Fragment z klasyka Historia filozofii nowożytnej

George Berkeley: Mózg jest niematerialny

Źró­dło: Geo­r­ge Ber­ke­ley, Trzy dia­lo­gi mię­dzy Hyla­sem a Phi­lo­no­usem, przeł. M. Filip­czuk, Kra­ków: Zie­lo­na Sowa 2006, s. 51–52


Hylas: Otóż [we współ­cze­snym wyja­śnie­niu gene­zy naszych idei] zakła­da się, że dusza ma swą sie­dzi­bę w pew­nej czę­ści mózgu, w któ­rej bio­rą począ­tek ner­wy roz­cho­dzą­ce się do wszyst­kich czę­ści cia­ła. Obiek­ty zewnętrz­ne za pośred­nic­twem roz­ma­itych impre­sji, któ­re wywie­ra­ją na orga­ny zmy­słów, prze­ka­zu­ją okre­ślo­ne wibra­cje ner­wom; te zaś, ponie­waż są wypeł­nio­ne ener­gią, prze­no­szą owe wibra­cje do mózgu czy też sie­dzi­by duszy, któ­ra zgod­nie z roz­ma­ity­mi impre­sja­mi, czy też śla­da­mi powsta­ją­cy­mi w ten spo­sób w mózgu, dozna­je roz­ma­itych idei.

Phi­lo­no­us: I to nazy­wasz obja­śnie­niem spo­so­bu, w jaki dozna­je­my idei? (…) Przede wszyst­kim chęt­nie bym się dowie­dział, czy dobrze rozu­miem two­ją hipo­te­zę. Według cie­bie pew­ne śla­dy w mózgu są przy­czy­na­mi powsta­wa­nia naszych idei. Powiedz mi, pro­szę, czy przez mózg rozu­miesz jakąś rzecz zmysłową?

H: A cóż inne­go według cie­bie mógł­bym rozumieć?

Ph.: Wszyst­kie rze­czy zmy­sło­we postrze­ga­ne są bez­po­śred­nio; przed­mio­ty postrze­ga­ne bez­po­śred­nio są ide­ami; te zaś ist­nie­ją tyl­ko w umy­śle. Z tym wszyst­kim, jeśli się nie mylę, od daw­na już się zgadzasz.

H: Nie przeczę.

Ph.: A zatem mózg, o któ­rym mówisz, ponie­waż jest przed­mio­tem zmy­słów, ist­nie­je tyl­ko w umy­śle. Chciał­bym się teraz od cie­bie dowie­dzieć, czy wyda­je ci się roz­sąd­ne przy­pusz­cze­nie, że jed­na idea albo przed­miot ist­nie­ją­cy w umy­śle jest przy­czy­ną powsta­nia wszyst­kich innych idei. (…)

H: Zaczy­nam mieć wąt­pli­wo­ści co do mojej hipotezy.


Pobierz tekst w PDF.

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy