Artykuł

Achille Varzi, Roberto Casati: Temponauci z konieczności

Roberto: A niech to! Tu piszą, że opublikowaliśmy go w tomie 22. A tom 22 ukazał się... w marcu 1969! Co to za żart? Achille: Stop. Nie tak szybko. Moja pierwsza reakcja była taka sama. Ale zastanówmy się dobrze: nie jest powiedziane, że to żart. Roberto: Co sugerujesz? Achille: Chcę powiedzieć, że może naprawdę opublikowaliśmy ten artykuł. Roberto: Ale przecież nigdy go nie napisaliśmy!

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 7, s. 40. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Achille (wstrząśnię­ty, odry­wa­jąc oczy od kom­put­era): A to dobre…! (Ponown­ie spoglą­da na ekran). Muszę naty­ch­mi­ast zadz­wonić do Rober­ta!
Rober­to: Słucham? Co się stało?
Achille: Dokon­ałem odkrycia, które ode­brało mi mowę. I tobie też odbierze. Otwórz przeglą­darkę i wpisz swo­je nazwisko i tekst: Cofanie cza­su a roz­pady mezonu Kº. Część II. To jest tytuł artykułu.
Rober­to: Nie mów, że ty też zaczy­nasz z tymi podróża­mi w cza­sie! Wiele razy powiedzieliśmy i napisal­iśmy, że jest to tech­nolo­gia log­icznie i metafizy­cznie możli­wa, ale bezużytecz­na. Nawet jeśli pewnego dnia pow­stanie maszy­na, która będzie w stanie przenosić nas w cza­sie w przeszłość i w przyszłość…
Achille: Wpisz, co ci powiedzi­ałem!
Rober­to: Dobrze już, dobrze. Mówiłeś: Cofanie cza­su a…?
Achille: …a roz­pady mezonu Kº. Część II
Rober­to: Naciskam enter. Zaczekaj, ładu­je się… Niemożli­we!
Achille: A nie mówiłem? Czy to nie sen­sacyjne odkrycie?
Rober­to: Ale jak to możli­we? Tu mówią, że napisal­iśmy artykuł pod tym tytułem. I że opub­likowal­iśmy go w piśmie „Phys­i­cal Review Let­ters”. Było­by pięknie, ale nie wyda­je mi się to w porząd­ku. Czy może chci­ałeś spraw­ić mi niespodziankę i podarować wolne od kosztów współau­torstwo?
Achille: Przyjrzyj się lep­iej.
Rober­to: A niech to! Tu piszą, że opub­likowal­iśmy go w tomie 22. A tom 22 ukazał się… w mar­cu 1969! Co to za żart?
Achille: Stop. Nie tak szy­bko. Moja pier­wsza reakc­ja była taka sama. Ale zas­tanówmy się dobrze: nie jest powiedziane, że to żart.
Rober­to: Co sugeru­jesz?
Achille: Chcę powiedzieć, że może naprawdę opub­likowal­iśmy ten artykuł.
Rober­to: Ale prze­cież nigdy go nie napisal­iśmy! A poza tym – wybacz – w 1969 ja miałem 8 lat, a ty 11 i jeszcze się nie znal­iśmy.
Achille: Jeszcze go nie napisal­iśmy. Ale może­my go jeszcze napisać. A nawet jest oczy­wiste, że go napisze­my…
Rober­to: …i że go opub­liku­je­my. Wyda­je mi się, że rozu­miem. Chcesz powiedzieć, że napisze­my go w przyszłoś­ci i opub­liku­je­my w przeszłoś­ci, i że zro­bimy to, bo… bo oczy­wiś­cie w przyszłoś­ci naprawdę pow­stanie wehikuł cza­su, a my się nim posłużymy, żeby prze­nieść się do roku 1969!
Achille: Właśnie. Zresztą artykuł jest na ten tem­at. I jeśli to nie my się prze­niesiemy, prze­niesie się ktoś z naszym maszynopisem przy­go­towanym do „Phys­i­cal Review Let­ters”.
Rober­to: To rzeczy­wiś­cie sen­sacyj­na wiado­mość. Nie tylko dlat­ego, że zawsze chci­ałem pub­likować w takim cza­sopiśmie, lecz także dlat­ego, że – przyz­na­ję – podo­ba mi się myśl, iż pewnego dnia zaz­nam rozkoszy podróżowa­nia wehikułem cza­su. Ta wiado­mość jest sen­sacyj­na również z filo­zoficznego punk­tu widzenia.
Achille: Też tak myślę. Wobec licznych paradok­sów, do których podróże w cza­sie zda­ją się prowadz­ić, dyskus­je filo­zoficzne od zawsze sku­pi­a­ją się na pyta­niu, czy takie podróże są możli­we.
Rober­to: A tu mamy rzeczy­wisty dowód, że odpowiedź jest twierdzą­ca. Co więcej, ten dowód wykazu­je coś jeszcze bardziej radykalnego: podróżowanie w cza­sie jest nie tylko możli­we. Dla nas jest nawet konieczne. Musimy to zro­bić, bo już to zro­bil­iśmy. Musimy napisać ten artykuł, bo już wiemy, że go opub­liku­je­my, albo lep­iej: że go opub­likowal­iśmy.
Achille: Właśnie. Ręce mi drżą z emocji.
Rober­to: Ale jak go napisze­my? Nie mamy poję­cia o mezonach .
Achille: To nie prob­lem. Wystar­czy pójść do bib­liote­ki i sko­pi­ować tekst, który już opub­likowal­iśmy!
Rober­to: Oczy­wiś­cie. Zupełnie jak w najbardziej klasy­cznym paradok­sie. Chy­ba że…
Achille: Chy­ba że chodzi o błąd?
Rober­to: Właśnie. Nieste­ty ist­nieje i taka możli­wość i musimy uznać, że jest ona przy­na­jm­niej praw­dopodob­na. Być może ktoś pomieszał autorów i tytuły. Fakt, że „nasz” artykuł jest cytowany na wielu stronach, niewiele znaczy, bo prze­cież błędy szerzą się w internecie równie szy­bko, jak prawdy. (Widzę, że cytu­ją go prze­ważnie na stronach niemiec­kich i japońs­kich).
Achille (rozczarowany): To dopiero był­by kawał. A taki byłem roze­mocjonowany.
Rober­to: Zas­tanów się, co ter­az zro­bić. Może­my iść do bib­liote­ki i sprawdz­ić (i jeśli rzeczy­wiś­cie chodzi o artykuł, który my opub­likowal­iśmy, to dobra nasza). Albo nie iść i żywić nadzieję.
Achille: A w między­cza­sie grun­town­ie przes­tu­diować roz­pady mezonów !

Przełożyła Patryc­ja Mikul­s­ka

Tem­po­nau­ti per forza, niedziel­ny dodatek do „Il Sole 24 Ore”, 16 czer­w­ca 2013. Przekład za zgodą Autorów.

Kole­jny dia­log autorów w numerze 2/2016.


Achille Varzi – Pro­fe­sor filo­zofii Uni­w­er­syte­tu Colum­bia w Nowym Jorku. Strona inter­ne­towa.

 

 

Rober­to Casati – Pro­fe­sor filo­zofii fran­cuskiego Cen­tre nation­al de la recherche sci­en­tifique (CNRS) w Paryżu. 
Strona inter­ne­towa
.

 

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­kaW pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 10 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy