Epistemologia Etyka Filozofia w szkole Historia filozofii starożytnej Lekcja filozofii Nowości wydawnicze Ontologia

Sokrates i syreny. 55 podróży filozoficznych po świecie podksiężycowym i nadksiężycowym

Sokrates i syreny 55 podróży filozoficznych
Z dumą przedstawiamy Państwu pomoc dydaktyczną zarówno dla uczniów rozpoczynających swoją przygodę z filozofią, jak i dla nauczycieli filozofii: Sokrates i syreny. 55 podróży filozoficznych po świecie podksiężycowym i nadksiężycowym. Ta przeszło 200-stronicowa publikacja zawiera ilustrowane teksty źródłowe wraz z objaśnieniami i pytaniami do dyskusji na lekcjach. Ma jeszcze jedną wielką zaletę – jest dostępna całkowicie za darmo! Pobierz wersję PDF poniżej.
Kliknij, aby pobrać Sokrates i syreny. 55 podróży filozoficznych po świecie podksiężycowym i nadksiężycowymPDF:

PDF

Down­load (PDF, 28.15MB)


Autora­mi opra­cow­a­nia są dr Marcin Iwan­ic­ki (wybór i opra­cow­anie tek­stów) i Mira Zyśko (ilus­trac­je), zwyciężczyni 28. edy­cji Olimpiady Filo­zoficznej (zob. wywiad z Mirą Zyśko na naszym por­talu). Zostało ono pomyślane jako uzu­pełnie­nie do – pub­likowanego na łamach mag­a­zynu „Filo­zo­fuj!” – cyk­lu prof. Jac­ka Woj­tysi­a­ka „Lekc­ja filo­zofii”, w którym omaw­ia obow­iązu­jącą pod­stawę pro­gramową z filo­zofii. Niemal wszys­tkie odcin­ki cyk­lu zostały zebrane > tutaj.

Wydaw­cą pub­likacji jest Wydawnict­wo Aca­d­e­mi­con.


Pomóż wydać numer nr 1 z 2020: „Istota rzeczy” > https://zrzutka.pl/jfhnwy.

Ist­nie­nie jedynego w Polsce mag­a­zynu pop­u­laryzu­jącego filo­zofię stanęło pod znakiem zapy­ta­nia. W grud­niu kończy nam się 3‑letnia dotac­ja z MKiDN. Ubie­gamy się o następ­ną, ale wynik jest niepewny, a nawet jeśli wniosek zostanie roz­pa­tr­zony pozy­ty­wnie, przez kil­ka miesię­cy będziemy mieli prz­er­wę w finan­sowa­niu. Nie chce­my jed­nak zaw­ieszać dzi­ałal­noś­ci, bo oznacza­ło­by to, że przez pół roku nie ukaże się żaden numer mag­a­zynu.

Zob. też zor­ga­ni­zowaną z okazji Dnia Nauczy­ciela akcję bezpłat­nego przekazy­wa­nia egzem­plarzy „Filo­zo­fuj!” szkołom i nauczy­cielom (już w pier­wszym dniu akcji roz­dal­iśmy przeszło 600 egzem­plarzy!).


Podziękowania od Autorów

Za opiekę i uwa­gi do wcześniejszej wer­sji tego dzieła dzięku­je­my Kalliope, Klio, Era­to, Euterpe, Melpome­nie, Poli­hym­ni, Talii, Terpsy­chorze i Uranii. Mamy nadzieję, że wezmą one na siebie część odpowiedzial­noś­ci za zawarte w nim niedoskon­ałoś­ci. Za żad­ną z usterek nie ponosi nato­mi­ast winy sześ­cioro cnotli­wych śmiertel­ników – Jacek Jaroc­ki, Piotr Lip­s­ki, Wojtek Lewandows­ki, Joan­na Teske, Syl­wia Wilczews­ka i Jacek Woj­tysi­ak – którzy podzielili się z nami swoi­mi pomysła­mi.

Oto słowo wstęp­ne:

Pub­likac­ja ta jest przez­nac­zona dla uczniów szkoły śred­niej rozpoczy­na­ją­cych swo­ją przy­godę z filo­zofią. Zebral­iśmy w niej wszys­tkie lek­tu­ry obow­iązkowe zamieszc­zone w nowej pod­staw­ie pro­gramowej, a także kil­ka pow­iązanych z nimi tem­aty­cznie tek­stów ubocznych – zarówno filo­zoficznych, jak i lit­er­ac­kich. Pod tek­sta­mi zna­j­du­ją się pyta­nia mające ułatwić ich zrozu­mie­nie i kry­ty­czną anal­izę.

Całość skła­da się z sześ­ciu częś­ci: I. Sokrates i Pla­ton. II. Arys­tote­les. III. Epikureizm. IV. Sto­icyzm. V. Scep­ty­cyzm. VI. Aure­liusz Augustyn. Na początku wyboru zna­jdzie Czytel­nik oś chrono­log­iczną, mapę starożyt­nego świa­ta oraz mapę Aten z zaz­nac­zony­mi szkoła­mi filo­zoficzny­mi. Na końcu wyboru zamieś­cil­iśmy frag­ment pod­stawy pro­gramowej, który może być pomoc­ny w porząd­kowa­niu notatek. Ze wzglę­du na częste odniesienia do his­torii i mitologii greck­iej, jakie pojaw­ia­ją się u filo­zofów starożyt­nych, w trak­cie lek­tu­ry warto mieć pod ręką encyk­lo­pe­dię.  

W zamieszc­zonych w tym wyborze tek­stach zna­jdzie Czytel­nik sfor­mułowanie wielu najważniejszych prob­lemów filo­zoficznych, takich jak ist­nie­nie i natu­ra bóst­wa, struk­tu­ra świa­ta, nieśmiertel­ność duszy, kon­flik­ty wewnętrzne między rozumem, emoc­ja­mi i namięt­noś­ci­a­mi, natu­ra szczęś­cia i doskon­ałoś­ci moral­nej, wol­ność i odpowiedzial­ność moral­na, różni­ca między złudze­niem a rzeczy­wis­toś­cią czy granice naszej wiedzy. Przyjdzie mu zarazem obcow­ać z mis­trza­mi pióra, zręczny­mi dysku­tan­ta­mi, nietuzinkowy­mi i bar­wny­mi posta­ci­a­mi swoich cza­sów. Trze­ba uprzedz­ić, że niek­tóre z tych tek­stów napisane są językiem trud­nym i zakłada­ją­cym już pewne wyćwicze­nie w samodziel­nym myśle­niu – ich zrozu­mie­nie i doce­nie­nie wyma­ga więc uważnej i nier­az wielokrot­nej lek­tu­ry. Pię­kno filo­zofii, w odróżnie­niu od pięk­na syren, jest ukryte. Stąd tytuł: Sokrates i syre­ny.

Niek­tóre poglądy filo­zofów starożyt­nych mogą się dziś wydać skra­jne, a nawet bul­w­er­su­jące. Jak Sokrates może twierdz­ić, że zawsze wybier­amy to, co dla nas najlep­sze? Dlaczego Pla­ton pos­tu­lu­je ist­nie­nie przed­miotów nie­ma­te­ri­al­nych i nieśmiertel­nej duszy? Czy Arys­tote­les naprawdę sądzi, że człowiek nie może być uznany za szczęśli­wego, dopó­ki jego życie nie dobiegło koń­ca? Jak Epikur może nam wmaw­iać, że śmierć nie jest niczym strasznym, a Epik­tet – że miłość, bogact­wo i sława nie przy­czy­ni­a­ją się ani na jotę do szczęś­cia, ba, wręcz sto­ją mu na przeszkodzie? Czy scep­ty­cy twierdząc, że nic nie jest niepoz­nawalne, sami sobie nie przeczą? 

Na żadne z tych pytań nie otrzy­mamy telegraficznej odpowiedzi – nie tylko dlat­ego, że w starożyt­noś­ci nie było jeszcze telegra­fu – ale samo ich zadanie pozwala wnikli­wiej spo­jrzeć na świat i nasze własne życie. Nie musimy zgadzać się z Pla­tonem, że świat zmysłowy to tylko gra zwod­niczych cieni, by docenić jego intu­icję, iż świat może być czymś innym niż się wyda­je – być może odbi­ciem czegoś znacznie doskon­al­szego i niefizy­cznego, a może tylko, jak woleli­by powiedzieć epikure­jczy­cy i sto­icy, jed­nym z nieskończe­nie wielu światów fizy­cznych, na swój sposób doskon­ałym i rząd­zonym przez rozumne prawa.

Dzieła filo­zofów starożyt­nych mogą wywołać zach­wyt, mogą też wzbudz­ić sprze­ciw. Czy wol­no nam podzi­wiać społeczeńst­wa starożyt­nych Aten i Rzy­mu, w których za cenę niewol­nict­wa i dyskrymi­nacji kobi­et wyk­sz­tałceni mężczyźni mogli się odd­awać uciechom filo­zofii i sztu­ki? Czy w naszym niekła­manym podzi­wie dla Pla­tona i Arys­tote­le­sa jest coś moral­nie wąt­pli­wego? Czy mamy przys­tać na to, że dąże­nie do doskon­ałoś­ci jest ważniejsze niż dąże­nie do równoś­ci społecznej? Staw­ia­jąc te pyta­nia wkracza­my chcąc nie chcąc do krainy filo­zofii – i widać od razu, że jest ona tyleż wcią­ga­ją­ca, co niebez­piecz­na. Stąd również, jak się ter­az okazu­je wieloz­naczny, tytuł: Sokrates i syre­ny.

Ktoś mógł­by nat­u­ral­nie spy­tać: po co w ogólne zaj­mować się czymś tak nieprak­ty­cznym jak filo­zofia? I czym w ogóle jest to, co robią filo­zo­fowie?

Wprawdzie ety­mo­log­icznie filo­zofia to miłość mądroś­ci, ale już dawno wyszło na jaw, że filo­zo­fowie najbardziej kocha­ją dyskus­je i argu­men­ty. Dlat­ego w pyta­ni­ach i ćwiczeni­ach do tek­stów kładziemy nacisk na anal­izę tek­stu, na rac­je za i prze­ci­wko zawartym w nich wprost lub domyśl­nie tezom, oraz na rekon­strukcję prostych argu­men­tów. W ramkach zamieś­cil­iśmy wyjaśnienia niek­tórych narzędzi log­icznych niezbęd­nych do przeprowadzenia takich rekon­strukcji. 

Moż­na wskazać dwa najważniejsze pyta­nia, które zada­je filo­zof oce­ni­a­jąc wartość argu­men­tu: Czy przesłan­ki są prawdzi­we? Czy wniosek wyni­ka z przesłanek? Jeśli wszys­tkie przesłan­ki argu­men­tu są prawdzi­we, mówimy, że jest on poprawny mate­ri­al­nie, a gdy wniosek wyni­ka log­icznie z przesłanek – że jest poprawny for­mal­nie. Oto przykład­owy sposób, w jaki może­my zapisać argu­ment (będziemy się nim dalej posługi­wać):

Przesłan­ka 1: Wszys­tko należy do bogów.

Przesłan­ka 2: Filo­zo­fowie są przy­jaciół­mi bogów.

Przesłan­ka 3: Przy­ja­ciele wszys­tko mają wspólne.

Wniosek: Wszys­tko należy do filo­zofów.

Sko­ro zaś wszys­tko należy do filo­zofów – to również bogact­wo, sława i powodze­nie w miłoś­ci. Tyle w odpowiedzi na słyszany nier­az zarzut, że filo­zofia jest nieprak­ty­cz­na.


Pod­stawa pro­gramowa dostęp­na jest > tutaj.

Najnowszy numer można nabyć od 3 września w salonikach prasowych wielu sieci. Szczegóły zob. tutaj.

Numery drukowane można zamówić online > tutaj. Prenumeratę na rok 2020 można zamówić > tutaj.

Aby dobrowolnie WESPRZEĆ naszą inicjatywę dowolną kwotą, kliknij „tutaj”.

Dołącz do Załogi F! Pomóż nam tworzyć jedyne w Polsce czasopismo popularyzujące filozofię. Na temat obszarów współpracy można przeczytać tutaj.

55 podróży filozoficznych okładka

Wesprzyj „Filozofuj!” finansowo

Jeśli chcesz wesprzeć tę inicjatywę dowolną kwotą (1 zł, 2 zł lub inną), przejdź do zakładki „WSPARCIE” na naszej stronie, klikając poniższy link. Klik: Chcę wesprzeć „Filozofuj!”

Polecamy