Epistemologia Numer Ontologia

Filozofuj! 2021 nr 1 (37)

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru 1(37)/2021:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…

Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

 


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Prof. Robert Poczobut

Podzię­ko­wa­nia za pra­cę nad nume­rem nale­żą się: Auto­rom tek­stów, Redak­to­rom, w szcze­gól­no­ści: Eli Droz­dow­skiej, Bła­że­jo­wi Gębu­rze, Mar­ci­no­wi Iwa­nic­kie­mu, Doro­cie Mon­kie­wicz-Cybul­skiej, Redak­to­rom języ­ko­wym: Alek­san­drze Sit­kie­wicz, Gra­fi­kom: Nata­lii Bie­sia­dzie-Myszak, Pau­li­nie Bel­carz, Han­nie Byt­niew­skiej, Zuzan­nie Boł­tryk, Ewie Czar­nec­kiej, Flo­ria­nen vinsi’Siegereith, Mał­go­rza­cie Uglik, Han­nie Urban­kow­skiej, Patry­cji Walesz­czak, Woj­cie­cho­wi Zie­liń­skie­mu, Spe­cja­li­stom DTP: Ada­mo­wi Doro­to­wi, Rober­to­wi Kryń­skie­mu, Patry­cji Walesz­czak, Naszym Hoj­nym Patro­nom, któ­rzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patro­ni­te: Okta­wii Popraw­skiej, Ani Wilk-Płasz­czyk, Toma­szo­wi Stę­piń­skie­mu, Ali­cji Pie­tras, Józe­fo­wi Zono­wi, Paw­ło­wi Fren­den­ber­go­wi, Syl­wii Kuchar­czak, Paw­ło­wi Gła­zo­wi, Mar­ci­no­wi Elsne­ro­wi, Kac­pro­wi Dyr­dzie, Jano­wi Rycher­to­wi, Toma­szo­wi Pepliń­skie­mu, Jano­wi Swia­nie­wi­czo­wi, Krzysz­to­fo­wi Dąb­kow­skie­mu, Danie­lo­wi Kozie, Marii Boro­wy, Sla­vo Szcze­śnia­ko­wi, Pio­tro­wi Elfin­ge­ro­wi, Paw­ło­wi Sini­ło, Zbi­gnie­wo­wi Sza­frań­co­wi. Rów­nież dzię­ki Wasze­mu wkła­do­wi moż­li­we było wyda­ne tego numeru.


Świa­do­mość > Jacek Woj­ty­siak
Poni­żej przed­sta­wię zestaw wyko­ny­wa­nych prze­ze mnie czyn­no­ści oraz rezul­ta­tów, do któ­rych one dopro­wa­dzi­ły. Powta­rzaj za mną te czyn­no­ści w odnie­sie­niu do samej lub same­go sie­bie. Wte­dy zro­zu­miesz, czym jest świa­do­mość. To, co będzie­my wspól­nie robić, to feno­me­no­lo­gia świa­do­mo­ści, czy­li słow­ny opis świa­do­mo­ści – prze­pro­wa­dzo­ny wedle tego, jak ona jawi się nam bezpośrednio.

Stop­nie i wymia­ry świa­do­mo­ści > Jakub Jon­kisz
Kie­dy obser­wu­je­my psa, któ­ry jest smut­ny, gdy wła­ści­ciel paku­je tor­bę i wycho­dzi, a następ­nie tęsk­ni, gdy go nie ma, i wita się rado­śnie, kie­dy wra­ca, cięż­ko jest zaprze­czyć, że jest on w jakiś spo­sób świa­do­my. Podob­ne wra­że­nie odno­si­my w kon­tak­tach z nie­mow­lę­ta­mi, np. gdy widzi­my ich reak­cje na obec­ność mat­ki, strach przed obcy­mi albo uśmiech wobec zna­nych osób, czy z oso­ba­mi cięż­ko upo­śle­dzo­ny­mi neu­ro­lo­gicz­nie, któ­re mimo swe­go sta­nu wyka­zu­ją nie­przy­pad­ko­we reak­cje emo­cjo­nal­ne, np. gdy opo­wia­da­my o ich bliskich.

Trzy­dzie­ści lat zdu­mie­wa­ją­cej hipo­te­zy > Marek Bin­der
Czy ist­nie­je postęp w nauce o świadomości?

Kalen­da­rium problemowe

Czte­rej filo­zo­fo­wie o świa­do­mo­ści cia­ła > Kie­ran Bray­ford
Posia­dasz cia­ło. Rzecz skła­da­ją­cą się z ramion, nóg, zębów, ner­wów i tak dalej. Two­je cia­ło jest zawsze obec­ne, ale ma rów­nież ten­den­cję do zani­ka­nia w tle two­je­go doświad­cze­nia. Jest tak przy­naj­mniej do cza­su, dopó­ki nie sta­nie się coś, co spra­wi, że cia­ło jest pro­ble­mem – na przy­kład kie­dy skrę­cisz kost­kę, two­je ucie­le­śnie­nie sta­nie się oczy­wi­ste. Być może wła­śnie ze wzglę­du na ten­den­cję cia­ła do zani­ka­nia i ponow­ne­go poja­wia­nia się jako ele­ment nasze­go świa­do­me­go doświad­cze­nia jest ono filo­zo­ficz­nie inte­re­su­ją­ce; cza­sa­mi jeste­śmy świa­do­mi naszych ciał, a cza­sa­mi nie.

Świa­do­me maszy­ny? O moż­li­wo­ści powsta­nia świa­do­mej SI > Piotr Przy­bysz
Co mogło­by decy­do­wać o tym, że robot czy inna maszy­na prze­sta­je nale­żeć do świa­ta bier­nych, poręcz­nych narzę­dzi i moż­na ją włą­czyć do świa­ta myślą­cych i czu­ją­cych istot? Jak moż­na się prze­ko­nać, że np. robot huma­no­idal­ny uzy­skał świa­do­mość? Wpraw­dzie dale­ko jesz­cze do tego, aby pyta­nia te zyska­ły sta­tus prak­tycz­nych i życio­wych dyle­ma­tów – w tym róż­ni­my się cią­gle od boha­te­rów kul­to­we­go fil­mu Bla­de Run­ner – ale pro­blem przy­naj­mniej teo­re­tycz­nie i w zaląż­ko­wej for­mie istnieje.

Sys­te­my zom­bie a świa­do­mość > Robert Poczo­but
Eks­pe­ry­men­ty myślo­we na temat moż­li­wo­ści ist­nie­nia zom­bie oraz bada­nia empi­rycz­ne doty­czą­ce nie­świa­do­mych form inte­li­gen­cji pro­wa­dzą do filo­zo­ficz­ne­go spo­ru o miej­sce świa­do­mo­ści w świe­cie fizycz­nym i jej rolę w dzia­ła­niu człowieka.

Wywiad
O powsta­wa­niu świa­do­mo­ści i jej empi­rycz­nych przy­bli­że­niach > Roz­mo­wa z dr. hab. Micha­łem Wierz­cho­niem, spe­cja­li­stą z dzie­dzi­ny badań nad świadomością

Narzę­dzia filo­zo­fa
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Świa­do­mość z nasze­go świa­ta fizycz­ne­go czy spo­za nie­go? > Artur Szut­ta
Kurs logi­ki: #1. Czym jest logi­ka? > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Gawę­dy o języ­ku: #18. Obła­wa na wil­ki z tabel­ką odmian > Woj­ciech Żeła­niec
Mean­dry meta­fo­ry: #6. Kant > Marek Hetmański

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Król Edyp i etycz­ne kon­se­kwen­cje fata­li­zmu > Nata­sza Szutta

Saty­ra
Świa­do­my Czło­wiek na ławie oskar­żo­nych > Piotr Bartula

Felie­to­ny
Świa­do­mość rze­czy > Jacek Jaś­tal
Czy­ja świa­do­mość? > Adam Gro­bler
#2. Mądrość zbio­ro­wa > Adam Grobler

Filo­zo­fia spo­łecz­na
Śnia­da­nie kon­ty­nen­tal­ne: #1. Wol­ność uspo­łecz­nio­na? > Tomasz Kubalica

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi
Świa­do­mość > Michał Bizoń

Filo­zo­fia w szko­le
Życie świa­do­me. Sce­na­riusz lek­cji filo­zo­fii dla uczniów szkół pod­sta­wo­wych > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Z pół­ki filo­zo­fa…
Nadzie­ja na sen­sow­ność świa­ta > Piotr Bił­go­raj­ski
Ope­ra­cja Word­sworth > Bła­żej Gębura

Filo­zo­fia w fil­mie
Moon > Piotr Lipski

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Dro­dzy Czytelnicy,

świa­do­mość posia­da wie­le zdu­mie­wa­ją­cych aspek­tów, ale jed­nym z naj­bar­dziej ude­rza­ją­cych jest jej intym­ność. Pole­ga ona na tym, że każ­dy z nas ma bez­po­śred­ni dostęp jedy­nie do wła­snych prze­żyć. Tre­ści tego doświad­cze­nia nie jeste­śmy w sta­nie w peł­ni prze­ka­zać innym i dla­te­go sta­no­wi ono ukry­ty mecha­nizm napę­do­wy twór­czo­ści arty­stycz­nej, zwłasz­cza lite­ra­tu­ry. Cią­gle podej­mu­je­my pró­by coraz dokład­niej­sze­go opi­su spo­so­bu, w jaki ujaw­nia nam się świat i jego zawar­tość, ale osta­tecz­nie docho­dzi­my do wnio­sku, że zno­wu coś pominęliśmy.

Choć świa­do­mość jest nam nie­zbęd­na do tego, żeby wcho­dzić w kon­takt ze świa­tem osób i świa­tem przy­ro­dy, nadal nie mamy pew­no­ści, czy rozu­mie­my, czym jest ona sama. Fascy­na­cja świa­do­mo­ścią może pro­wa­dzić nawet do podej­rze­nia, że cały świat jest od niej w jakimś sen­sie zależ­ny. Takie posta­wie­nie spra­wy otwie­ra spór reali­zmu z ide­ali­zmem, któ­re­go wid­mo wciąż uno­si się nad filo­zo­fią, nawet jeśli ide­alizm został „zastą­pio­ny” przez antyrealizm.

Współ­cze­sna filo­zo­fia usi­łu­je roz­strzy­gnąć, czy świa­do­mość może zostać zre­du­ko­wa­na do przy­ro­dy, czy też już zawsze będzie sta­no­wi­ła ziarn­ko gro­chu uwie­ra­ją­ce naukę. Pro­blem natu­ry świa­do­mo­ści sta­no­wi więc pole zacie­kłej bitwy mię­dzy natu­ra­li­sta­mi i anty­na­tu­ra­li­sta­mi, a jej wynik nale­ża­ło­by trak­to­wać jako wer­dykt rów­nież w innej spra­wie: zakre­su kom­pe­ten­cji filo­zo­fii i nauk szczegółowych.

Mię­dzy inny­mi z tych powo­dów prze­ka­zu­je­my Wam kolej­ny numer „F!”. Nasi auto­rzy pro­ble­ma­ty­kę świa­do­mo­ści roz­pa­tru­ją z róż­nych per­spek­tyw, dowo­dząc tym samym, jak trud­no osta­tecz­nie ująć poznaw­czo tak wyróż­nia­ją­cy się przed­miot. Zachę­ca­my do lek­tu­ry tek­stów poświę­co­nych mię­dzy inny­mi świa­do­mym maszy­nom, filo­zo­ficz­nym zom­bie czy samej gene­zie świa­do­mo­ści. War­to zaj­rzeć rów­nież do sta­łych dzia­łów pisma: felie­to­nów, eks­pe­ry­men­tu myślo­we­go, filo­zo­fii w fil­mie, sce­na­riu­sza lek­cji i filo­zo­fii w lite­ra­tu­rze. Wraz z nowym rokiem wydaw­ni­czym otwie­ra­my dwa nowe cykle: Krzysz­tof A. Wie­czo­rek, autor tak lubia­ne­go przez Was kur­su teo­rii argu­men­ta­cji, tym razem będzie dla Was pisał o logi­ce for­mal­nej; Tomasz Kuba­li­ca zaś przy­bli­ży Wam mean­dry filo­zo­fii spo­łecz­nej. Filozofujcie!

Redak­cja

 


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

Najnowszy numer można nabyć od 1 marca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy