Artykuł Filozofia w szkole Scenariusze lekcji

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Świat emocji – scenariusz lekcji dla klas IVVIII szkoły podstawowej

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2017 nr 4 (16), s. 44–45. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku  PDF.


Cele:

Ucznio­wie potra­fią roz­róż­nić i nazwać emo­cje oraz przy­pi­sać je do kon­kret­nej gru­py uczuć.

Ucznio­wie zna­ją meto­dę wglą­du we wła­sne uczucia.

Ucznio­wie potra­fią wska­zać funk­cje poznaw­cze emo­cji – rozu­mie­ją, że emo­cje są dla czło­wie­ka źró­dłem infor­ma­cji o ota­cza­ją­cym go świe­cie. Jed­no­cze­śnie są świa­do­mi, że sil­ne emo­cje mogą utrud­nić interpretację
zdarzeń.

Ucznio­wie zda­ją sobie spra­wę, że spo­so­by wyra­ża­nia emo­cji róż­nią się w zależ­no­ści od kul­tu­ry lub decy­zji człowieka.

Ucznio­wie rozu­mie­ją, czym jest i na czym pole­ga odpo­wie­dzial­ność za wyra­ża­nie swo­ich emocji.

Ucznio­wie zna­ją pod­sta­wo­we meto­dy radze­nia sobie z nie­przy­jem­ny­mi emocjami.

Ucznio­wie rozu­mie­ją poję­cie empa­tii oraz jej rolę w komu­ni­ka­cji międzyludzkiej.

Materiały:

Plan­sze z twa­rza­mi wyra­ża­ją­cy­mi emocje

Metody i formy pracy:

Wgląd (samo­ob­ser­wa­cja)
Eks­pe­ry­ment myślowy
Burza mózgów
Dyskusja

Przebieg lekcji:

Wyja­śnia­my uczniom ety­mo­lo­gię sło­wa „emo­cja” – łac. emo­ve­re – poru­sze­nie (emo­cje wpra­wia­ją nas w ruch). Pro­si­my uczniów o wymie­nie­nie, jakie zna­ją emo­cje (np: miłość, przy­jaźń, życz­li­wość, czu­łość, gniew, fru­stra­cja, nie­na­wiść, zazdrość).

Spi­su­je­my je na tabli­cy i pró­bu­je­my wspól­nie pogru­po­wać według dwóch kryteriów:

1. stop­nia zło­żo­no­ści (róż­ni­ca mię­dzy uczu­cia­mi a emocjami)
Przy­kład: miłość jest uczu­ciem i zawie­ra w sobie róż­ne emo­cje, np. czu­łość, życz­li­wość, cza­sem też zazdrość. Gniew rów­nież jest uczu­ciem, może kryć w sobie np. takie emo­cje jak: fru­stra­cja, zawiść, chęć zemsty, lęk;

2. uży­tecz­no­ści lub szkodliwości
Przy­kład: złość jest szko­dli­wa, bo nisz­czy zdro­wie odczu­wa­ją­ce­go oraz rela­cje mię­dzy ludź­mi. Życz­li­wość jest uży­tecz­na, bo popra­wia rela­cje międzyludzkie.

Następ­nie prze­cho­dzi­my do ćwiczeń.

Ćwiczenie 1. Skąd wiem, co czuję?

Wybie­ra­my jed­ne­go ucznia, któ­ry sta­je na środ­ku kla­sy. Pro­si­my go o wycią­gnię­cie ręki przed sie­bie. Pro­si­my, żeby przy­po­mniał sobie jakieś przy­kre wyda­rze­nie ze swo­je­go życia – gdy poczuł się wyjąt­ko­wo źle. Resz­ta gru­py też wyko­nu­je to ćwi­cze­nie, ale bez wycią­ga­nia rąk. Gdy wybra­ny uczeń wczu­je się w zada­nie, pró­bu­je­my obni­żyć jego wycią­gnię­ta rękę. Napo­tka­my opór, bo cia­ło będzie napięte.

Następ­nie pro­si­my tego same­go ucznia (i resz­tę gru­py), by przy­po­mniał sobie jakieś wyjąt­ko­wo rado­sne i przy­jem­ne wyda­rze­nie ze swo­je­go życia. Następ­nie znów naci­ska­my jego rękę, kie­ru­jąc ją w dół. Tym razem pozo­sta­nie ona roz­luź­nio­na. Pyta­my kla­sę, w jaki spo­sób nasze cia­ło infor­mu­je nas o prze­ży­wa­niu emocji.

Ćwiczenie 2. Skąd wiemy, co ktoś czuje?

Poka­zu­je­my plan­szę z twa­rza­mi osób znaj­du­ją­cych się pod wpły­wem pod­sta­wo­wych emo­cji; ucznio­wie zga­du­ją, jaka emo­cja odwzo­ro­wa­na jest na zdję­ciu (plan­sze z mimi­ką moż­na pobrać z inter­ne­tu lub nary­so­wać). Po ćwi­cze­niu infor­mu­je­my uczniów o wystę­pu­ją­cych zgod­no­ściach w odczy­ta­niu emo­cji nie­za­leż­nie od sze­ro­ko­ści geo­gra­ficz­nej oraz o uni­wer­sal­no­ści emo­cji (ludzie na całym świe­cie odczu­wa­ją podob­ne emo­cje i tak samo odczy­tu­ją je z mimi­ki innych ludzi).

Ćwiczenie 3. Czy mogę zmienić to, co czuję?

Eks­pe­ry­ment myślowy.

Przed­sta­wia­my nastę­pu­ją­cą sytu­ację: jeden z uczniów zacho­wu­je się źle wzglę­dem rówie­śni­ków (np. nisz­czy ich rze­czy, krad­nie, obra­ża czy potrą­ca na kory­ta­rzu). Pyta­my uczniów, co mogli­by poczuć wzglę­dem takiej oso­by. Następ­nie uzu­peł­nia­my naszą opo­wieść o infor­ma­cję, że uczeń, któ­ry zacho­wy­wał się źle wzglę­dem gru­py jest ofia­rą prze­mo­cy domo­wej – jest bity i poni­ża­ny oraz czę­sto cho­dzi głodny.

Pyta­my uczniów, czy ich uczu­cia się zmie­nia­ją, gdy pozna­ją wię­cej infor­ma­cji o dru­gim czło­wie­ku. Pro­si­my uczniów o poda­nie innych przy­kła­dów tego, jak myśle­nie ze współ­czu­ciem o ludziach trud­nych w kon­tak­tach może wpły­nąć na nasze uczu­cia. Następ­nie wyja­śnia­my poję­cie empa­tii i pro­si­my uczniów o poda­nie, kie­dy jest przy­dat­na, a kie­dy nie.

Po ćwi­cze­niach moż­na zaini­cjo­wać dyskusję.

Pytania do dyskusji

Cze­go dowia­du­je­my się o świe­cie dzię­ki emocjom?
Co mają wspól­ne­go zmy­sły z emocjami?
Czy może­my kon­tro­lo­wać to, co czujemy?
Jak ludzie oka­zu­ją emocje?
Jak róż­ni się to w zależ­no­ści od kultury?
Czy powin­ni­śmy kon­tro­lo­wać to, jak wyra­ża­my emocje?
Czy nie­któ­re emo­cje są szkodliwe?
Czy jeśli odczu­wam złość, to jestem złym człowiekiem?
Komu bar­dziej szko­dzi złość – jej obiek­to­wi czy oso­bie, któ­ra ją odczuwa?
Skąd wie­my, co czu­je dru­ga osoba?
Czy waż­na jest świa­do­mość uczuć innych ludzi?
Co to jest inte­li­gen­cja emocjonalna?


PDF sce­na­riu­sza do pobrania


Doro­ta Mon­kie­wicz-Cybul­ska –  Absol­went­ka filo­zo­fii teo­re­tycz­nej KUL oraz histo­rii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szko­le Pod­sta­wo­wej im. B. Chro­bre­go w Lubli­nie. Zain­te­re­so­wa­nia nauko­we: dydak­ty­ka filo­zo­fii, ety­ka śro­do­wi­sko­wa i bio­ety­ka. Poza filo­zo­fią pasjo­nu­je ją taniec współ­cze­sny, któ­ry w wol­nych chwi­lach inten­syw­nie uprawia.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.
W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.

< Powrót do spi­su tre­ści nume­ru.

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy