Numer

Filozofuj! 2016 nr 2 (8)

Publikujemy ósmy numer „Filozofuj!” – jedynego na świecie czasopisma filozoficznego do poczekalni u fryzjera! ;) Tematem numeru jest wolna wola. Codziennie nasza wola trudzi się przy podejmowaniu wielu decyzji. Czy przynajmniej niektóre z nich są wolne i w jakim sensie? Czasopismo jest dostępne bezpłatnie online.

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

.

Klik­nij, aby pobrać plik pdf numeru:


Wolna wola? | Spis treści

Kalen­da­rium

Czy w świe­cie jest miej­sce na wol­ność? > Jacek Wawer

Jaką rolę odgry­wa wol­na wola w podej­mo­wa­niu racjo­nal­nych decy­zji? Czy decy­zje pod­ję­te pod wpły­wem sub­stan­cji odu­rza­ją­cych są wol­ne? Czy wycho­wa­nie ogra­ni­cza spek­trum wol­nych wybo­rów? Jak wią­żą się ze sobą wol­ność i odpo­wie­dzial­ność? To zale­d­wie kil­ka pytań sygna­li­zu­ją­cych trud­ne i zło­żo­ne zagad­nie­nia. By nie musieć ich roz­strzy­gać, wystar­czy wyka­zać, że wol­nych decy­zji po pro­stu nie ma. A więc do dzieła!

Nauka prze­ciw wol­nej woli? > Adam Grobler

Cóż war­te było­by życie, gdy­by kie­ro­wa­ło nim śle­pe prze­zna­cze­nie lub rów­nie śle­py przy­pa­dek? Jak uchro­nić się od puła­pek myśle­nia, że tak wła­śnie jest?

Wol­na wola i świat mate­rial­ny > Sta­ni­sław Judycki

Wszy­scy zna­my te obra­zy: foto­gra­fie sate­li­tar­ne okry­tej nocą kuli ziem­skiej, na któ­rych wpraw­dzie domi­nu­je gra­na­to­wa czerń mórz i lądów, lecz jed­no­cze­śnie jarzą się świa­tła miast, a są one albo bar­dzo licz­ne i sku­pio­ne, albo wśród bez­mia­ru ciem­no­ści błysz­czą tyl­ko poszcze­gól­ne świe­tli­ste punk­ci­ki. Tak moż­na widzieć ludz­ką wol­ną wolę w sto­sun­ku do resz­ty świata.

Traf moral­ny > David Enoch

Zazwy­czaj uwa­ża­my, że pono­si­my odpo­wie­dzial­ność za skut­ki naszych wybo­rów. Czy jed­nak zawsze tak jest? Co jeśli zasłu­ga lub wina moral­na mogą zale­żeć od trafu?

Wywiad z Rober­tem Kane’em, czo­ło­wym znaw­cą i auto­rem licz­nych publi­ka­cji na temat wol­nej woli

Narzę­dzia filozofa

Logi­ka: #4: Pre­da­to­ry­za­cja logi­ki > Rafał Urbaniak
Warsz­tat logicz­ny: #I: Zasa­da nie­sprzecz­no­ści jako narzę­dzie myśle­nia > Witold Marciszewski
Teo­ria argu­men­ta­cji: #4: Ktoś taki jak ty nie może mieć racji, czy­li argu­men­ty ad homi­nem > Krzysz­tof A. Wieczorek
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Świat bez wol­nej woli > Artur Szutta
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Księ­ga życia > Alvin I. Goldman

Spór o ist­nie­nie wol­nej woli – info­gra­fi­ka  (oprac. Jacek Jarocki)

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi klasykami

Wol­na wola u Gre­ków i Rzy­mian > Michał Bizoń

Dyle­ma­ty moralne

Lord Jim i traf moral­ny > Nata­sza Szutta
Zagad­ka moral­nej prze­mia­ny > Piotr Bartula

Felie­to­ny
Wol­na decy­zja > Jacek Jaśtal
Sens i non­sens pro­ble­mu wol­nej woli > Woj­ciech Żełaniec

Spo­tka­nia z Arystotelesem
Myśl Ary­sto­te­le­sa do bólu racjo­nal­na > Hen­ryk Podbielski

Gdzie na stu­dia filozoficzne?

Doda­tek maturalny
Wydział Filo­zo­fii KUL
Insty­tut Filo­zo­fii Uni­wer­sy­te­tu Miko­ła­ja Koper­ni­ka w Toruniu
Insty­tut Filo­zo­fii, Socjo­lo­gii i Dzien­ni­kar­stwa Uni­wer­sy­te­tu Gdańskiego

Filo­zo­fia dla dzieci

Baj­ki filo­zo­ficz­ne > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Este­ty­ka

Pro­ble­my z defi­ni­cją sztu­ki > Benia­min Bukowski

Dia­log

Przed nami wiecz­ny powrót > Achil­le Varzi, Rober­to Casati

Roz­ma­ito­ści filozoficzne

Cze­go filo­zof może się nauczyć od spor­tu? > Jan Woleński

Filo­zo­fia w filmie

Potwór moral­ny czy odpo­wie­dzial­na oso­ba? Przy­pa­dek Leonar­da z Memen­to > Micha­el McKenna

Who is who w pol­skiej filozofii

Leopold Blau­ste­in > Paweł Rzewuski

Z pół­ki filozofa…

Pra­wo wol­no­ści – komiks filozoficzny

Filo­zo­ficz­ne zoo

Mrów­ka Put­na­ma > Jakub Jernajczyk

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Doda­tek

Stan­dar­do­wy argu­ment prze­ciw­ko wol­nej woli > Michał Marzec-Remiszewski

Dla więk­szo­ści z nas posia­da­nie wol­nej woli jest spra­wą cał­ko­wi­cie oczy­wi­stą i nie­pod­wa­żal­ną. Wśród czę­ści filo­zo­fów (a ostat­nio tak­że naukow­ców) panu­je jed­nak prze­ko­na­nie, że cze­goś takie­go nie ma. Moż­na przy­to­czyć wie­le argu­men­tów wspie­ra­ją­cych to sta­no­wi­sko, a naj­sil­niej­szym z nich jest stan­dar­do­wy argu­ment prze­ciw­ko wol­nej woli (SAPWW). Przyj­rzyj­my się mu, by uzmy­sło­wić sobie, w jaki spo­sób pro­wa­dzi on do tak zaska­ku­ją­ce­go wniosku.

Prze­ciw wol­nej woli i cał­ko­wi­tej odpo­wie­dzial­no­ści moral­nej – wywiad z Gale­nem Strawsonem

Wywiad z Gale­nem Straw­so­nem, jed­nym z naj­wy­bit­niej­szych znaw­ców zagad­nie­nia wol­nej woli, auto­ra współ­cze­snej wer­sji rozu­mo­wa­nia prze­ciw­ko jej ist­nie­niu, tzw. argu­men­tu cau­sa sui. Prze­pro­wa­dził i prze­ło­żył Jacek Jarocki.

Wol­ność w nie­bie > Tim Pawl

Nie­bo, jak się powia­da, to miej­sce, w któ­rym żyje się bez koń­ca w dosko­nal­szym sta­nie, wypeł­nio­nym poko­jem i szczę­ściem. Nie trze­ba się tam mar­twić, że ktoś nas oszu­ka lub skrzyw­dzi, ponie­waż miesz­kań­cy są nie­zdol­ni do czy­nie­nia takie­go zła. W isto­cie są oni nie­zdol­ni do jakie­go­kol­wiek zła. Moż­li­wość dozna­nia zła zakłó­ci­ła­by bowiem pokój i szczę­ście, któ­re nale­żą do samej isto­ty nie­ba i dosko­na­ło­ści wła­ści­wej jego miesz­kań­com. Po namy­śle poja­wia się jed­nak pew­na wątpliwość.


Dro­dzy Czytelnicy,

w poło­wie ubie­głe­go roku pod­ję­li­śmy decy­zję, by jeden z nume­rów w roku bie­żą­cym poświę­cić zagad­nie­niu wol­nej woli. Czy nasza decy­zja była wol­na, czy też już od począt­ku ist­nie­nia świa­ta było usta­lo­ne, że „wykrę­ci­my” taki numer? Nie któ­ryś tam kie­dyś, ale wła­śnie numer 2 w 2016 roku. I że zamie­ści­my w nim takie a nie inne arty­ku­ły, na z góry usta­lo­nych stro­nach, co zakła­da wie­le kon­kret­nych decy­zji i dzia­łań naszych auto­rów i redak­to­rów. Nawet lite­rów­ka na okre­ślo­nej stro­nie, w okre­ślo­nej szpal­cie, w okre­ślo­nym wyra­zie mia­ła­by być wpi­sa­na w warun­ki począt­ko­we tego świa­ta. Czy zatem może­cie mieć do nas pre­ten­sje o ewen­tu­al­ne uster­ki języ­ko­we? Czy mogli­śmy ich unik­nąć? Nauka, z jej ści­sły­mi, powszech­ny­mi i deter­mi­ni­stycz­ny­mi pra­wa­mi, wyda­je się roz­grze­szać nas z prze­win redak­cyj­nych i wszel­kich innych zresz­tą też. Nie może bowiem zakła­dać, że nasze „postęp­ki” nie mają okre­ślo­nych przy­czyn. Sko­ro zaś je mają, to wyni­kłe z nich czy­ny nie mogły być inne. Tym­cza­sem przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się wol­ni, przy­naj­mniej nie­kie­dy czu­je­my się spraw­ca­mi, czy­li nie­zde­ter­mi­no­wa­ny­mi przy­czy­na­mi naszych czy­nów, nie­jed­no­krot­nie w naszych wnę­trzach doświad­cza­my tru­du podej­mo­wa­nia wol­nej – jak się nam wyda­je – decy­zji. Wokół tego poczu­cia i zro­dzo­ne­go z nie­go poję­cia odpo­wie­dzial­no­ści zor­ga­ni­zo­wa­li­śmy nasze życie spo­łecz­ne, z moral­no­ścią i  wymia­rem sprawiedliwości.

Czym więc jest wol­na wola? Czy podej­mu­je­my, przy­naj­mniej od cza­su do cza­su, wol­ne decy­zje? Czy są one do pogo­dze­nia z wizją świa­ta, w któ­rym wszyst­kie zda­rze­nia, rów­nież te zacho­dzą­ce w obrę­bie naszych orga­ni­zmów, wyzna­cza­ne są przez poprze­dza­ją­ce je przy­czy­ny oraz pra­wa rzą­dzą­ce w przy­ro­dzie? Czy brak wol­nej woli prze­kre­ślał­by moż­li­wość ety­ki? Czy bez niej mogli­by­śmy sobie przy­pi­sy­wać winę lub zasłu­gi za nasze dzia­ła­nia? Pyta­nia te, choć w róż­nych wer­sjach, nur­tu­ją filo­zo­fów już od sta­ro­żyt­no­ści. Pomi­mo upły­wu cza­su i coraz więk­szej wie­dzy pyta­nia o wol­ną wolę wciąż pozo­sta­ją nie­roz­strzy­gnię­te, wciąż sta­no­wi ona dla nas fascy­nu­ją­cą zagadkę.

Chce­my, aby­ście i Wy jej zasma­ko­wa­li, zmie­rzy­li się z nią poprzez lek­tu­rę arty­ku­łów tema­tycz­nych „Filo­zo­fuj!”. Waż­nym ich uzu­peł­nie­niem są: wywiad z Rober­tem Kane’em, jed­nym z naj­więk­szych na świe­cie spe­cja­li­stów od zagad­nie­nia wol­nej woli, info­gra­fi­ka pre­zen­tu­ją­ca sta­no­wi­ska w spo­rze o ist­nie­nie wol­nej woli oraz ankie­to­we opi­nie filo­zo­fów na ten temat.

Przy­go­to­wa­li­śmy dla Was tak­że nasze sta­łe dzia­ły. Kon­ty­nu­uje­my kurs logi­ki z Rafa­łem Urba­nia­kiem. Roz­po­czy­na­my tak­że „Warsz­tat logi­ki” pro­wa­dzo­ny przez Witol­da Mar­ci­szew­skie­go. Krzysz­tof Wie­czo­rek w swo­im kur­sie sztu­ki argu­men­ta­cji obja­śni, czym są argu­men­ty ad homi­nem. W kil­ku sta­łych dzia­łach nawią­że­my tak­że do głów­ne­go tema­tu nume­ru. W dzia­le „Eks­pe­ry­men­ty myślo­we” Alvin I. Gold­man i Artur Szut­ta zachę­ca­ją do namy­słu nad para­dok­sa­mi wol­nej woli w fizycz­nym świe­cie. Michał Bizoń zabie­rze nas w prze­szłość, pre­zen­tu­jąc myśli sta­ro­żyt­nych Gre­ków i Rzy­mian na temat wol­nej woli. Tema­ty­ce tej poświę­co­ne są rów­nież felie­to­ny Woj­cie­cha Żełań­ca i Jac­ka Jaś­ta­la. W etycz­ną podróż po lite­ra­tu­rze zabie­rze Was Nata­sza Szut­ta – tym razem będzie to wypra­wa do świa­ta Lor­da Jima, dają­ca oka­zję do reflek­sji na temat zasłu­gi i tra­fu moral­ne­go. Z kolei Piotr Bar­tu­la pro­po­nu­je roz­wa­ża­nia na temat moż­li­wo­ści moral­nej prze­mia­ny z isto­ty mor­der­czej i moral­nie znisz­czo­nej w oso­bę moral­nie wrażliwą.

Otwie­ra­my tak­że nowy cykl „Roz­ma­ito­ści filo­zo­ficz­nych” wybit­ne­go filo­zo­fa, Jana Woleń­skie­go, któ­ry na począ­tek zachę­ca do reflek­sji nad tym, cze­go filo­zof może nauczyć się od spor­tu. Kon­ty­nu­uje­my spo­tka­nia z Ary­sto­te­le­sem, tym razem zapra­sza­jąc do roz­mo­wy prof. Hen­ry­ka Pod­biel­skie­go, spe­cja­li­stę od filo­zo­fii Sta­gi­ry­ty i tłu­ma­cza jego dzieł. Pro­po­nu­je­my Wam tak­że roz­wa­ża­nia nad filo­zo­fią sztu­ki, kolej­ną daw­kę filo­zo­fii w fil­mie, pro­po­zy­cje bajek do filo­zo­fo­wa­nia z dzieć­mi, następ­ny odci­nek cyklu poświę­co­ne­go pol­skim filo­zo­fom. Na koniec nie mogło zabrak­nąć filo­zo­ficz­nej roz­ryw­ki, komik­su i krzy­żów­ki. Jest też kolej­na nowość – „Filo­zo­ficz­ne zoo”, w któ­rym zwie­rza­ki słyn­nych filo­zo­fów zachę­cą Was do reflek­sji nad wybra­nym pro­ble­mem filozoficznym.

Przed nami maj. Czas matur i… podej­mo­wa­nia decy­zji o wybo­rze kie­run­ku stu­diów. Ufa­my, że roz­wa­ży­cie stu­dio­wa­nie filo­zo­fii. W nume­rze zna­la­zły się więc infor­ma­cje o ośrod­kach aka­de­mic­kich, któ­re pro­wa­dzą nabór na stu­dia filo­zo­ficz­ne. Sze­ro­ki ich wykaz posze­rzy pole Waszej wolności.

A zatem… Filozofujcie!

Redak­cja


Zapra­sza­my do udzia­łu w spo­tka­niach Klu­bu „Filo­zo­fuj!”. Najbliższe:

  • Olsz­tyn, 20 maja 2016 o godz. 18.00 w Cen­trum Polsko-Francuskie

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.


kf-krakow-2016-03-08


Down­lo­ad (PDF, 20.65MB)

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy