Etyka Numer

Filozofuj! 2017 nr 5 (17)

W niniejszym – siedemnastym już – numerze „Filozofuj!” zachęcamy Was do refleksji nad moralnym wychowaniem. Czym ono jest? Na czym polega? Jakie są jego cele? Czym różni się od indoktrynacji? Czym się różni od coachingu? Jaką rolę w wychowaniu odgrywają wzorce i autorytety? Na ile wychowanie współpracuje z autonomią młodego człowieka, respektuje jego wolną wolę i racjonalność? Czy można wychowywać przez literaturę? Czy dopuszczalne jest świadome prowokowanie sytuacji skłaniającej do czynienia moralnego zła? A może wychowanie ogranicza się jedynie do asystowania w procesie tworzenia przez młodego człowieka własnych wartości? Jakich cnót potrzebujemy w naszych demokratycznych społeczeństwach? Na te i inne pytania odpowiadają nasi autorzy.

Zapisz się do naszego newslettera

Wydaw­cą cza­so­pi­sma jest

Klik­nij, aby pobrać plik pdf numeru:

Zachęcamy do lektury!


Czy WIESZ, ŻE…


Spis treści

Kalen­da­rium

Cze­go dzi­siaj potrze­bu­je­my do moral­ne­go postę­po­wa­nia? > Aldo­na Pobojewska

Wycho­wa­nie moral­ne nie powin­no prze­bie­gać według raz na zawsze usta­lo­ne­go sche­ma­tu. Zacho­dzi ono bowiem zawsze w jakiś kon­kret­nych warun­kach i ma przy­go­to­wy­wać do życia w jakiejś rze­czy­wi­sto­ści. Zatem każ­de poko­le­nie od nowa win­no roz­wią­zać pro­ble­my: do jakiej rze­czy­wi­sto­ści i jakie­go czło­wie­ka chce­my wychować.

Czy auto­ry­tet nisz­czy naszą auto­no­mię? > Sta­ni­sław Gałkowski

Podą­ża­nie za auto­ry­te­ta­mi nie­sie ze sobą ryzy­ko utra­ty nie­za­leż­no­ści – bądź to inte­lek­tu­al­nej, bądź moral­nej albo i obu naraz. Nie­mniej – para­dok­sal­nie – takie pod­po­rząd­ko­wa­nie, o ile speł­nio­ne są okre­ślo­ne warun­ki, może rów­nież mieć cha­rak­ter racjo­nal­ny, bo pozwa­la uzy­skać znacz­ne korzy­ści o cha­rak­te­rze prag­ma­tycz­nym bez rezy­gna­cji z wła­snej autonomii.

Edu­ka­cja cha­rak­te­ru moral­ne­go > Nata­sza Szutta

W edu­ka­cji moral­nej cho­dzi o wycho­wa­nie czło­wie­ka, któ­ry będzie posia­dał dobry cha­rak­ter, uspraw­nia­ją­cy jego dobre moral­nie działanie.

O moral­nym wycho­wa­niu, pozna­niu cno­ty i lite­ra­tu­rze > David Carr

W świe­tle pla­toń­skich dia­lo­gów głów­ny pro­blem filo­zo­ficz­ny dla Sokra­te­sa, uzna­wa­ne­go za zało­ży­cie­la zachod­niej filo­zo­fii, doty­czył edu­ka­cji moral­nej, a spro­wa­dzał się do pyta­nia: w jaki spo­sób powin­ni­śmy prze­żyć wła­sne życie oraz jak mogli­by­śmy poznać naj­do­sko­nal­szą for­mę życia ludzkiego?

Edu­ka­cja moral­no­-demo­kra­tycz­na > Mał­go­rza­ta Steć

Edu­ka­cja moral­no-demo­kra­tycz­na jest jed­nym z naj­więk­szych wyzwań współ­cze­snych sys­te­mów naucza­nia. Przy­go­to­wa­nie mło­de­go czło­wie­ka do uczest­nic­twa w spo­łe­czeń­stwie oby­wa­tel­skim, do funk­cjo­no­wa­nia w warun­kach demo­kra­tycz­nej wymia­ny kapi­ta­łu spo­łecz­ne­go i do towa­rzy­szą­cej temu ade­kwat­nej wraż­li­wo­ści na pro­ble­my etycz­ne jest zada­niem trud­nym, ale oka­zu­je się, że nie niemożliwym.

Dia­log: fak­ty i mity > Agniesz­ka Salamucha

W demo­kra­tycz­nym spo­łe­czeń­stwie zróż­ni­co­wa­nym świa­to­po­glą­do­wo nie­zbęd­nym ele­men­tem edu­ka­cji moral­nej sta­je się umie­jęt­ność podej­mo­wa­nia dia­lo­gu. Czym jest dia­log, a czym na pew­no nie jest?

Spo­łecz­ne świa­ty wycho­wa­nia moral­ne­go > Grze­gorz Pyszczek

Wła­śnie w obsza­rze dzie­ła lite­rac­kie­go to, co kon­kret­ne i szcze­gó­ło­we, współ­wy­stę­pu­je z tym, co abs­trak­cyj­ne, ogól­ne. Nigdzie indziej jak wła­śnie w dome­nie obra­zu ­lite­rac­kie­go ujrzeć może­my auten­tycz­ną dyna­mi­kę życia moral­ne­go. Powin­na być więc ona trak­to­wa­na jako trze­cia sfe­ra wycho­wa­nia moralnego.

Coaching czy ety­ka? > Kon­rad Butas, Ludwik Wolta

Coaching jest dziś zja­wi­skiem popu­lar­nym i mod­nym. Dzię­ki sto­so­wa­niu kon­kret­nych metod zyskał akcep­ta­cję osób cenią­cych efek­tyw­ne roz­wią­za­nia. Czy jed­nak coaching jako meto­da nie gubi zło­żo­nych rela­cji spo­łecz­nych, aspek­tu pra­cy nad sobą czy moż­li­wo­ści poraż­ki? Czy nie two­rzy wizji przy­szłe­go szczę­śli­we­go życia, któ­re szyb­ko i łatwo moż­na osią­gnąć już dziś?

Wywiad
Edu­ka­cja moral­na  powin­na pole­gać na wyra­bia­niu cnót > Wywiad z Lin­dą Trin­kaus-Zagzeb­ski, wybit­ną filo­zof, autor­ką licz­nych publi­ka­cji z obsza­ru epi­ste­mo­lo­gii, filo­zo­fii reli­gii oraz ety­ki, w tym wycho­wa­nia moralnego.

Narzę­dzia filozofa
Warsz­tat logicz­ny: #11. Logi­ka kwan­ty­fi­ka­to­rów > Witold Marciszewski
Sztu­ka argu­men­ta­cji: #13. Logi­ka w służ­bie ety­ki, czy­li argu­men­ty z ana­lo­gii > Krzysz­tof A. Wieczorek
Eks­pe­ry­ment myślo­wy: Anioł Stróż 3.0 > Artur Szutta

Ety­ka w literaturze
Ksią­żę Mysz­kin – „idio­ta” czy moral­ny świę­ty? > Nata­sza Szutta

Felie­ton
…i nie wódź nas na poku­sze­nie… > Jacek Jaśtal
Edu­ka­cja patrio­tycz­na w Kalo­pei > Piotr Bartula
O szla­chet­nym ego­izmie > Adam Grobler

Roz­ma­ito­ści filozoficzne
Kon­tekst edu­ka­cji moral­nej > Jan Woleński

Wokół tema­tu
Wyho­do­wać czło­wie­ka nie­mo­ral­ne­go > Han­na Urbankowska

Filo­zo­fia w szkole
Dobro i zło moral­ne w naszym życiu > Doro­ta Monkiewicz-Cybulska

Filo­zo­ficz­ne zoo
Konie Pla­to­na > Jakub Jernajczyk

Z pół­ki filozofa…

Filo­zo­fia w filmie
Lato miło­ści > Mał­go­rza­ta Szostak

Filo­zo­fia z przy­mru­że­niem oka


Redak­tor pro­wa­dzą­cy nume­ru: dr hab. Nata­sza Szutta


Dro­dzy Czytelnicy,

wszy­scy rodzi­my się bar­ba­rzyń­ca­mi. Nie zna­my języ­ka, nie posia­da­my żad­nej wie­dzy o świe­cie, o lite­ra­tu­rze, o war­to­ściach. Gdy­by zosta­wić nas w takim poło­że­niu samym sobie, dba­jąc jedy­nie, jak w przy­pad­ku roślin, o odpo­wied­nie żywie­nie, życie nasze było­by mar­ne, żad­ną mia­rą czło­wie­cze. Moż­na domnie­my­wać – wbrew temu, co twier­dził Jean Jacque Rous­se­au – że było­by ono krót­kie, peł­ne prze­mo­cy, stra­chu i cier­pie­nia. Czło­wiek rodzi się, mając wie­le moż­li­wo­ści, z szan­są na pięk­ne i szla­chet­ne życie, i nie jest to poten­cjał czy­sto bio­lo­gicz­ny, w przy­pad­ku któ­re­go wystar­czy orga­ni­zmo­wi dostar­czyć odpo­wied­nich skład­ni­ków, a on sam, podą­ża­jąc za instruk­cja­mi zapi­sa­ny­mi w DNA, będzie się roz­wi­jał i wzra­stał. Umie­jęt­ność dobre­go i szla­chet­ne­go życia trze­ba w czło­wie­ku kształ­to­wać naj­pierw w roz­trop­nym pro­ce­sie wycho­wy­wa­nia przez innych, a następ­nie two­rząc sprzy­ja­ją­ce warun­ki do jego samowychowywania.

Stąd pyta­nie o wycho­wa­nie moral­ne sta­je się podwój­nie donio­słe. Po pierw­sze jest to pro­ces sam w sobie tajem­ni­czy, powią­za­ny z taki­mi kwe­stia­mi – dla filo­zo­fa nie­zwy­kle istot­ny­mi – jak dobro, war­to­ści czy wol­ność. Z dru­giej stro­ny ma nie­sły­cha­ną wagę z prak­tycz­ne­go punk­tu widze­nia. Nie tyl­ko dla­te­go, że doty­czy pro­ble­mu, „jak żyć?”, ale tak­że dla­te­go, że ma istot­ne kon­se­kwen­cje dla życia spo­łecz­ne­go. Jak to pięk­nie ujął kanc­lerz koron­ny Jan Zamoy­ski, fun­da­tor Aka­de­mii Zamoy­skiej, „takie będą Rze­czy­po­spo­li­te, jakie ich mło­dzie­ży chowanie”.

W niniej­szym – sie­dem­na­stym już – nume­rze „Filo­zo­fuj!” zachę­ca­my Was do reflek­sji nad moral­nym wycho­wa­niem. Czym ono jest? Na czym pole­ga? Jakie są jego cele? Czym róż­ni się od indok­try­na­cji? Jaką rolę w wycho­wa­niu odgry­wa­ją wzor­ce i auto­ry­te­ty? Na ile wycho­wa­nie współ­pra­cu­je z auto­no­mią mło­de­go czło­wie­ka, respek­tu­je jego wol­ną wolę i racjo­nal­ność? Czy moż­na wycho­wy­wać przez lite­ra­tu­rę? Czy dopusz­czal­ne jest świa­do­me pro­wo­ko­wa­nie sytu­acji skła­nia­ją­cej do czy­nie­nia moral­ne­go zła? A może wycho­wa­nie ogra­ni­cza się jedy­nie do asy­sto­wa­nia w pro­ce­sie two­rze­nia przez mło­de­go czło­wie­ka wła­snych war­to­ści? Jakich cnót potrze­bu­je­my w naszych demo­kra­tycz­nych spo­łe­czeń­stwach? Na te i inne pyta­nia odpo­wia­da­ją nasi autorzy.

Ponad­to, jak w każ­dym nume­rze, pro­po­nu­je­my Wam kolej­ne odcin­ki kur­su logi­ki, sztu­ki dys­ku­sji, eks­pe­ry­ment myślo­wy, etycz­ne reflek­sje inspi­ro­wa­ne lite­ra­tu­rą pięk­ną, fil­mem, ese­je naszych sta­łych auto­rów. Zapra­sza­my tak­że do reflek­sji nad feno­me­nem coraz bar­dziej popu­lar­ne­go coachingu…

Nie mogło też zabrak­nąć por­cji filo­zo­ficz­nej roz­ryw­ki. Mamy nadzie­ję, że odprę­ży­cie się, czy­ta­jąc filo­zo­ficz­ne żar­ty i spraw­dzi­cie efek­ty lek­tu­ry nume­ru, roz­wią­zu­jąc filo­zo­ficz­ną krzyżówkę.

Redak­cja


Zapraszamy do udziału w spotkaniach Klubu „Filozofuj!”. Zapowiedzi spotkań i relacje z dotychczasowych dyskusji są > tutaj.

Oso­by, któ­re chciał­by pomóc przy zor­ga­ni­zo­wa­niu spo­tka­nia Klu­bu „Filo­zo­fuj!” w swo­im mie­ście, zapra­sza­my do współ­pra­cy. Szcze­gó­ły > tutaj.



Down­lo­ad (PDF, 13.78MB)

 

 

Najnowszy numer można nabyć od 30 października w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy