Epistemologia Logika Omówienia i recenzje

Piotr Biłgorajski: Cóż to jest prawda? [recenzja]

Zapisz się do naszego newslettera

Michael Patrick Lynch w swo­jej nowej książce pode­j­mu­je się zada­nia obrony prawdy, rozu­mi­anej jako włas­ność zdań, które adek­wat­nie opisu­ją rzeczy­wis­tość. Ale czy praw­da w tym klasy­cznym sen­sie fak­ty­cznie potrze­bu­je obrony? Lynch pokazu­je, że dom­nie­m­ana ważność prawdy nie jest wcale oczy­wista. Jego zdaniem współcześnie praw­da coraz częś­ciej traci na znacze­niu pod wpły­wem roz­maitych „mitów” na jej tem­at, takich jak przeko­nanie, że praw­da jest subiek­ty­w­na lub że ważniejsza od prawdy jest skuteczność. W tym kon­tekś­cie głów­na teza książ­ki, że praw­da jest dobra, obiek­ty­w­na i osią­gal­na, wyda­je się niemal kon­trow­er­syj­na.

Lynch rozpraw­ia się z cyn­iczny­mi mita­mi na tem­at prawdy. Z jed­nej strony broni czterech tru­izmów: że praw­da jest obiek­ty­w­na, że jest dobra, że stanowi wartoś­ciowy cel dociekań oraz że jest warta tego, by zależało nam na niej ze wzglę­du na nią samą. Z drugiej strony argu­men­tu­je prze­ci­wko „złym pomysłom” na tem­at prawdy: że ist­nieje tylko „Jed­na Praw­da”, że praw­da jest czymś tajem­niczym i dostęp­nym wyłącznie dla wta­jem­nic­zonych oraz że powin­niśmy dążyć do prawdy za wszelką cenę. Na łamach książ­ki zna­jdziemy więc polemikę z wielo­ma nieklasy­czny­mi stanowiska­mi w kwestii znaczenia i natu­ry prawdy. Lynch dysku­tu­je m.in. z prag­matyzmem, który sprowadza prawdę do skutecznoś­ci, oraz relaty­wiz­mem, który zakła­da, że praw­da jest względ­na. Lynch nie kwes­t­ionu­je aspek­towoś­ci prawdy, ale przyj­mu­jąc pogląd, że praw­da częs­to zależy od kon­tek­stu, stara się uniknąć nihilisty­cznej kon­kluzji, że obiek­ty­w­na praw­da nie ist­nieje. Jego zdaniem tym, co ostate­cznie moty­wu­je nas do poz­nawa­nia rzeczy­wis­toś­ci i spraw­ia, że jesteśmy skuteczni w dzi­ała­niu, jest właśnie głębok­ie poczu­cie, że nieza­leżny od nas świat naprawdę ist­nieje, a my może­my mieć prawdzi­we przeko­na­nia na jego tem­at.

Cho­ci­aż celem książ­ki jest, jak skrom­nie deklaru­je Lynch, obrona „try­wial­nych tez”, nie ogranicza się ona do banal­nych kon­stat­acji. Autor w przys­tęp­ny sposób omaw­ia najnowsze filo­zoficzne dyskus­je na tem­at natu­ry prawdy i w przekonu­ją­cy sposób kreśli kon­sek­wenc­je, jakie odrzuce­nie poję­cia obiek­ty­wnoś­ci może mieć dla nau­ki i społeczeńst­wa. W cza­sach, gdy cyn­iczni pop­uliś­ci próbu­ją wmaw­iać nam, że praw­da nie ma znaczenia, pozornie niewin­ny pos­tu­lat Lyn­cha, aby szanować prawdę, sta­je się nagle niezwyk­le radykalny.


Michael Patrick Lynch, Praw­da i życie. Dlaczego praw­da jest waż­na, przeł. D. Mis­z­tal, Wydawnict­wo Uni­w­er­syte­tu Łódzkiego, Łódź 2020, 491 ss.


Piotr Bił­go­ra­js­ki – dok­tor filo­zofii. Pra­cown­ik Insty­tu­tu Filo­zofii Katolick­iego Uni­w­er­syte­tu Lubel­skiego. Zaj­mu­je się ekspery­men­ta­mi myślowy­mi. Posi­a­da wygod­ny fotel.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.

Najnowszy numer można nabyć od 2 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

3 komentarze

Kliknij, aby skomentować

  • A jeśli prawdy w wymi­arze kos­micznym, wszechświa­ta, Twór­cy nie ma; przy­na­jm­niej takiej jak my ją for­muu­je­my, znamy, myślimy?! Inny wymiar/rzeczywistość/egzystencja.

  • Tak, praw­da jest naj, mega, best.… Najważniejsza!
    “Tylko praw­da jest ciekawa” J. Mack­iewicz /pisarz, zakazany i reglamen­towany, zapomniany/.

  • XXI stule­cie jest wiekiem relaty­wiz­mu, negacji prawdy i jej całkowitego odrzuce­nia (moral­ność, życie pub­liczne, poli­ty­ka, nau­ka, edukac­ja etc.). Efekt?! Postępu­ją­cy regres we wszys­t­kich tych dziedz­i­nach dzi­ałal­noś­ci człowieka, ludzi i naszego świa­ta.
    RIP

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy