Etyka Filozofia polityki Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Marcin Kostyra: Gorące krzesło – poznajcie sprawiedliwość – scenariusz lekcji etyki i filozofii

Prezentujemy scenariusz lekcji etyki i filozofii z elementami dramy, przeznaczony dla uczniów szkół średnich . Jeśli chcecie zaangażować podopiecznych jednocześnie intelektualnie, emocjonalnie oraz ruchowo, to zapraszamy do skorzystania z tej metody. Schemat scenariusza można zastosować do wielu pojęć filozoficznych.

Czas trwania:

90 min. + 45 min. na wykład

Pomoce:

kart­ka papie­ru dla każ­de­go ucznia, kolo­ro­we kred­ki, tabli­ca, kre­da (lub flip­chart, flamastry)

Cele lekcji

Uczeń:

  • zasta­na­wia się nad tym, czym jest sprawiedliwość,
  • iden­ty­fi­ku­je poję­cie spra­wie­dli­wo­ści w codzien­nych sytu­acjach życiowych,
  • two­rzy defi­ni­cję sprawiedliwości,
  • roz­wi­ja kom­pe­ten­cje spo­łecz­ne w obsza­rze ana­li­zy zja­wisk społecznych,
  • poda­je zasto­so­wa­nie spra­wie­dli­wo­ści w praktyce,
  • for­mu­łu­je, porząd­ku­je i war­to­ściu­je argu­men­ty, uza­sad­nia­jąc swo­je stanowisko,
  • pre­zen­tu­je spra­wie­dli­wość poprzez dramę.

Metody

  • pro­ble­ma­ty­zo­wa­nie,
  • burza mózgów,
  • dra­ma.

Kluczowe pojęcia

spra­wie­dli­wość, uczciwość.

Przebieg lekcji

Powi­ta­nie i wpro­wa­dze­nie do lekcji.

1. Rozgrzewka aktywizująca

a. Spa­cer energetyczny

Nauczy­ciel pro­si uczniów o to, by wsta­li i cho­dzi­li w swo­bod­nym tem­pie po kla­sie. Swo­bod­ne tem­po ma war­tość 5 w 10-stop­nio­wej ska­li. Wszyst­kie powy­żej 5 są tem­pem szyb­szym, poni­żej 5 – wolniejszym.

Uwa­ga dla pro­wa­dzą­ce­go: Nauczy­ciel zmie­nia szyb­kość poru­sza­nia się, naj­pierw na niż­sze, następ­nie na wyż­sze war­to­ści. Zwra­ca uwa­gę na bez­pie­czeń­stwo poru­sza­ją­cych się po klasie.

Czas na to ćwi­cze­nie: 3 min.

b. Toczą­ca się opowieść

Ucznio­wie sie­dzą w krę­gu. Zada­nie pole­ga na tym, by kolej­ny uczeń impro­wi­zo­wał opo­wieść, któ­ra jest kon­ty­nu­acją wypo­wie­dzi poprzed­niej oso­by. Zaczy­na nauczy­ciel na przy­kład od słów: idąc war­szaw­ską uli­cą o pół­no­cy…, będąc na waka­cjach nad morzem… etc.

Czas na to ćwi­cze­nie: 4–5 min.

Uwa­ga dla pro­wa­dzą­ce­go: Roz­grzew­ka jest bar­dzo waż­nym ele­men­tem lek­cji. Od tego, czy ucznio­wie będą dobrze bawić się pod­czas roz­grzew­ki, zale­ży dal­sza część lek­cji. Roz­grzew­ka ma na celu wpra­wie­nie uczniów w odpo­wied­ni nastrój.

2. Burza mózgów

Co to jest i z czym ci się koja­rzy spra­wie­dli­wość? Wszyst­kie sko­ja­rze­nia nauczy­ciel zapi­su­je na tablicy.

Czas na to ćwi­cze­nie: 5 min.

3. Narysuj sprawiedliwość

Nauczy­ciel roz­da­je papier i kred­ki. Zada­nie dla ucznia pole­ga na nary­so­wa­niu w spo­sób sym­bo­licz­ny lub real­ny spra­wie­dli­wo­ści. Po skoń­cze­niu ryso­wa­nia ucznio­wie kła­dą przed sobą rysun­ki. Jeśli gru­pa jest nie­licz­na, moż­na popro­sić o krót­ki opis swo­ich prac.

Czas na to ćwi­cze­nie: 10 min.

4. Pomnik

Nauczy­ciel dzie­li gru­pę na 4‑osobowe pod­gru­py. Następ­nie ucznio­wie pro­sze­ni są o stwo­rze­nie ze swo­ich ciał pomni­ka przed­sta­wia­ją­ce­go spra­wie­dli­wość. Jeśli ucznio­wie będą mie­li pro­blem z ale­go­rycz­nym pomni­kiem, moż­na zmie­nić pole­ce­nie na poka­za­nie „klat­ki stop”, w któ­rej będzie uka­za­na ich wizu­ali­za­cja sprawiedliwości.

Czas na ten etap: 5 min.

Następ­nie każ­da z pod­grup w cen­tral­nym miej­scu poka­zu­je swój pomnik. Resz­ta uczniów inter­pre­tu­je pre­zen­to­wa­ną figu­rę. Po wyczer­pa­niu pomy­słów obser­wa­to­rów auto­rzy komen­tu­ją to, co usły­sze­li, i opo­wia­da­ją o swo­im pomyśle.

Czas na ćwi­cze­nie − w zależ­no­ści od licz­by pod­grup pre­zen­tu­ją­cych. Ucznio­wie muszą mieć swo­bod­ny czas na inter­pre­ta­cję i na opo­wia­da­nie o swo­jej kon­cep­cji spra­wie­dli­wo­ści, moż­na zało­żyć, że to będzie 15 min.

5. Gorące krzesło

Nauczy­ciel zapra­sza jed­ne­go z uczniów do współ­pra­cy i pro­si go o wcie­le­nie się w „spra­wie­dli­wość”. Uczeń-spra­wie­dli­wość sia­da na „gorą­cym krze­śle”, a resz­ta uczniów pro­wa­dzi wywiad ze sper­so­ni­fi­ko­wa­ną „spra­wie­dli­wo­ścią”. W instruk­cji nale­ży podać, że masz myśleć i mówić jak­byś był spra­wie­dli­wo­ścią. Resz­cie kla­sy nauczy­ciel oznaj­mia: „Przed Wami wyjąt­ko­wy gość, gość jakie­go być może nigdy nie spo­tka­li­ście i być może nie spo­tka­cie. Przy­wi­taj­my w naszych pro­gach spra­wie­dli­wość”. Zapra­sza gościa na hono­ro­we miej­sce. Nauczy­ciel do uczniów: „Może­cie zadać tyl­ko czte­ry pyta­nia nasze­mu gościo­wi, dla­te­go nie zmar­nuj­cie oka­zji na zada­wa­nie bła­hych pytań. Pytaj­cie o to, co jest napraw­dę waż­ne”. Nauczy­ciel mode­ru­je, aby pyta­nia były w tema­cie, i pil­nu­je, by uczeń na „gorą­cym krze­śle” odpo­wia­dał w pierw­szej oso­bie. Nale­ży też pil­no­wać, by padły czte­ry pyta­nia, chy­ba że ucznio­wie będą mie­li waż­ne pyta­nia i „gość” zgo­dzi się na nie odpowiedzieć.

Jeśli ucznio­wie mają trud­no­ści ze sfor­mu­ło­wa­niem pytań, nauczy­ciel może pomóc: Do cze­go jesteś potrzeb­na ludziom? Czy jesteś tym samym, co uczci­wość? Co się dzie­je, jeśli cię nie ma? Czym róż­nisz się od zemsty? Czym róż­nisz się od równości?

Uwa­ga: waż­ne, aby uczeń gra­ją­cy spra­wie­dli­wość został wypro­wa­dzo­ny z roli. Naj­pro­ściej jest zapy­tać go, jak się nazy­wa, jeśli odpo­wie „spra­wie­dli­wość”, nale­ży popro­sić go o poda­nie wła­sne­go imienia.

Czas na ten etap: 10 min.

6. Rozmowa podsumowująca

W krę­gu.

Pyta­nia do ucznia w roli: Jakie pyta­nie było dla cie­bie trud­ne? Co cię zaskoczyło?

Pyta­nia od resz­ty kla­sy: Co cię zasko­czy­ło? Co było dla cie­bie cie­ka­we? Co wyno­sisz z lekcji?

Czas na ten etap: 5–10 min.

7. Wykład

Nauczy­ciel przed­sta­wia skró­to­wo kon­cep­cję spra­wie­dli­wo­ści, np. u Pla­to­na, Ary­sto­te­le­sa, Toma­sza z Akwi­nu, K. Mark­sa, J. Rawl­sa lub in.

Czas na ten etap: 30 min.

8. Podsumowanie lekcji

Rund­ka końcowa:

  • Cze­go dowiedziałaś/eś się z lekcji?
  • Czy coś cię zaskoczyło?

Czas na ten etap: 10 min.

Uwa­ga dla nauczyciela:
Kon­spekt ten ma uni­wer­sal­ną struk­tu­rę, dosko­na­le spraw­dza się przy takich tema­tach jak: miłość, wol­ność, przy­jaźń, sza­cu­nek, wia­ra etc.


Autor zdję­cia: zwiebackesser


Mar­cin Kosty­ra – W 2006 ukoń­czył filo­zo­fię na Uni­wer­sy­te­cie Marii Curie Skło­dow­skiej w Lubli­nie. Następ­nie w ramach stu­diów pody­plo­mo­wych stu­dio­wał peda­go­gi­kę reso­cja­li­za­cyj­ną i arte­te­ra­pię. Ukoń­czył Szko­łę Tre­ne­rów Dra­my. Pra­cu­je w Mło­dzie­żo­wym Ośrod­ku Wycho­waw­czym w War­sza­wie jako wycho­waw­ca i nauczy­ciel ety­ki. Jest też nauczy­cie­lem ety­ki i filo­zo­fii w liceum. Pisze i reży­se­ru­je sztu­ki dla Teatru Moral­ne­go Nie­po­ko­ju. Od 1994 tre­nu­je sztu­ki wal­ki, posia­da czar­ny pas w tang soo do i kickboxingu.

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy