Artykuł Filozofia dla dzieci Filozofia w szkole

Dorota Monkiewicz-Cybulska: Porozmawiajmy o zmysłach

Pewien nauczyciel zapytał klasę pięciolatków:
– Co jest największe na świecie?
– Mój tatuś – powiedziała jedna mała dziewczynka.
– Słoń – odpowiedział mały chłopczyk, który niedawno odwiedził zoo.
– Góra – odpowiedział ktoś inny.
Jedna z dziewczynek odpowiedziała:
– Moje oko jest największą rzeczą na świecie.
W klasie zapanowała cisza, każde z dzieci chciało zrozumieć, o co chodzi dziewczynce.
– Co przez to rozumiesz? – zapytał zakłopotany nauczyciel.
– Cóż – zaczęła młoda filozofka. – Moje oko może widzieć jej tatusia i może widzieć słonia. Skoro wszystko to mieści się w moim oku, zatem moje oko musi być największą rzeczą na świecie!
Ajahn Brahn

Najnowszy numer: Nowy człowiek?

Zapisz się do newslettera:

---

Filozofuj z nami w social media

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2017 można zamówić > tutaj.

Magazyn można też nabyć od 23 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „TUTAJ”.

Tekst ukazał się w „Filo­zo­fuj” 2017 nr 2 (14), s. 51. W pełnej wer­sji graficznej jest dostęp­ny w pliku PDF.


Powyższa przy­powieść służy tu jako przykład tego, jak dzieci, obser­wu­jąc świat drogą zmysłową i zapy­tane potem o swo­je wraże­nia, mogą zostać zain­spirowane do filo­zoficznej roz­mowy.

Dlaczego zmysły są tak ważne? Otóż są punk­tem wyjś­cia w poz­na­niu świa­ta zewnętrznego, pod­stawą do dal­szej anal­izy. To dzię­ki zmysłom gro­madz­imy wraże­nia, o których może­my potem myśleć, roz­maw­iać i usto­sunkować się do nich emocjon­al­nie (np. „lubię, kiedy jest mi ciepło”, „nie lubię, kiedy na mnie krzy­czysz”).

Świat dzieci to przede wszys­tkim świat zmysłów: barw, dźwięków, zapachów, smaków, dotyku. Może­my sko­rzys­tać z tej ich nat­u­ral­nych skłon­noś­ci do zmysłowego poz­nawa­nia świa­ta, aby poprowadz­ić je jeszcze głę­biej – ku więk­szej wrażli­woś­ci i roz­wo­jowi wyobraźni.

Punk­tem wyjś­cia do dyskusji w klasie może być cytat z pism Arys­tote­le­sa: „Nie ma nic w umyśle, czego by przedtem nie było w zmysłach”.

Propozy­c­ja pytań do dyskusji:

  • Czy zgadza­cie się z twierdze­niem Arys­tote­le­sa?
  • Czy w umyśle może pow­stać coś zupełnie nowego, czego nie doświad­czyliśmy zmysłowo?
  • Czy w wyobraźni mogą pow­stać rzeczy, których nigdy nie doświad­czyliśmy zmysłowo?

Uży­wanie zmysłów może być świet­nym tem­atem zabaw roz­wo­jowych, przy okazji których mogą pow­stać ciekawe pyta­nia lub spostrzeże­nia. Może się ono stać także punk­tem wyjś­cia do zabaw łączą­cych ze sobą funkc­je zmysłów oraz wyko­rzys­tu­ją­cych wyobraźnię.

Przykłady zabaw wyko­rzys­tu­ją­cych zmysły:

Dotykać wzrokiem

Szukamy w poko­ju np. czegoś czer­wonego. Nikt nie zdradza nam, który to przed­miot, ale opisu­je to pozostałym, np. „Mój czer­wony przed­miot jest mięk­ki i aksamit­ny”, „A mój ostry i ciem­ny” itd. Potem moż­na zmienić zabawę na poszuki­wanie czworokątów lub innych brył w danym pomieszcze­niu.

Jak tutaj pachnie?

Zapy­taj dziecko jak pach­nie w poko­ju, w którym się zna­j­du­je­cie, w sklepie, w piwni­cy, na wakac­jach. Poproś dziecko o opisanie wrażeń. Moż­na też zasłonić mu oczy i poprosić o odgad­nię­cie różnych charak­terysty­cznych zapachów.
Podob­ną zabawą moż­na rozwi­jać u dziec­ka zmysł dotyku.

Zobaczyć muzykę

Nastaw dziecku klasy­czny utwór (np. Cztery pory roku Vivaldiego). Przy­go­tuj kartkę papieru i różnokolorowe kred­ki. Każde­mu instru­men­towi w utworze moż­na przy­porząd­kować inny kolor i szlaczek. Dziecko rysu­je danym kolorem, gdy słyszy wybrany instru­ment, lub na zmi­anę różny­mi kolora­mi w zależnoś­ci od tego, który instru­ment aktu­al­nie sły­chać najwyraźniej.

Przykłady pytań do rozwinię­cia:

  • Ile i jakie zmysły mają ludzie?
  • Czym się różnią zmysły ludzi od zmysłów zwierząt?
  • Czy bez zmysłów moż­na żyć?
  • Co się dzieje, gdy je tracimy?
  • Czy dzię­ki zmysłom może­my zdoby­wać mądrość?
  • Który zmysł infor­mu­je nas, czy stoimy pros­to czy krzy­wo?
  • Co to jest szósty zmysł?

Pole­cam również dostęp­ny na kanale YouTube film pt. „Zmyślne zmysły”, który w bar­wny sposób przy­bliża dzieciom funkcjonowanie zmysłów oraz intu­icji.


Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka – Absol­wen­t­ka filo­zofii teo­re­ty­cznej KUL oraz his­torii UMCS, nauczy­ciel­ka ety­ki w Szkole Pod­sta­wowej im. B. Chro­brego w Lublin­ie. Zain­tere­sowa­nia naukowe: dydak­ty­ka filo­zofii, ety­ka środowiskowa i bioe­ty­ka. Poza filo­zofią pasjonu­je ją taniec współczes­ny, który w wol­nych chwilach inten­sy­wnie upraw­ia.

Tekst jest dostęp­ny na licencji: Uznanie autorstwa-Na tych samych warunk­ach 3.0 Pol­s­ka.
W pełnej wer­sji graficznej moż­na go przeczy­tać > tutaj.

< Powrót do spisu treś­ci numeru.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy