Fragment z klasyka Historia filozofii nowożytnej

George Berkeley: Mózg jest niematerialny

Źródło: George Berkeley, Trzy dialogi między Hylasem a Philonousem, przeł. M. Filipczuk, Kraków: Zielona Sowa 2006, s. 51–52


Hylas: Otóż [we współczesnym wyjaśnieniu genezy naszych idei] zakłada się, że dusza ma swą siedzibę w pewnej części mózgu, w której biorą początek nerwy rozchodzące się do wszystkich części ciała. Obiekty zewnętrzne za pośrednictwem rozmaitych impresji, które wywierają na organy zmysłów, przekazują określone wibracje nerwom; te zaś, ponieważ są wypełnione energią, przenoszą owe wibracje do mózgu czy też siedziby duszy, która zgodnie z rozmaitymi impresjami, czy też śladami powstającymi w ten sposób w mózgu, doznaje rozmaitych idei.

Philonous: I to nazywasz objaśnieniem sposobu, w jaki doznajemy idei? (…) Przede wszystkim chętnie bym się dowiedział, czy dobrze rozumiem twoją hipotezę. Według ciebie pewne ślady w mózgu są przyczynami powstawania naszych idei. Powiedz mi, proszę, czy przez mózg rozumiesz jakąś rzecz zmysłową?

H: A cóż innego według ciebie mógłbym rozumieć?

Ph.: Wszystkie rzeczy zmysłowe postrzegane są bezpośrednio; przedmioty postrzegane bezpośrednio są ideami; te zaś istnieją tylko w umyśle. Z tym wszystkim, jeśli się nie mylę, od dawna już się zgadzasz.

H: Nie przeczę.

Ph.: A zatem mózg, o którym mówisz, ponieważ jest przedmiotem zmysłów, istnieje tylko w umyśle. Chciałbym się teraz od ciebie dowiedzieć, czy wydaje ci się rozsądne przypuszczenie, że jedna idea albo przedmiot istniejący w umyśle jest przyczyną powstania wszystkich innych idei. (…)

H: Zaczynam mieć wątpliwości co do mojej hipotezy.


Pobierz tekst w PDF.

Najnowszy numer można nabyć od 1 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2022 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy