Omówienia i recenzje

Błażej Gębura: Operacja Wordsworth [recenzja]

Tekst uka­zał się w „Filo­zo­fuj!” 2021 nr 1 (37), s. 51. W peł­nej wer­sji gra­ficz­nej jest dostęp­ny w pli­ku PDF.


Fakt, że w ramach Biblio­te­ki Kla­sy­ków Filo­zo­fii wyda­ne zosta­ło dzie­ło Samu­ela Tay­lo­ra Coleridge’a, nale­ży odno­to­wać z dużą rado­ścią, nawet jeśli trud­no w nie­kon­tro­wer­syj­ny spo­sób przy­znać Auto­ro­wi Rymów o sędzi­wym mary­na­rzu sta­tus podob­ny do Pla­to­na, Kan­ta czy choć­by Hume’a. Swo­ją struk­tu­rą Bio­gra­phia lite­ra­ria przy­po­mi­na dość eklek­tycz­ny kolaż, ale oka­zu­je się cało­ścią zaska­ku­ją­co satys­fak­cjo­nu­ją­cą w lek­tu­rze. Jest tak nie tyl­ko ze wzglę­du na roz­le­głość hory­zon­tów myślo­wych Coleridge’a, ale rów­nież wcią­ga­ją­cy styl, w któ­rym jest napi­sa­na. Bio­gra­phia lite­ra­ria w zamie­rze­niu mia­ła być auto­bio­gra­fią inte­lek­tu­al­ną i do pew­ne­go stop­nia fak­tycz­nie nią jest, gdyż Cole­rid­ge ma bar­dzo dużo do powie­dze­nia na naj­prze­róż­niej­sze tema­ty, począw­szy od tru­dów zwią­za­nych z rolą wydaw­cy gazet, a koń­cząc na jego wła­snym sto­sun­ku do poglą­dów Fich­te­go i Kan­ta. Wystar­czy jed­nak zaj­rzeć do indek­su oso­bo­we­go, żeby zro­zu­mieć, że „tema­tem”, któ­ry pochła­nia naj­wię­cej uwa­gi Coleridge’a, jest Wil­liam Word­sworth. Cole­rid­ge sta­ra się oce­nić twór­czość i sam pro­gram poetyc­ki star­sze­go kole­gi po pió­rze, a tak­że sku­tecz­nie się od nie­go odróż­nić. Z filo­zo­ficz­ne­go punk­tu widze­nia naj­cie­kaw­sze wyda­ją się jed­nak jego roz­wa­ża­nia este­tycz­ne, a zwłasz­cza te, któ­re odno­szą się do kon­cep­cji zawie­sze­nia nie­wia­ry oraz roz­róż­nie­nia na wyobraź­nię i fantazję.

Cole­rid­ge spra­wia w tym tek­ście wra­że­nie kogoś, kto poru­sza jed­no­cze­śnie mnó­stwo róż­nych wąt­ków i nie potra­fi w sobie zna­leźć kon­se­kwen­cji, żeby w peł­ni je roz­wi­nąć, a tym bar­dziej zakoń­czyć. Peł­no jest tu urwa­nych tro­pów i zapo­wie­dzi przy­szłych badań. I to jed­nak moż­na inter­pre­to­wać na korzyść auto­ra. Taka oko­licz­ność prze­cież dobrze odda­je ducha epo­ki, w któ­rej pre­mie­ra zbio­ru wier­szy była rów­nie waż­na co ogło­sze­nie skom­pli­ko­wa­ne­go trak­ta­tu filo­zo­ficz­ne­go. Bio­gra­phia lite­ra­ria oka­zu­je się więc osta­tecz­nie dzi­wacz­nym wehi­ku­łem cza­su, choć niepozbawionym
pew­ne­go uroku.


Samu­el Tay­lor Cole­rid­ge, Bio­gra­phia lite­ra­ria, przeł. Bar­tosz Dzia­ło­szyń­ski, PWN, War­sza­wa 2019, 471 ss.


Bła­żej Gębu­ra – dok­tor filo­zo­fii. Zaj­mu­je się filo­zo­fią reli­gii, meta­fi­lo­zo­fią i epi­ste­mo­lo­gią. W wol­nych chwi­lach rąbie drew­no i nało­go­wo czy­ta powie­ści szpie­gow­skie. Hob­by: pisa­nie i kolek­cjo­no­wa­nie płyt jazzowych.

Tekst jest dostęp­ny na licen­cji: Uzna­nie autor­stwa-Na tych samych warun­kach 3.0 Pol­ska.

< Powrót do spi­su tre­ści numeru.


Inte­re­su­ją Cię recen­zje innych ksią­żek filo­zo­ficz­nych? Zaj­rzyj do nasze­go dzia­łu Omó­wie­nia i recen­zje.

Najnowszy numer można nabyć od 1 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy