Filozofia kultury Numer

Filozofuj! 2016 nr 5 (11): Kultura

Jesteśmy twórcami i odbiorcami kultury, kultura jest naszym naturalnym środowiskiem, zewsząd nas otacza, oddychamy nią jak powietrzem. Kultura niesie ze sobą wartości – wyższe i niższe, które wraz z nią przenikają do nas i kształtują nasze życie. Jest więc dla nas, ludzi, przynajmniej tak samo ważne, by rozumieć kulturę, jak to, by rozumieć – dzięki nauce – przyrodę. Zrozumienie fenomenu kultury jest domeną przede wszystkim filozofii. Ta domena to filozofuj.eu. Oddajemy w Wasze ręce nowy, jedenasty już numer „Filozofuj!” – jedynego na świecie czasopisma filozoficznego do poczekalni u fryzjera! ;) Zgodnie z zapowiedzią publikujemy wersję online numeru, która jest bezpłatna!

Wydawcą czasopisma jest

.

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru:


Zamów teraz w wersji papierowej


Kalendarium

Kultura? A cóż to takiego? > Artur Szutta
Kultura to coś, czego nie widać, ale co nas otacza i ciągle na nas oddziałuje, bez czego nasze życie utraciłoby swój ludzki wymiar.

Kultura i edukacja > David Carr
W edukacji powinno chodzić o przekazywanie tego, co najbardziej wartościowe w naszej kulturze. Niestety, rzeczywistość edukacyjna znacznie odbiega od tego ideału.

Wartości w kulturze > Leszek Kopciuch
Gdy ktoś mówi o wartościach, to zwykle ma na myśli wartości z najwyżej półki (takie jak prawda, dobro, piękno), nie dostrzegając, że aksjologiczny wymiar przysługuje także np. zwykłej przyjemności.

Kultury gorsze i lepsze? > Jacek Hołówka
Czy kultury można oceniać i porównywać? Czy jest możliwy pomiędzy nimi autentyczny dialog dotyczący wartości? Czy fakt akceptowania nierównego traktowania kobiet w jednej kulturze może być w uzasadniony sposób oceniany przez członków kultury, w której uznawany jest ideał równości płci? Czy estetyczna wartość IX Symfonii Beethovena jest podobna, a może nieporównywalna do wartości utworu reggae?

Kultura i kształtowanie samego siebie > Robert Piłat
Kultura wysoka tworzy w nas całkowicie nowe pragnienia i nową możliwą tożsamość – w ten sposób, uczestnicząc w kulturze wysokiej, tworzymy samych siebie.

Kultura i kryzys > Henryk Kiereś
Kultura europejska przeżywa kryzys, którego przyczynami są błędne idealistyczne teorie filozoficzne oraz próby wcielania w życie utopijnych ustrojów społecznych. Pokonanie kryzysu jest możliwe tylko poprzez powrót do tradycji realizmu filozoficznego.

Wywiad
Kultura tworzy wrażliwe środowisko, w którym żyjemy > Wywiad z profesorem Johnem Haldane’em

Narzędzia filozofa
Warsztat logiczny: #4. Podstawy logiki przynosimy na świat w głowach > Witold Marciszewski
Teoria argumentacji: #7. Odwrócenie argumentu, czyli pokonanie przeciwnika jego własną bronią > Krzysztof A. Wieczorek
Eksperyment myślowy: Klucz kultury > Artur Szutta
Greka i łacina z wielkimi klasykami: Paideia > Michał Bizoń

Etyka w literaturze
„Władca much” i spór o metody wychowania moralnego > Natasza Szutta

Opinie
Filozofia jest niezastąpionym narzędziem pogłębiania samoświadomości poszczególnych sfer kultury > Andrzej Szahaj

Felieton
Jak to jest być bogiem Lono? > Jacek Jaśtal
Kto się boi multi-kulti? > Adam Grobler
Chciwość Absolutu > Piotr Bartula

Rozmaitości filozoficzne
Gödel i prawo > Jan Woleński

Dialog
Lustro, które odbija z opóźnieniem > Achille Varzi, Roberto Casati

Filozofia dla dzieci
Myśl logicznie, dzieciaku! > Dorota Monkiewicz-Cybulska

Who is who w polskiej filozofii
Piotr Chojnacki > Paweł Rzewuski

Filozofia w filmie
Nienasyceni / A Bigger Splash > Małgorzata Szostak

Filozoficzne Zoo – wywiad
Jak zwierzęta mogą pomóc w filozofowaniu? > Jakub Jernajczyk

Z półki filozofa…

Korzenie Europy – komiks filozoficzny

Filozofia z przymrużeniem oka


Wstępniak

Drodzy Czytelnicy,

żyjemy w dwóch różnych, chociaż czasami przenikających się rzeczywistościach: w świecie fizycznym oraz świecie kultury. Nikogo nie trzeba przekonywać, że warto badać i poznawać świat fizyczny. Żyjąc w dobie nauki, o czym pisaliśmy w poprzednim numerze „Filozofuj!”, jesteśmy świadkami licznych i fascynujących odkryć dotyczących faktów w świecie przyrody. Tak samo fascynujące i równie ważne może być badanie drugiego z wyżej wymienionych światów – świata kultury.
Rzeczywistość kultury może wydawać się bardziej subtelna i niedostrzegalna niż świat obiektów fizycznych. Owszem, nietrudno zauważyć jej wymiar materialny, otaczające nas wielkie budowle, coraz szybsze pojazdy, kolorowe reklamy tętniących życiem miast, jednak kultura obejmuje znacznie więcej: światy idei, schematów myślenia i działania, wartości, którymi oddychamy jak powietrzem i których, jak i samego powietrza, możemy nie dostrzegać, a które mają na jakość naszego życia tak przemożny wpływ. Świat kultury jest równie piękny i fascynujący, co rzeczywistość obejmująca gwiezdne galaktyki, subatomowy świat cząsteczek czy biologiczną różnorodność naszej planety. Jest piękny, fascynujący, ale też istotny z praktycznego punktu widzenia. Tak jak znajomość praw fizyki pozwala nam organizować sobie życie, walczyć z chorobami, kataklizmami, tak też znajomość sił kulturowych pozwala nam zrozumieć kulturowe kataklizmy, jakimi niewątpliwe są krwawe rewolucje, ale też zabójcze kulturowe stagnacje i kryzysy, i być może ich uniknąć.

Stojąc w obliczu fenomenu kultury, zadajemy sobie wiele doniosłych pytań. Czym jest kultura? Co należy do jej istoty? Jaka jest jej relacja do wartości? Czy pomaga nam ona je odkrywać? A może je wytwarza? Czy kultura jest czymś jednolitym, czy wewnętrznie zróżnicowanym? Co oznacza podział na kulturę wysoką i kulturę niską? Jak ważna jest kultura? Jak ją przekazywać? Jaka jest rola filozofii w kulturze? Dlaczego jest tak wiele kultur? Czy istnieją jakieś kryteria ich porównywania? Jak kultury powinny się do siebie odnosić nawzajem? Większość z tych pytań ma charakter filozoficzny i należy do szeroko rozumianej dziedziny filozofii kultury. Mając świadomość doniosłości zagadnienia kultury, właśnie kulturze poświęcamy niniejszy numer „Filozofuj!”.

Poprosiliśmy naszych przyjaciół filozofów o przybliżenie przynajmniej niektórych z powyżej wymienionych kwestii. Na pytanie, czym jest kultura, próbuje odpowiedzieć Artur Szutta. Relacji między kulturą a edukacją poświęcony jest esej brytyjskiego filozofa Davida Carra. Związkom kultury z wartościami przygląda się Leszek Kopciuch. Jacek Hołówka porusza kwestię porównywania i oceniania kultur. Nad rolą kultury wysokiej i jej relacją do tzw. kultury popularnej zastanawia się Robert Piłat, natomiast o kulturowym kryzysie Zachodu i jego przyczynach pisze Henryk Kiereś. Kulturze, jej znaczeniu, zagrożeniom oraz sposobom ich pokonywania jest poświęcony wywiad z Johnem Haldane’em, jednym z najbardziej wpływowych obecnie filozofów. Pewne urozmaicenie lektury na temat kultury stanowi nasza tradycyjna ankieta filozoficzna, w której pytamy o to, co w kulturze jest najważniejsze, oraz o to, jaką rolę w kulturze odgrywa filozofia.

Druga część numeru to stałe rubryki: warsztat logiki Witolda Marciszewskiego, kurs sztuki argumentacji Krzysztofa Wieczorka, eksperyment myślowy Artura Szutty, greka i łacina z wielkimi klasykami autorstwa Michała Bizonia. Przez filozofię w literaturze przeprowadzi Was Natasza Szutta. Polecamy też świetne teksty: Jacka Jaśtala o pouczającej historii kapitana Cooka, Adama Groblera o kwestii wielokulturowości, Piotra Bartuli o „chciwym Absolucie” Hoene-Wrońskiego, Jana Woleńskiego o wykorzystaniu logiki do analizy kwestii prawnych oraz Doroty Monkiewicz-Cybulskiej o filozofowaniu z dziećmi. Jak zwykle możecie też liczyć na tekst o filozofii w filmie, którego autorką jest Małgorzata Szostak. Na koniec, jak zawsze, odrobina filozoficznej rozrywki: komiks, żarty, krzyżówka oraz zoo, oczywiście wszystko filozoficzne.

Z filozoficznym pozdrowieniem

Redakcja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Relacje z dotychczasowych spotkań są > tutaj.

Osoby, które chciałby pomóc przy zorganizowaniu spotkania Klubu „Filozofuj!” w swoim mieście, zapraszamy do współpracy. Szczegóły > tutaj.



Download (PDF, 10.31MB)

 

Najnowszy numer można nabyć od 2 listopada w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2021 można zamówić > tutaj.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy