Artykuł Dialogi Logika

Achille Varzi, Roberto Casati: Wzmocnić miejsca mocne!

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Down­load (PDF, 695KB)


Il Sole 24 Ore, 13 lip­ca 2014

Ona: Abra­ham Wald: oto człowiek, który potrafił myśleć negaty­wnie!

On: A któż to taki, ten Abra­ham Wald?

Ona: Był amerykańskim matem­atykiem i statystykiem pochodzenia węgier­skiego. Czy­tam właśnie w tej książce o statystyce, że pod­czas drugiej wojny świa­towej alian­ci zaprosili go do pra­cy nad prob­le­ma­mi anal­izy wojskowej. Obrona prze­ci­wlot­nicza i lot­nict­wo w bitwach powi­etrznych poniosły znaczne straty. Chodz­iło o to, by wzmoc­nić samolo­ty tak, żeby były mniej podatne na uszkodzenia. Oczy­wiś­cie wzmoc­nie­nie samolo­tu oznacza obciąże­nie go i dlat­ego ważne jest, żeby ochronę zmin­i­mal­i­zować, to znaczy umieś­cić ją tam, gdzie jest naprawdę niezbęd­na.

On: Ale dlaczego piszą o tym w książce o statystyce?

Ona: Wald zaczął cier­pli­wie obser­wować samolo­ty wraca­jące z mis­ji, aby stworzyć schemat graficzny uderzeń pocisków. W ten sposób uzyskał rozkład dzi­ur na schema­cie samolo­tu: na czarno zaz­nac­zone są wszys­tkie obszary trafione we wszys­t­kich samolotach, na biało – obszary nietrafione we wszys­t­kich samolotach.

On: Świet­ny pomysł. Dzię­ki temu wystar­czyło później wzmoc­nić wszys­tkie miejs­ca zaz­nac­zone na czarno.

Ona: Wcale nie. Werdykt Wal­da brzmi­ał: wzmoc­ni­j­cie miejs­ca białe!

On: Ale dlaczego? Czy nie mówiłaś, że białe obszary to te, w które nigdy nie trafiono?

Ona: Dokład­nie. Właśnie tutaj widać zdol­ność myśle­nia negaty­wnego. Obserwac­je reje­strowane na schema­cie doty­czyły samolotów, które wró­ciły do bazy. Samolo­ty te zdołały wró­cić, pomi­mo że zostały trafione. A zatem ich uszkodzenia – uszkodzenia, którym odpowiada­ją czarne obszary na schema­cie – nie były fatalne. Inny­mi słowy, brak śladów w białych stre­fach, tych nietknię­tych, oznaczał przy­puszczal­nie, iż samolo­ty ocalały dlat­ego, że nie zostały trafione w te miejs­ca. Moż­na również przy­puszczać, że w te właśnie miejs­ca zostały trafione samolo­ty, które nie wró­ciły do bazy, tyle że tego nie moż­na było stwierdz­ić…

On: …właśnie dlat­ego, że zostały zestrzelone!

Ona: Wnioskowanie jest częs­to skok­iem od tego, co znane, do tego, co niez­nane. Wiemy pewne rzeczy, dokonu­je­my pewnych obserwacji i na ich pod­staw­ie wniosku­je­my o innych. Jeśli doko­nanie jakichś obserwacji jest niemożli­we, jak w przy­pad­ku zestrzelonych samolotów, wnioskowanie musi prze­b­ie­gać sub­tel­nie, szukać niezwykłych ścieżek – nawet jeśli może się wydawać, że prowadzą w kierunku prze­ci­wnym, niż wskazu­je intu­ic­ja.

Tłu­macze­nie: Patryc­ja Mikul­s­ka


Achille Varzi – Pro­fe­sor filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Colum­bia w Nowym Jorku.
Strona inter­ne­towa.

 

 

Rober­to Casati– Pro­fe­sor filo­zofii fran­cuskiego Cen­tre Nation­al de la Recherche Sci­en­tifique (CNRS) w Paryżu. Strona inter­ne­towa.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka

W pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj

Ilus­trac­ja: © raland

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy