Fragment z klasyka Historia filozofii nowożytnej

George Berkeley: Mózg jest niematerialny

Źró­dło: Geo­r­ge Ber­ke­ley, Trzy dia­lo­gi mię­dzy Hyla­sem a Phi­lo­no­usem, przeł. M. Filip­czuk, Kra­ków: Zie­lo­na Sowa 2006, s. 51–52


Hylas: Otóż [we współ­cze­snym wyja­śnie­niu gene­zy naszych idei] zakła­da się, że dusza ma swą sie­dzi­bę w pew­nej czę­ści mózgu, w któ­rej bio­rą począ­tek ner­wy roz­cho­dzą­ce się do wszyst­kich czę­ści cia­ła. Obiek­ty zewnętrz­ne za pośred­nic­twem roz­ma­itych impre­sji, któ­re wywie­ra­ją na orga­ny zmy­słów, prze­ka­zu­ją okre­ślo­ne wibra­cje ner­wom; te zaś, ponie­waż są wypeł­nio­ne ener­gią, prze­no­szą owe wibra­cje do mózgu czy też sie­dzi­by duszy, któ­ra zgod­nie z roz­ma­ity­mi impre­sja­mi, czy też śla­da­mi powsta­ją­cy­mi w ten spo­sób w mózgu, dozna­je roz­ma­itych idei.

Phi­lo­no­us: I to nazy­wasz obja­śnie­niem spo­so­bu, w jaki dozna­je­my idei? (…) Przede wszyst­kim chęt­nie bym się dowie­dział, czy dobrze rozu­miem two­ją hipo­te­zę. Według cie­bie pew­ne śla­dy w mózgu są przy­czy­na­mi powsta­wa­nia naszych idei. Powiedz mi, pro­szę, czy przez mózg rozu­miesz jakąś rzecz zmysłową?

H: A cóż inne­go według cie­bie mógł­bym rozumieć?

Ph.: Wszyst­kie rze­czy zmy­sło­we postrze­ga­ne są bez­po­śred­nio; przed­mio­ty postrze­ga­ne bez­po­śred­nio są ide­ami; te zaś ist­nie­ją tyl­ko w umy­śle. Z tym wszyst­kim, jeśli się nie mylę, od daw­na już się zgadzasz.

H: Nie przeczę.

Ph.: A zatem mózg, o któ­rym mówisz, ponie­waż jest przed­mio­tem zmy­słów, ist­nie­je tyl­ko w umy­śle. Chciał­bym się teraz od cie­bie dowie­dzieć, czy wyda­je ci się roz­sąd­ne przy­pusz­cze­nie, że jed­na idea albo przed­miot ist­nie­ją­cy w umy­śle jest przy­czy­ną powsta­nia wszyst­kich innych idei. (…)

H: Zaczy­nam mieć wąt­pli­wo­ści co do mojej hipotezy.


Pobierz tekst w PDF.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy