Epistemologia Numer Ontologia

Filozofuj! 2021 nr 1 (37)

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf nume­ru 1(37)/2021:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…

Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

 


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: Prof. Robert Poczobut

Podzię­ko­wa­nia za pra­cę nad nume­rem nale­żą się: Auto­rom tek­stów, Redak­to­rom, w szcze­gól­no­ści: Eli Droz­dow­skiej, Bła­że­jo­wi Gębu­rze, Mar­ci­no­wi Iwa­nic­kie­mu, Doro­cie Mon­kie­wicz-Cybul­skiej, Redak­to­rom języ­ko­wym: Alek­san­drze Sit­kie­wicz, Gra­fi­kom: Nata­lii Bie­sia­dzie-Myszak, Pau­li­nie Bel­carz, Han­nie Byt­niew­skiej, Zuzan­nie Boł­tryk, Ewie Czar­nec­kiej, Flo­ria­nen vinsi’Siegereith, Mał­go­rza­cie Uglik, Han­nie Urban­kow­skiej, Patry­cji Walesz­czak, Woj­cie­cho­wi Zie­liń­skie­mu, Spe­cja­li­stom DTP: Ada­mo­wi Doro­to­wi, Rober­to­wi Kryń­skie­mu, Patry­cji Walesz­czak, Naszym Hoj­nym Patro­nom, któ­rzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patro­ni­te: Okta­wii Popraw­skiej, Ani Wilk-Płasz­czyk, Toma­szo­wi Stę­piń­skie­mu, Ali­cji Pie­tras, Józe­fo­wi Zono­wi, Paw­ło­wi Fren­den­ber­go­wi, Syl­wii Kuchar­czak, Paw­ło­wi Gła­zo­wi, Mar­ci­no­wi Elsne­ro­wi, Kac­pro­wi Dyr­dzie, Jano­wi Rycher­to­wi, Toma­szo­wi Pepliń­skie­mu, Jano­wi Swia­nie­wi­czo­wi, Krzysz­to­fo­wi Dąb­kow­skie­mu, Danie­lo­wi Kozie, Marii Boro­wy, Sla­vo Szcze­śnia­ko­wi, Pio­tro­wi Elfin­ge­ro­wi, Paw­ło­wi Sini­ło, Zbi­gnie­wo­wi Sza­frań­co­wi. Rów­nież dzię­ki Wasze­mu wkła­do­wi moż­li­we było wyda­ne tego numeru.


Świa­do­mość > Jacek Woj­ty­siak
Poni­żej przed­sta­wię zestaw wyko­ny­wa­nych prze­ze mnie czyn­no­ści oraz rezul­ta­tów, do któ­rych one dopro­wa­dzi­ły. Powta­rzaj za mną te czyn­no­ści w odnie­sie­niu do samej lub same­go sie­bie. Wte­dy zro­zu­miesz, czym jest świa­do­mość. To, co będzie­my wspól­nie robić, to feno­me­no­lo­gia świa­do­mo­ści, czy­li słow­ny opis świa­do­mo­ści – prze­pro­wa­dzo­ny wedle tego, jak ona jawi się nam bezpośrednio.

Stop­nie i wymia­ry świa­do­mo­ści > Jakub Jon­kisz
Kie­dy obser­wu­je­my psa, któ­ry jest smut­ny, gdy wła­ści­ciel paku­je tor­bę i wycho­dzi, a następ­nie tęsk­ni, gdy go nie ma, i wita się rado­śnie, kie­dy wra­ca, cięż­ko jest zaprze­czyć, że jest on w jakiś spo­sób świa­do­my. Podob­ne wra­że­nie odno­si­my w kon­tak­tach z nie­mow­lę­ta­mi, np. gdy widzi­my ich reak­cje na obec­ność mat­ki, strach przed obcy­mi albo uśmiech wobec zna­nych osób, czy z oso­ba­mi cięż­ko upo­śle­dzo­ny­mi neu­ro­lo­gicz­nie, któ­re mimo swe­go sta­nu wyka­zu­ją nie­przy­pad­ko­we reak­cje emo­cjo­nal­ne, np. gdy opo­wia­da­my o ich bliskich.

Trzy­dzie­ści lat zdu­mie­wa­ją­cej hipo­te­zy > Marek Bin­der
Czy ist­nie­je postęp w nauce o świadomości?

Kalen­da­rium problemowe

Czte­rej filo­zo­fo­wie o świa­do­mo­ści cia­ła > Kie­ran Bray­ford
Posia­dasz cia­ło. Rzecz skła­da­ją­cą się z ramion, nóg, zębów, ner­wów i tak dalej. Two­je cia­ło jest zawsze obec­ne, ale ma rów­nież ten­den­cję do zani­ka­nia w tle two­je­go doświad­cze­nia. Jest tak przy­naj­mniej do cza­su, dopó­ki nie sta­nie się coś, co spra­wi, że cia­ło jest pro­ble­mem – na przy­kład kie­dy skrę­cisz kost­kę, two­je ucie­le­śnie­nie sta­nie się oczy­wi­ste. Być może wła­śnie ze wzglę­du na ten­den­cję cia­ła do zani­ka­nia i ponow­ne­go poja­wia­nia się jako ele­ment nasze­go świa­do­me­go doświad­cze­nia jest ono filo­zo­ficz­nie inte­re­su­ją­ce; cza­sa­mi jeste­śmy świa­do­mi naszych ciał, a cza­sa­mi nie.

Świa­do­me maszy­ny? O moż­li­wo­ści powsta­nia świa­do­mej SI > Piotr Przy­bysz
Co mogło­by decy­do­wać o tym, że robot czy inna maszy­na prze­sta­je nale­żeć do świa­ta bier­nych, poręcz­nych narzę­dzi i moż­na ją włą­czyć do świa­ta myślą­cych i czu­ją­cych istot? Jak moż­na się prze­ko­nać, że np. robot huma­no­idal­ny uzy­skał świa­do­mość? Wpraw­dzie dale­ko jesz­cze do tego, aby pyta­nia te zyska­ły sta­tus prak­tycz­nych i życio­wych dyle­ma­tów – w tym róż­ni­my się cią­gle od boha­te­rów kul­to­we­go fil­mu Bla­de Run­ner – ale pro­blem przy­naj­mniej teo­re­tycz­nie i w zaląż­ko­wej for­mie istnieje.

Sys­te­my zom­bie a świa­do­mość > Robert Poczo­but
Eks­pe­ry­men­ty myślo­we na temat moż­li­wo­ści ist­nie­nia zom­bie oraz bada­nia empi­rycz­ne doty­czą­ce nie­świa­do­mych form inte­li­gen­cji pro­wa­dzą do filo­zo­ficz­ne­go spo­ru o miej­sce świa­do­mo­ści w świe­cie fizycz­nym i jej rolę w dzia­ła­niu człowieka.

Wywiad
O powsta­wa­niu świa­do­mo­ści i jej empi­rycz­nych przy­bli­że­niach > Roz­mo­wa z dr. hab. Micha­łem Wierz­cho­niem, spe­cja­li­stą z dzie­dzi­ny badań nad świadomością

Narzę­dzia filo­zo­fa
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Świa­do­mość z nasze­go świa­ta fizycz­ne­go czy spo­za nie­go? > Artur Szut­ta
Kurs logi­ki: #1. Czym jest logi­ka? > Krzysz­tof A. Wie­czo­rek
Gawę­dy o języ­ku: #18. Obła­wa na wil­ki z tabel­ką odmian > Woj­ciech Żeła­niec
Mean­dry meta­fo­ry: #6. Kant > Marek Hetmański

Filo­zo­fia w lite­ra­tu­rze
Król Edyp i etycz­ne kon­se­kwen­cje fata­li­zmu > Nata­sza Szutta

Saty­ra
Świa­do­my Czło­wiek na ławie oskar­żo­nych > Piotr Bartula

Felie­to­ny
Świa­do­mość rze­czy > Jacek Jaś­tal
Czy­ja świa­do­mość? > Adam Gro­bler
#2. Mądrość zbio­ro­wa > Adam Grobler

Filo­zo­fia spo­łecz­na
Śnia­da­nie kon­ty­nen­tal­ne: #1. Wol­ność uspo­łecz­nio­na? > Tomasz Kubalica

Gre­ka i łaci­na z wiel­ki­mi kla­sy­ka­mi
Świa­do­mość > Michał Bizoń

Filo­zo­fia w szko­le
Życie świa­do­me. Sce­na­riusz lek­cji filo­zo­fii dla uczniów szkół pod­sta­wo­wych > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Z pół­ki filo­zo­fa…
Nadzie­ja na sen­sow­ność świa­ta > Piotr Bił­go­raj­ski
Ope­ra­cja Word­sworth > Bła­żej Gębura

Filo­zo­fia w fil­mie
Moon > Piotr Lipski

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Dro­dzy Czytelnicy,

świa­do­mość posia­da wie­le zdu­mie­wa­ją­cych aspek­tów, ale jed­nym z naj­bar­dziej ude­rza­ją­cych jest jej intym­ność. Pole­ga ona na tym, że każ­dy z nas ma bez­po­śred­ni dostęp jedy­nie do wła­snych prze­żyć. Tre­ści tego doświad­cze­nia nie jeste­śmy w sta­nie w peł­ni prze­ka­zać innym i dla­te­go sta­no­wi ono ukry­ty mecha­nizm napę­do­wy twór­czo­ści arty­stycz­nej, zwłasz­cza lite­ra­tu­ry. Cią­gle podej­mu­je­my pró­by coraz dokład­niej­sze­go opi­su spo­so­bu, w jaki ujaw­nia nam się świat i jego zawar­tość, ale osta­tecz­nie docho­dzi­my do wnio­sku, że zno­wu coś pominęliśmy.

Choć świa­do­mość jest nam nie­zbęd­na do tego, żeby wcho­dzić w kon­takt ze świa­tem osób i świa­tem przy­ro­dy, nadal nie mamy pew­no­ści, czy rozu­mie­my, czym jest ona sama. Fascy­na­cja świa­do­mo­ścią może pro­wa­dzić nawet do podej­rze­nia, że cały świat jest od niej w jakimś sen­sie zależ­ny. Takie posta­wie­nie spra­wy otwie­ra spór reali­zmu z ide­ali­zmem, któ­re­go wid­mo wciąż uno­si się nad filo­zo­fią, nawet jeśli ide­alizm został „zastą­pio­ny” przez antyrealizm.

Współ­cze­sna filo­zo­fia usi­łu­je roz­strzy­gnąć, czy świa­do­mość może zostać zre­du­ko­wa­na do przy­ro­dy, czy też już zawsze będzie sta­no­wi­ła ziarn­ko gro­chu uwie­ra­ją­ce naukę. Pro­blem natu­ry świa­do­mo­ści sta­no­wi więc pole zacie­kłej bitwy mię­dzy natu­ra­li­sta­mi i anty­na­tu­ra­li­sta­mi, a jej wynik nale­ża­ło­by trak­to­wać jako wer­dykt rów­nież w innej spra­wie: zakre­su kom­pe­ten­cji filo­zo­fii i nauk szczegółowych.

Mię­dzy inny­mi z tych powo­dów prze­ka­zu­je­my Wam kolej­ny numer „F!”. Nasi auto­rzy pro­ble­ma­ty­kę świa­do­mo­ści roz­pa­tru­ją z róż­nych per­spek­tyw, dowo­dząc tym samym, jak trud­no osta­tecz­nie ująć poznaw­czo tak wyróż­nia­ją­cy się przed­miot. Zachę­ca­my do lek­tu­ry tek­stów poświę­co­nych mię­dzy inny­mi świa­do­mym maszy­nom, filo­zo­ficz­nym zom­bie czy samej gene­zie świa­do­mo­ści. War­to zaj­rzeć rów­nież do sta­łych dzia­łów pisma: felie­to­nów, eks­pe­ry­men­tu myślo­we­go, filo­zo­fii w fil­mie, sce­na­riu­sza lek­cji i filo­zo­fii w lite­ra­tu­rze. Wraz z nowym rokiem wydaw­ni­czym otwie­ra­my dwa nowe cykle: Krzysz­tof A. Wie­czo­rek, autor tak lubia­ne­go przez Was kur­su teo­rii argu­men­ta­cji, tym razem będzie dla Was pisał o logi­ce for­mal­nej; Tomasz Kuba­li­ca zaś przy­bli­ży Wam mean­dry filo­zo­fii spo­łecz­nej. Filozofujcie!

Redak­cja

 


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 30.81MB)

Najnowszy numer można nabyć od 5 maja w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy