Numer Ontologia

Filozofuj! 2020 nr 1 (31)

numer 1/2020 istota rzeczy

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­sopis­ma jest

Kliknij, aby pobrać plik pdf numeru 1(31)/2020:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Redak­tor prowadzą­cy numeru: mgr Karol Lenart

Podz­iękowa­nia należą się: Autorom tek­stów, Redak­torom, w szczegól­noś­ci: Eli Droz­dowskiej, Błaże­jowi Gęburze, Mar­ci­nowi Iwan­ick­iemu, Doro­cie Monkiewicz-Cybul­skiej, Mar­cie Ratkiewicz-Siłuch, Mał­gosi Szostak, Maciejowi Wój­cikowi, Alek­sandrowi Wandtke, Dominice Kopańskiej, Annie Falanie-Jafrze, Redak­torom językowym: Alek­san­drze Sitkiewicz, Oldze Tyszce, Justynie Grzeszczuk, Grafikom: Natalii Biesi­adzie-Myszak, Zuzan­nie Bołtryk, Wik­torii Jabłońskiej, Annie Koryzmie, Markowi Mosorowi, Jędrze­jowi Pawlaczykowi, Ryszardowi Pęzie, Łukas­zowi Szostakowi, Mon­ice Try­puz, Mał­gorza­cie Uglik, Hani Urbankowskiej, Patrycji Waleszczak, Spec­jal­is­tom DTP: Adamowi Doro­towi, Patrycji Waleszczak, Naszym Hojnym Patronom, którzy nas wspar­li w pro­jek­cie Patron­ite: Stanisła­wowi Bajkowskiemu, Szy­monowi Araba­sowi, Sla­vo Szcześ­ni­akowi, Tomas­zowi Stępińskiemu, Jarosła­wowi Spy­chale, Alicji Pietras, a także wszys­tkim innym osobom, które nam poma­gały i nas wspier­ały. Dzięku­je­my serdecznie! Bez Was wydanie kole­jnego numeru było­by niemożli­we.


Spis treści

Metafizy­ka i esenc­jal­izm > Maciej Sendłak, Tadeusz Szub­ka
Za cel metafizy­ki uzna­je się opis i wyjaśnie­nie struk­tu­ry sze­roko rozu­mi­anej rzeczy­wis­toś­ci. Już tak postaw­ione zadanie może świad­czyć o dużym znacze­niu tej dyscy­pliny. Jeśli uwzględ­nimy przy tym, że sam Arys­tote­les bada­nia z zakre­su metafizy­ki nazy­wał „filo­zofią pier­wszą”, jej doniosłość poz­naw­cza powin­na zna­j­dować się poza wszelki­mi wąt­pli­woś­ci­a­mi.

Prawdzi­wy esenc­jal­izm? > David S. Oder­berg
Czy jakikol­wiek przed­miot może być czymkol­wiek, czy też wszys­tko jest z koniecznoś­ci czymś? Jest to to jed­no z dzi­wacznych pytań, które zada­ją tylko filo­zo­fowie. Wyda­je się, że zna­j­du­je się ono na grani­cy tego, co da się spójnie pomyśleć, jed­nak tak naprawdę jest ono bard­zo istotne. Czy żyje­my w chao­ty­cznym świecie, w którym możesz nagle zmienić siebie w owa­da (zob. Przemi­ana Fran­za Kaf­ki), samochód w krowę, a zło­to w śnieg? Tak się nie dzieje, a więc świat nie wyda­je się chao­ty­czny, ale uporząd­kowany.

Czy królowa Elż­bi­eta II mogła­by mieć innych rodz­iców? > Harold Noo­nan
Czy królowa Elż­bi­eta II mogła mieć innych rodz­iców? Czy drew­ni­any stół, przy którym siedzę, mógł zostać zro­biony z innego drew­na niż to, z którego fak­ty­cznie pow­stał? Jeśli nie uważasz, że jest to możli­we, obsta­jesz przy tezie o koniecznoś­ci pochodzenia: że Królowa z koniecznoś­ci miała tych rodz­iców, których miała, i że ów stół z koniecznoś­ci pow­stał z danego ory­gi­nal­nego kawał­ka drew­na.

Frag­ment z klasy­ka

O koniecznoś­ci pochodzenia > Peter Simons
Teza o koniecznoś­ci pochodzenia jest stanowiskiem metafizy­cznym, które spop­u­lary­zował Saul Krip­ke w swoich wykładach na Uni­w­er­syte­cie w Prince­ton pt. Nazy­wanie a konieczność. Jed­nym z wielu zagad­nień, które Krip­ke w nich omaw­iał, było pytanie o to, czy przed­mio­ty indy­wid­u­alne mają włas­noś­ci istotne.

Puchar z ubitym uchem. Isto­ty, częś­ci i tożsamość rzeczy > Michał Głowala
W słown­iku filo­zoficznym, jakim jest V księ­ga Metafizy­ki Arys­tote­le­sa, najbardziej dzi­wi hasło numer 27: greck­ie kolobon. Jest to całość pozbaw­iona ważnej częś­ci, np. puchar z ubitym uchem lub orga­nizm bez kończyny.

Dlaczego krowa daje mleko? > Marek Piwowar­czyk
Pewnego let­niego dnia poszedłem z moją pię­ci­o­let­nią córką na spac­er. W pewnym momen­cie znaleźliśmy się obok łąki, na której pasły się koń i krowa. W dzisiejszych cza­sach jest to na pol­skiej wsi widok już bard­zo rzad­ki, dlat­ego cór­ka zareagowała na ten obrazek dość żywo i chci­ała pode­jść bliżej. Nieste­ty na nasz widok zwierzę­ta stały się niespoko­jne. Koń zaczął rżeć i brykać, a krowa muczeć. Cofnęliśmy się, ale ja mimo wszys­tko postanow­iłem wyko­rzys­tać tę sytu­ację do celów eduka­cyjnych.

Kalen­dar­i­um prob­le­mowe

Wywiad
Jaką rolę pełni poję­cie isto­ty w docieka­ni­ach filo­zoficznych? > Wywiad z Fab­ricem Cor­reią, jed­nym z najwybit­niejszych współczes­nych metafizyków

Narzędzia filo­zo­fa
Ekspery­ment myślowy: Esenc­jal­nie o esenc­jach, czyli co do istot należy oraz czego są one isto­ta­mi > Artur Szut­ta
Teo­ria argu­men­tacji: #26. Dwie dro­gi skutecznej per­swazji – jak się po nich sprawnie poruszać? > Krzysztof A. Wiec­zorek
Gawędy o języku: #13. Nic więcej i nic mniej > Woj­ciech Żełaniec

Feli­etony
Kot, pies i człowiek w swo­jej isto­cie > Adam Grob­ler
Ja, mikrokos­mos > Jacek Jaś­tal

Satyra
Isto­ta rzeczy i resz­ta świa­ta > Piotr Bar­tu­la

Filo­zofia w lit­er­aturze
Mały Książę i isto­ta dobra > Natasza Szut­ta

Narzędzia filo­zo­fa
Gre­ka i łaci­na z wielki­mi klasyka­mi: Isto­ta rzeczy > Michał Bizoń

Feli­eton
O isto­cie samot­noś­ci > Marek Błaszczyk

Filo­zofia w szkole
Skąd te zmi­any? Sce­nar­iusz lekcji filo­zofii dla uczniów szkół pod­sta­wowych > Doro­ta Monkiewicz-Cybul­s­ka

Wokół tem­atu
Skan­dal kul­tu­ry – czyli o tym, że… wszyscy nosimy oku­lary! > Tomasz Błaszczyk

Z pół­ki filo­zo­fa…
Psi geniusz > Mał­gorza­ta Szostak

Filo­zofia w filmie
Zielona książ­ka > Piotr Bił­go­ra­js­ki

Filo­zofia z przym­ruże­niem oka


Drodzy Czytel­ni­cy,

Jeśli zas­tanow­ić się nad tym, co tak naprawdę przy­cią­ga ludzi do upraw­ia­nia filo­zofii, to na myśl przy­chodzą od razu dwie „pewne” kandy­datu­ry: ety­cz­na i metafizy­cz­na. Niek­tórych kusi bowiem per­spek­ty­wa odkrycia sen­su życia, wokół którego moż­na uporząd­kować swo­je dąże­nia i motywac­je, zaś inni próbu­ją za wszelką cenę ustal­ić, czym jest otacza­ją­cy nas świat. Jak się w nim poruszać? Czego się po nim spodziewać? Nie chodzi tu jed­nak tylko o naszą plan­etę, a nawet cały fizy­czny kos­mos, lecz o całe bytowe uni­ver­sum, a więc wszys­tko, co w jak­iś sposób ist­nieje. Wyda­je się, że w celu uzyska­nia odpowiedzi na te pyta­nia należy najpierw rozstrzygnąć, czym są różnego rodza­ju przed­mio­ty, które go wypeł­ni­a­ją.

Jakie cechy przed­miotów są dla nich istotne, a więc takie, że bez nich przed­miot nie mógł­by ist­nieć? Co należy do isto­ty danej rzeczy? A może przed­mio­ty są jedynie wiązka­mi cech i poszuki­wanie w nich jakiegoś stałego ele­men­tu bytowego, który miał­by gwaran­tować im tożsamość w cza­sie, jest z góry skazane na klęskę? Wyda­je się, że tego typu prob­le­my zmusza­ją nas do rozstrzyg­nię­cia, czy słusznym stanowiskiem jest esenc­jal­izm, a więc pogląd, w myśl którego przed­mio­ty posi­ada­ją istotę, czyli ele­ment, który deter­min­u­je, czym jest dana rzecz. Mamy nadzieję, że wybór zagad­nienia isto­ty rzeczy na tem­at numeru jest trafny i przy­czyni się do uru­chomienia waszych włas­nych reflek­sji.

Wewnątrz numeru zna­jdziecie stałe dzi­ały pis­ma: wywiad, recen­zję książ­ki, krzyżówkę, sce­nar­iusz lekcji, filo­zofię w filmie, frag­ment z klasy­ka, kole­jny odcinek kur­su argu­men­tacji i kalen­dar­i­um prob­le­mowe. Waszą szczegól­ną uwagę zwracamy na tek­sty poświę­cone tem­atowi numeru, gdyż są one wynikiem pra­cy niezwyk­le doświad­c­zonych i kom­pe­tent­nych w tej prob­lematyce autorów, zarówno pol­s­kich, jak i zagranicznych. Jeśli uzna­cie, że lek­tu­ra najnowszego F! była warta waszego cen­nego cza­su, to zachę­camy do wspar­cia zbiór­ki na wydanie kole­jnego numeru. Filo­zo­fu­j­cie!

Redakc­ja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, które chci­ał­by pomóc przy zor­ga­ni­zowa­niu spotka­nia Klubu „Filo­zo­fuj!” w swoim mieś­cie, zaprasza­my do współpra­cy. Szczegóły > tutaj.



Down­load (PDF, 16.1MB)

Najnowszy numer można nabyć od 2 lipca w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

Sklep

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy