Artykuł Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Człowiek – istota społeczna – scenariusz lekcji filozofii dla uczniów szkół podstawowych

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj!” 2019 nr 6 (30), s. 47. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Cele

Uczniowie uczą się zasad współpra­cy i pra­cy zbiorowej
Uczniowie umieją wskazać moc­ne i słabe strony pra­cy grupy
Uczniowie dostrze­ga­ją, że współpra­ca przynosi lep­sze efek­ty niż indy­wid­u­al­izm
Uczniowie rozróż­ni­a­ją wspól­­ne dzi­ałanie od ślepego pod­­porząd­­­kowania

Metody i formy pracy

Opowiadanie
Dyskus­ja
Ekspery­ment myślowy

Przebieg lekcji

Ćwiczenie

Robimy przestrzeń w klasie, odsuwa­jąc ław­ki pod ścianę. Uczniowie zaj­mu­ją dowolne miejsce w pomieszcze­niu.
Nauczy­ciel zapowia­da, że zaraz poda hasło, a dzieci mają naty­ch­mi­ast stworzyć grupę odt­warza­jącą podany przed­miot, np:

  • sieć na ryby
  • łódź
  • samolot.

Następ­nie prezen­tu­je­my opowiadanie jako bodziec do rozpoczę­cia dyskusji:

Mądra przepiórka

W lesie, w którym mieszkały przepiór­ki, pojaw­ił się myśli­wy i wiele z nich zaczęło ginąć. Wtedy pew­na mądra przepiór­ka zawołała wszys­tkie inne i rzekła: „Myśli­wy wzy­wa nas za pomocą gwiz­d­ka, który naśladu­je głos naszych braci i sióstr. Nie podąża­j­cie za nim. Jeśli mimo ostrzeże­nia dacie się oszukać, spad­nie na was wiel­ka sieć i przyg­niecie ciężarem do zie­mi. Nie wpada­j­cie jed­nak w panikę, wys­taw­cie szy­bko głów­ki przez oka sieci i macha­j­cie jed­nocześnie skrzy­dełka­mi ile sił. Wtedy sieć się uniesie, a wy zaczepicie ją o jakieś drze­wo, wypad­niecie z sieci i będziecie wolne”.

Tak też robiły i myśli­wy musi­ał obe­jść się bez zdoby­czy. Potem częs­to jeszcze dawały się schwytać spry­t­ne­mu myśli­we­mu, ale dzię­ki radom mądrej przepiór­ki za każdym razem uwal­ni­ały się z sieci. Myśli­wy w końcu zrozu­mi­ał, że przepiór­ki współpracu­ją i dlat­ego z nim wygry­wa­ją. Wiedzi­ał jed­nak, że zbyt dłu­go nie potr­wa ta zgo­da między nimi, a że był człowiekiem cier­pli­wym, postanow­ił zaczekać.

Mądra przepiór­ka to przewidzi­ała i poprosiła sta­do, by przeniosło się w głąb lasu, dalej uczyć się współpra­cy. Niek­tóre pta­ki jej odmówiły, twierdząc, że już potrafią świet­nie współpra­cow­ać, i tylko część grupy podążyła za mądrą przepiórką.

Wkrótce przepiór­ki, które pozostały, znów dały się schwytać w sieć. Wtedy jed­na krzyknęła:
– Gdy doliczę do trzech, to zaczy­namy machać skrzy­dełka­mi.

Dru­ga na to:
– A dlaczego ty masz liczyć? To ja powin­nam dać syg­nał do macha­nia, bo jestem sil­niejsza.

Na to odezwała się trze­cia:
– A nie bo ja, bo jestem najmą­drze­jsza.
– Nie, nie – wołała pier­wsza – macha­j­cie ter­az skrzy­dła­mi, bo grozi nam niebez­pieczeńst­wo.
– Część tak zro­biła, a resz­ta nie, więc sieć się nie uniosła. W końcu były wycz­er­pane.

Gdy tak się kłó­ciły, nad­szedł myśli­wy i dal­szy ich los był nie do poza­z­droszczenia.

Pytania do dyskusji

Czy zna­cie podob­ne sytu­acje u ludzi? Poda­j­cie przykłady.
Czy zawsze ktoś musi rządz­ić?
Dlaczego nie lubimy się pod­porząd­kowywać?
Kiedy słuchanie lid­erów jest słuszne, a kiedy należy się prze­ci­w­staw­ić?
Na czym pole­ga współpra­ca i czym się różni od dba­nia tylko o swój interes?
Czy moż­na skutecznie dzi­ałać w poje­dynkę?
Na ile to, że ludzie pracu­ją razem, wpły­wa na szy­bkość postępu np. nau­ki i tech­nologii?
Czy moż­na żyć w całkowitej izo­lacji i niczego od niko­go nie potrze­bować?

Eksperyment myślowy

W skutek inwazji obcych wszys­tkie móz­gi ludzkie zosta­ją przełąc­zone na tryb gadzi: nie mają już ludzkiej potrze­by współdzi­ała­nia i tworzenia relacji. Każ­da isto­ta ludz­ka myśli tylko o zachowa­niu włas­nego życia, nic innego jej nie obchodzi. Jak by wyglą­dał taki świat bez relacji inter­per­son­al­nych? Czy obcym udało­by się w ten sposób zniszczyć ludzką cywiliza­cję?


PDF sce­nar­iusza do pobra­nia


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

 

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Najnowszy numer można nabyć od 3 stycznia w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

1 komentarz

Kliknij, aby skomentować

  • Ciekawe, co by na to powiedzi­ał sam wiel­ki Arys­tote­les?!
    I ta “filo­zofia teo­re­ty­cz­na”?! ki czort?! “życie teo­re­ty­czne”, “myśle­nie teo­re­ty­czne”, “nau­ka teo­re­ty­cz­na”?!
    Nie mówiąc już o tańcu współczes­nym… H. Tomaszewski/Breslau?! extremalne!
    Cha cha
    Poz­draw­iam!
    PK

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy