Artykuł Estetyka Wywiady

Piękno pozostaje poza zasięgiem naszej mocy twórczej – Wywiad z prof. Władysławem Stróżewskim

Najnowszy numer: Jak działa język?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Najnowszy numer można nabyć od 2 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2018 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2018 nr 1 (19), s. 25. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku  PDF.


Czym jest piękno? Czy jest to coś obiektywnego, czy też coś subiektywnego? Coś, co odkrywamy, czy też coś, co projektujemy?

Mógłbym całkiem serio odpowiedzieć za Albrechtem Dür­erem: „nie wiem”. A najogól­niej: jest najważniejszą wartoś­cią este­ty­czną i jed­ną z najważniejszych wartoś­ci w ogóle. Pię­kno może być czymś subiek­ty­wnym, jeśli je utożsamimy z tym, co się podo­ba. Ist­nieją jed­nak przeży­cia este­ty­czne, których przed­miot doświad­cza­my jako coś, co zachodzi nieza­leżnie od nas, więcej – co przekracza nas, zaskaku­je, a w każdym przy­pad­ku zach­wyca czy olśniewa. Pię­kno tak odkry­wane, czy wręcz „objaw­ione”, pozosta­je poza zasięgiem naszej mocy twór­czej. Nigdy nie może­my stworzyć czy wywołać go wprost; może­my jedynie przy­go­tować (pro­jek­tować) jego warun­ki: układ słów, form, barw, dźwięków i czekać w nadziei, że się pojawi.

Czy istnieje jeden uniwersalny kanon piękna, czy też jest ich wiele i nie dają się ująć za pomocą jakiegoś ogólnego kryterium?

Sądzę, że ist­nieje wiele rodza­jów, a więc i kanonów pięk­na, jak choć­by klasy­czne, roman­ty­czne, secesyjne itd. Każde ma swą włas­ną, niepow­tarzal­ną i niesprowadzal­ną do innych istotę. Być może jed­nak dało­by się w wyniku rzetel­nej anal­izy (np. fenom­e­no­log­icznej redukcji esenc­jal­nej) uzyskać isto­towy moment pięk­na jako takiego, który był­by wspól­ny (a zarazem kon­sty­tu­ty­wny?) dla wszys­t­kich jego odmi­an.

Czy piękno jest ważne? Dlaczego?

Jest ważne choć­by dlat­ego, że stanowi jed­ną z najważniejszych wartoś­ci kon­sty­tu­u­ją­cych ludzką kul­turę.

Co jest w sztuce ważniejsze: piękno czy oryginalność?

Jed­no i drugie. Cza­sem wartoś­ci te idą z sobą w parze, ale bywa, że ory­gi­nal­ność wyk­lucza się z pięknem (bo artyś­cie na nim w ogóle nie zależy), a pię­kno z ory­gi­nal­noś­cią: gdy na przykład ktoś prag­nie uzyskać kopię obrazu, który uzna­je za piękny (bo mu się podo­ba).

Jaka jest granica między pięknem a kiczem?

Kicz chy­ba zawsze wiąże się z jakimś niepotrzeb­nym nad­mi­arem, pię­kno nigdy.

Czy dzięki obcowaniu z pięknem możemy stać się lepsi?

Nie ma takiej koniecznoś­ci. Ale bywa, że tak.

Czy poprzez piękno można manipulować ludźmi?

Niekiedy moż­na. Jeśli na przykład uznać, że pięk­na jest sztu­ka propagowana przez nazistów albo sztu­ka socre­al­iz­mu. Wielu ludzi dawało się nim uwieść. Do cza­su!

Co Profesor sądzi o popularyzowaniu filozofii?

Uważam, że należy jej uczyć możli­wie najw­cześniej – by poprzez nią ukazy­wać jak najsz­er­sze hory­zon­ty myśli i ksz­tał­tować wrażli­wość na wartoś­ci – z wartoś­cią prawdy na czele.


Władysław Stróżews­ki – Prof. dr hab, dok­tor hon­oris causa Uni­w­er­syte­tu Jagiel­lońskiego, emery­towany pro­fe­sor Uni­w­er­syte­tu Jagiel­lońskiego i Akademii Igna­tianum, redak­tor „Kwartal­ni­ka Filo­zoficznego”, prze­wod­niczą­cy Pol­skiego Towarzyst­wa Filo­zoficznego. Zaj­mu­je się metafizyką, ontologią, aksjologią, este­tyką i his­torią filo­zofii, opub­likował m.in. książ­ki: Dialek­ty­ka twór­c­zoś­ci; Wokół pięk­na; O wielkoś­ci; Ontolo­gia; Logos, wartość, miłość; ostat­nio ukaza­ła się Miłość i nicość.

Z Władysławem Stróżewskim roz­maw­ia Anna Kostrzews­ka-Bed­narkiewicz. Hob­by: muzy­ka i poez­ja.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Ilus­trac­ja: Leonid Tit

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

  • Między Arys­tote­le­sem uwiel­bi­a­ją­cym pię­kno a Immanuelem Kan­tem jest kar­dy­nal­na różni­ca, bo “kry­teri­um obra­zowe hamu­je rozwój wyższych umiejęt­noś­ci umysłowych…” w/g I.Kanta.
    A co to wyższeu­miejęt­noś­ci umysłowe? To Myśle­nie, Poz­nanie i Wola wyboru pod­mio­tu Sądzącego o tym co wybrać …
    Immanuel Kant: “Pra­wo moralne we mnie a niebo rozg­wieżdżone nade mną..” Czyli ety­ka to pra­wo poza pod­miotem wybier­a­ją­cym.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy