Filozofia religii Historia filozofii nowożytnej

Gdyby ludzie byli aniołami. O rozumie i namiętności w Oświeceniu – wykład ONLINE dra Dominica Erdozaina (Emory University)

11 marca 2021 roku w godzinach 18:00-20:00 na internetowej platformie Microsoft Teams odbędzie się otwarte seminarium filozoficzne. Gościem pierwszego marcowego spotkania z cyklu „Between Secularization and Reform. Religious Rationalism in the Late 17th Century and in the Enlightenment” będzie uczony z Emory University (USA), dr Dominic Erdozain. Zapraszamy!

W nauko­wym podej­ściu do epo­ki Oświe­ce­nia poja­wia­ją się czę­sto dwa błęd­ne prze­ko­na­nia: po pierw­sze, że Oświe­ce­nie już się zakoń­czy­ło, a po dru­gie, że było ono świec­kie, to jest mia­ło na celu znisz­cze­nie reli­gii i cel swój w dużej mie­rze osią­gnę­ło. Wspo­mnia­ne nie­po­ro­zu­mie­nia znie­kształ­ca­ją obraz sze­ro­kie­go nur­tu ide­owe­go, któ­ry pozo­sta­je inte­lek­tu­al­ną pod­sta­wą współ­cze­snej demo­kra­cji oraz dys­kur­su liberalnego.

Post­mo­der­ni­stycz­na kry­ty­ka, któ­ra defi­niu­je Oświe­ce­nie jako pro­jekt pokła­da­ją­cy zbyt dużą ufność w moż­li­wo­ściach rozu­mu, zwy­kle prze­ocza osią­gnię­cia tego okre­su, nato­miast nar­ra­cja seku­la­ry­za­cyj­na – cza­sem idą­ca w parze z kry­ty­ką post­mo­der­ni­stycz­ną – zwy­kła mylić anty­kle­ry­ka­lizm i plu­ra­lizm z praw­dzi­wą nie­wia­rą. Takie uprosz­cze­nia wpły­wa­ją z kolei na żywot­ność z jed­nej stro­ny agre­syw­ne­go seku­la­ry­zmu, a z dru­giej na odrzu­ca­nie „pro­jek­tu Oświe­ce­nia” po stro­nie reli­gij­nej i kon­ser­wa­tyw­nej. Oświe­ce­nie sta­je się albo zbio­rem idei, z któ­re­go nale­ży czer­pać, albo „demo­nem”, z któ­rym nale­ży się rozprawić.

Dr Erdo­za­in pro­po­nu­je bar­dziej zniu­an­so­wa­ny pogląd na Oświe­ce­nie, przy czym rozu­mie je jako okres reform reli­gij­nych. Takie podej­ście umoż­li­wia rze­tel­ną rekon­struk­cję poglą­dów ówcze­snych myśli­cie­li, któ­rych posta­wa zbyt czę­sto bywa spro­wa­dza­na do kary­ka­tu­ry. Może ono tak­że pomóc w pra­wi­dło­wym uję­ciu myśli oświe­ce­nio­wej, skom­pli­ko­wa­nej i mają­cej wpływ na roz­wój współ­cze­snych idei demokratycznych.

Jed­nym z inte­re­su­ją­cych i klu­czo­wych oświe­ce­nio­wych zagad­nień jest pro­blem natu­ry czło­wie­ka. Kon­ser­wa­tyw­na kry­ty­ka odrzu­ca demo­kra­cję libe­ral­ną jako uto­pij­ną ze wzglę­du na pomi­ja­nie przez libe­ra­lizm zła obec­ne­go w ludz­kiej natu­rze. Głów­nym wino­waj­cą wspo­mnia­ne­go prze­ocze­nia ma być Jean-Jacqu­es Rous­se­au. Oświe­ce­nie bywa tu jed­nak obcią­ża­ne ele­men­ta­mi XIX-wiecz­ne­go emo­ty­wi­zmu, sta­no­wią­ce­go w dużej mie­rze reak­cję na idee XVIII wieku.

Pod­czas swo­je­go wystą­pie­nia dr Erdo­za­in przed­sta­wi pogląd, że oświe­ce­nio­we rozu­mie­nie natu­ry ludz­kiej było wła­ści­we lub przy­naj­mniej wewnętrz­nie spój­ne. Ówcze­sną wia­rę w rozum rów­no­wa­ży­ła kry­ty­ka namięt­no­ści i ogra­ni­cza­ło poję­cie sumie­nia. Wiek rozu­mu miał poczu­cie sła­bo­ści swo­jej idei cen­tral­nej, szu­ka­jąc wspar­cia w sfe­rze poli­ty­ki, pra­wa i odpo­wied­nio rozu­mia­nej reli­gii. Żeby to udo­wod­nić, nasz gość przed­sta­wi wybra­ne zagad­nie­nia z filo­zo­fii Jeana-Jacques’a Rous­se­au, Joh­na Locke’a, a tak­że pism ojców-zało­ży­cie­li USA, np. Jame­sa Madisona.

Wszyst­kich zain­te­re­so­wa­nych wykła­dem zapra­sza­my do reje­stra­cji na stro­nie www.religiousrationalism.com. Zaję­cia w języ­ku angiel­skim. Zapraszamy!

Zespół badaw­czy pro­jek­tu „Mię­dzy seku­la­ry­za­cją a reformą”


Domi­nic Erdo­za­in – dok­tor, histo­ryk filo­zo­fii i chrze­ści­jań­stwa, badacz zja­wi­ska seku­la­ry­za­cji i ewan­ge­li­zmu w świe­cie anglo­sa­skim. Wykła­dał histo­rię chrze­ści­jań­stwa na King’s Col­le­ge Lon­don (UK), obec­nie wykła­da na Emo­ry Uni­ver­si­ty (USA). Autor dwóch ksią­żek: The Pro­blem of Ple­asu­re: Sport, Recre­ation and the Cri­sis of Vic­to­rian Reli­gion (2010) oraz The Soul of Doubt: The Reli­go­us Roots of Unbe­lief from Luther to Marx (2015).

Patro­nat medialny:

Filo­zo­fuj!”

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy