lord Jim i traf moral­ny > Natasza Szut­ta
Zagad­ka moral­nej przemi­any > Piotr Bar­tu­la

Feli­etony
Wol­na decyz­ja > Jacek Jaś­tal
Sens i non­sens prob­le­mu wol­nej woli > Woj­ciech Żełaniec

Spotka­nia z Arys­tote­le­sem
Myśl Arys­tote­le­sa do bólu racjon­al­na > Hen­ryk Pod­biel­s­ki

Gdzie na stu­dia filo­zoficzne?

Dodatek mat­u­ral­ny
Wydzi­ał Filo­zofii KUL
Insty­tut Filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Mikoła­ja Koperni­ka w Toruniu
Insty­tut Filo­zofii, Socjologii i Dzi­en­nikarst­wa Uni­w­er­syte­tu Gdańskiego

Filo­zofia dla dzieci

Baj­ki filo­zoficzne > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Este­ty­ka

Prob­le­my z definicją sztu­ki > Beni­amin Bukows­ki

Dia­log

Przed nami wieczny powrót > Achille Varzi, Rober­to Casati

Roz­maitoś­ci filo­zoficzne

Czego filo­zof może się nauczyć od sportu? > Jan Woleńs­ki

Filo­zofia w filmie

Potwór moral­ny czy odpowiedzial­na oso­ba? Przy­padek Leonar­da z Memen­to > Michael McKen­na

Who is who w pol­skiej filo­zofii

Leopold Blaustein > Paweł Rzewus­ki

Z pół­ki filo­zo­fa…

Pra­wo wol­noś­ci – komiks filo­zoficzny

Filo­zoficzne zoo

Mrówka Put­na­ma > Jakub Jer­na­jczyk

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Dodatek

Stan­dar­d­owy argu­ment prze­ci­wko wol­nej woli > Michał Marzec-Remiszews­ki

Dla więk­szoś­ci z nas posi­adanie wol­nej woli jest sprawą całkowicie oczy­wistą i niepod­ważal­ną. Wśród częś­ci filo­zofów (a ostat­nio także naukow­ców) panu­je jed­nak przeko­nanie, że czegoś takiego nie ma. Moż­na przy­toczyć wiele argu­men­tów wspier­a­ją­cych to stanowisko, a najsil­niejszym z nich jest stan­dar­d­owy argu­ment prze­ci­wko wol­nej woli (SAPWW). Przyjrzyjmy się mu, by uzmysłow­ić sobie, w jaki sposób prowadzi on do tak zaskaku­jącego wniosku.

Prze­ciw wol­nej woli i całkowitej odpowiedzial­noś­ci moral­nej – wywiad z Galen­em Straw­sonem

Wywiad z Galen­em Straw­sonem, jed­nym z najwybit­niejszych znaw­ców zagad­nienia wol­nej woli, auto­ra współczes­nej wer­sji rozu­mowa­nia prze­ci­wko jej ist­nie­niu, tzw. argu­men­tu causa sui. Przeprowadz­ił i przełożył Jacek Jaroc­ki.

Wol­ność w niebie > Tim Pawl

Niebo, jak się powia­da, to miejsce, w którym żyje się bez koń­ca w doskon­al­szym stanie, wypełnionym poko­jem i szczęś­ciem. Nie trze­ba się tam martwić, że ktoś nas oszu­ka lub skrzy­wdzi, ponieważ mieszkań­cy są niez­dol­ni do czynienia takiego zła. W isto­cie są oni niez­dol­ni do jakiegokol­wiek zła. Możli­wość doz­na­nia zła zakłó­ciła­by bowiem pokój i szczęś­cie, które należą do samej isto­ty nie­ba i doskon­ałoś­ci właś­ci­wej jego mieszkań­com. Po namyśle pojaw­ia się jed­nak pew­na wąt­pli­wość.


Drodzy Czytel­ni­cy,

w połowie ubiegłego roku pod­jęliśmy decyzję, by jeden z numerów w roku bieżą­cym poświę­cić zagad­nie­niu wol­nej woli. Czy nasza decyz­ja była wol­na, czy też już od początku ist­nienia świa­ta było ustalone, że „wykręcimy” taki numer? Nie któryś tam kiedyś, ale właśnie numer 2 w 2016 roku. I że zamieścimy w nim takie a nie inne artykuły, na z góry ustalonych stronach, co zakła­da wiele konkret­nych decyzji i dzi­ałań naszych autorów i redak­torów. Nawet literówka na określonej stron­ie, w określonej szpal­cie, w określonym wyra­zie miała­by być wpisana w warun­ki początkowe tego świa­ta. Czy zatem może­cie mieć do nas pre­ten­sje o ewen­tu­alne uster­ki językowe? Czy mogliśmy ich uniknąć? Nau­ka, z jej ścisły­mi, powszech­ny­mi i deter­min­isty­czny­mi prawa­mi, wyda­je się roz­grzeszać nas z przewin redak­cyjnych i wszel­kich innych zresztą też. Nie może bowiem zakładać, że nasze „postęp­ki” nie mają określonych przy­czyn. Sko­ro zaś je mają, to wynikłe z nich czyny nie mogły być inne. Tym­cza­sem przy­na­jm­niej niekiedy czu­je­my się wol­ni, przy­na­jm­niej niekiedy czu­je­my się spraw­ca­mi, czyli niezde­ter­mi­nowany­mi przy­czy­na­mi naszych czynów, niejed­nokrot­nie w naszych wnętrzach doświad­cza­my trudu pode­j­mowa­nia wol­nej – jak się nam wyda­je – decyzji. Wokół tego poczu­cia i zrod­zonego z niego poję­cia odpowiedzial­noś­ci zor­ga­ni­zowal­iśmy nasze życie społeczne, z moral­noś­cią i  wymi­arem spraw­iedli­woś­ci.

Czym więc jest wol­na wola? Czy pode­j­mu­je­my, przy­na­jm­niej od cza­su do cza­su, wolne decyz­je? Czy są one do pogodzenia z wiz­ją świa­ta, w którym wszys­tkie zdarzenia, również te zachodzące w obrę­bie naszych orga­nizmów, wyz­naczane są przez poprzedza­jące je przy­czyny oraz prawa rządzące w przy­rodzie? Czy brak wol­nej woli przekreślał­by możli­wość ety­ki? Czy bez niej moglibyśmy sobie przyp­isy­wać winę lub zasłu­gi za nasze dzi­ała­nia? Pyta­nia te, choć w różnych wer­s­jach, nur­tu­ją filo­zofów już od starożyt­noś­ci. Pomi­mo upły­wu cza­su i coraz więk­szej wiedzy pyta­nia o wol­ną wolę wciąż pozosta­ją nierozstrzyg­nięte, wciąż stanowi ona dla nas fas­cynu­jącą zagad­kę.

Chce­my, abyś­cie i Wy jej zas­makowali, zmierzyli się z nią poprzez lek­turę artykułów tem­aty­cznych „Filo­zo­fuj!”. Ważnym ich uzu­pełnie­niem są: wywiad z Robertem Kane’em, jed­nym z najwięk­szych na świecie spec­jal­istów od zagad­nienia wol­nej woli, info­grafi­ka prezen­tu­ją­ca stanowiska w sporze o ist­nie­nie wol­nej woli oraz anki­etowe opinie filo­zofów na ten tem­at.

Przy­go­towal­iśmy dla Was także nasze stałe dzi­ały. Kon­tynu­u­je­my kurs logi­ki z Rafałem Urba­ni­akiem. Rozpoczy­namy także „Warsz­tat logi­ki” prowad­zony przez Witol­da Mar­ciszewskiego. Krzysztof Wiec­zorek w swoim kur­sie sztu­ki argu­men­tacji objaśni, czym są argu­men­ty ad hominem. W kilku stałych dzi­ałach naw­iąże­my także do głównego tem­atu numeru. W dziale „Ekspery­men­ty myślowe” Alvin I. Gold­man i Artur Szut­ta zachę­ca­ją do namysłu nad paradok­sa­mi wol­nej woli w fizy­cznym świecie. Michał Bizoń zabierze nas w przeszłość, prezen­tu­jąc myśli starożyt­nych Greków i Rzymi­an na tem­at wol­nej woli. Tem­atyce tej poświę­cone są również feli­etony Woj­ciecha Żełań­ca i Jac­ka Jaś­ta­la. W ety­czną podróż po lit­er­aturze zabierze Was Natasza Szut­ta – tym razem będzie to wyprawa do świa­ta Lor­da Jima, dają­ca okazję do reflek­sji na tem­at zasłu­gi i tra­fu moral­nego. Z kolei Piotr Bar­tu­la pro­ponu­je rozważa­nia na tem­at możli­woś­ci moral­nej przemi­any z isto­ty morder­czej i moral­nie zniszc­zonej w osobę moral­nie wrażli­wą.

Otwier­amy także nowy cykl „Roz­maitoś­ci filo­zoficznych” wybit­nego filo­zo­fa, Jana Woleńskiego, który na początek zachę­ca do reflek­sji nad tym, czego filo­zof może nauczyć się od sportu. Kon­tynu­u­je­my spotka­nia z Arys­tote­le­sem, tym razem zaprasza­jąc do roz­mowy prof. Hen­ry­ka Pod­biel­skiego, spec­jal­istę od filo­zofii Sta­giry­ty i tłu­macza jego dzieł. Pro­ponu­je­my Wam także rozważa­nia nad filo­zofią sztu­ki, kole­jną dawkę filo­zofii w filmie, propozy­c­je bajek do filo­zo­fowa­nia z dzieć­mi, następ­ny odcinek cyk­lu poświę­conego pol­skim filo­zo­fom. Na koniec nie mogło zabraknąć filo­zoficznej rozry­w­ki, komik­su i krzyżów­ki. Jest też kole­j­na nowość – „Filo­zoficzne zoo”, w którym zwierza­ki słyn­nych filo­zofów zachęcą Was do reflek­sji nad wybranym prob­le­mem filo­zoficznym.

Przed nami maj. Czas matur i… pode­j­mowa­nia decyzji o wyborze kierunku studiów. Ufamy, że rozważy­cie stu­diowanie filo­zofii. W numerze znalazły się więc infor­ma­c­je o ośrod­kach aka­demic­kich, które prowadzą nabór na stu­dia filo­zoficzne. Sze­ro­ki ich wykaz posz­erzy pole Waszej wol­noś­ci.

A zatem… Filo­zo­fu­j­cie!

Redakc­ja


Zaprasza­my do udzi­ału w spotka­ni­ach Klubu „Filo­zo­fuj!”. Najbliższe:

  • Olsz­tyn, 20 maja 2016 o godz. 18.00 w Cen­trum Pol­sko-Fran­cuskie

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.


kf-krakow-2016-03-08


Down­load (PDF, 20.65MB)

Najnowszy numer można nabyć od 2 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy