Artykuł

Jakub Jernajczyk: Mrówka Putnama

Mrówka pełznie po piasku. Jej ślad wije się i wielokrotnie przecina ze sobą tak, że w końcu, zupełnie przypadkowo, wyraźnie wygląda jak karykatura Winstona Churchilla. Czy mrówka nakreśliła w ten sposób podobiznę Winstona Churchilla, rysunek, który go przedstawia?

Zapisz się do naszego newslettera

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2016 nr 2 (8), s. 57. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Takie pytanie postaw­ił zmarły niedawno amerykańs­ki filo­zof Hilary Put­nam (1926–2016) w ese­ju pt. Móz­gi w naczyniu. Odpowiedź Put­na­ma jest przeczą­ca – twierdzi on, że nie moż­na przyp­isy­wać mrów­ce zami­aru narysowa­nia karykatu­ry. To, że stwor­zony przy­pad­kowo rysunek przy­pom­i­na twarz Win­stona Churchilla, nie wystar­cza, by moż­na było powiedzieć, że mrówka go narysowała. Aby coś (rysunek) moż­na było uznać za reprezen­tację czegoś (Churchilla), potrzeb­na jest jeszcze wola, chęć, aby tak się stało; potrzeb­na jest tak zwana intenc­ja reprezen­towa­nia. Przy całej sym­pa­tii dla mrów­ki, może­my założyć, że drepcząc po piasku, nie miała ona zami­aru narysowa­nia kogokol­wiek.

Z drugiej strony okazu­je się, że podobieńst­wo wcale nie jest potrzeb­ne do tego, aby coś moż­na było uznać za reprezen­tację czegoś (lub kogoś); aby dany sym­bol (rysunek, znak, słowo) odnosił się do jakiegoś przed­mio­tu, oznaczał go. Przykład­owo, plaki­et­ka z wydrukowanym napisem „Win­ston Churchill” stanowi jed­noz­naczne odniesie­nie do Win­stona Churchilla, choć prze­cież napis ten w żad­nym stop­niu nie jest do Churchilla podob­ny. Wystar­czy zatem intenc­ja reprezen­towa­nia. Czym jed­nak owa intenc­ja jest i w jaki sposób nasze myśli mogą odnosić się do różnych przed­miotów? Takim właśnie prob­le­mom Put­nam poświę­cił swój esej.

fz-logo-3-big

Strona Filo­zoficznego Zoo:
www.filozoficznezoo.pl


Jakub Jer­na­jczyk – Matem­atyk, artys­ta wiz­ual­ny, pop­u­laryza­tor nau­ki; adi­unkt na Wydziale Grafi­ki i Sztu­ki Mediów wrocławskiej ASP. Strona auto­ra: www.grapik.pl

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­kaW pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 10 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2019 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy